तेन कुर्वन्ति सन्तश्च सन्ततं कर्मणः क्षयम्
म्हणून संतजन नेहमी कर्माचा नाश करण्यासाठी प्रयत्न करतात.
सा माता स पिता पुत्रस्तत्क्षयं कारयेत्तु यः
ती आई आहे, तो वडील आहे आणि पुत्र त्याचा नाश करणारा असतो.
भक्तवैद्यस्तं निहन्ति कृष्णभक्तिरसायनात्
भक्त वैद्य कृष्णभक्तिरसाच्या औषधाने त्याचा नाश करतो.
परितुष्टा जगद्धात्री भक्तेभ्यो बुद्धिदायिनी
जगाचा पालन करणारी देवी भक्तांवर प्रसन्न होऊन त्यांना बुद्धी देते.
मायां तस्मै मोहयितुं न विवेकं कदाचन
ती भक्ताला कधीच मोह पाठवत नाही, किंवा विवेक कधीच हिरावून घेत नाही.
राजोवाच मह्यं भक्ताय भक्तेश भक्तानुग्रहकारक
राजा म्हणाला: हे भक्तांचे स्वामी, भक्तांवर कृपा करणारे, आपल्या भक्त असलेल्या मला—
युष्मद्विधानां दातॄणामदेयं नास्ति भारते
तुमच्यासारख्या दात्यांना भारतात काहीही अप्राप्य नाही.
भ्रूभंगलीलामात्रेण तपोराशे तपोधन
फक्त भुवया हलवण्याच्या खेळानेसुद्धा, हे तपाचे भांडार, तपश्रीमंत—
मुनिरुवाच दानं दास्यामि विप्रोऽहं क्षत्रियाय कथं नृप
मुनी म्हणाले: मी ब्राह्मण असून क्षत्रियाला कसे दान देऊ, राजन?
कृष्णेन दत्ता गोलोके ब्रह्मणे परमात्मना
कृष्णाने गोलोकात ब्रह्माला, परमात्म्याने दिलेले—
ब्रह्मणा भृगवे दत्ता प्रियपुत्राय भूमिप
ब्रह्माने आपल्या प्रिय पुत्र भृगुला दिलेले, हे राजन—
गोलोकजा कामधेनुर्दुर्लभा भुवनत्रये
गोलोकात जन्मलेली कामधेनू, तिन्ही लोकांत दुर्मिळ आहे.
नाहं रे हालिको मूढस्तुत्या नोत्थापितो बुधः
मी मूर्ख नांगरवाला नाही, रे; स्तुतीने उचलला गेलेला मूर्ख नाही.
गृहं गच्छ गृहं गच्छ मे कोपं नैव वर्द्धय
घरी जा, घरी जा; माझा राग वाढवू नकोस.
मुनेस्तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप स नराधिपः
मुनींचे शब्द ऐकून राजा रागावला.
गत्वा सैन्यसकाशं स कोपप्रस्फुरिताधरः
तो आपल्या सैन्याजवळ गेला, रागाने त्याचे ओठ थरथरत होते.
कपिलासन्निधिं गत्वा रुरोद मुनिपुंगवः
कपिलांच्या सान्निध्यात जाऊन तो श्रेष्ठ ऋषी रडू लागला.
रुदन्तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा सुरभिस्तमुवाच ह
त्या ब्राह्मणाला रडताना पाहून सुरभीने त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
सुरभिरुवाच शास्ता पालयिता दाता स्ववस्तूनां च सन्ततम्
सुरभी म्हणाली, "आपल्या वस्तूंचा मालक नेहमीच त्यांचा रक्षणकर्ता, पालनकर्ता आणि दाता असतो."
स्वेच्छया चेन्नृपेन्द्राय मां ददासि तपोधन
तपस्वी, जर तू स्वतःच्या इच्छेने मला राजाला दिलेस,
अथवा न ददासि त्वं न गमिष्यामि ते गृहात्
किंवा, जर तू मला दिली नाहीस, तर मी तुझ्या घरातून जाणार नाही.
कथं रोदिषि सर्वज्ञ मायामोहितचेतनः
सर्वज्ञा, माया-मोहाने ग्रासलेल्या मनाने, तू का रडतोस?
त्वं वा को मे तवाहं का सम्बन्धः कालयोजितः
तू माझा कोण? मी तुझा कोण? काळाने ठरवलेला आपला संबंध तरी काय आहे?
मनो जानाति यद्द्रव्यमात्मीयं चेति केवलम्
मनच ठरवतं की कोणती वस्तू आपली आहे आणि कोणती नाही.
इत्युक्त्वा कामधेनुश्च सुषाव विविधानि च
असं म्हणून कामधेनूने अनेक प्रकारच्या वस्तू उत्पन्न केल्या.
निर्गताः कपिलावक्त्रात्त्रिकोट्यः खड्गधारिणाम्
कपिलाच्या तोंडातून तीस कोटी तलवारधारी बाहेर आले.
विनिस्सृता लोचनाभ्यां शतकोटिधनुर्द्धरा
तिच्या डोळ्यांतून शंभर कोटी धनुर्धारी प्रकट झाले.
वक्षस्स्थलान्निस्सृताश्च त्रिकोट्यश्शक्तिधारिणाम्
तिच्या छातीपासून तीस कोटी शस्त्रधारी बाहेर आले.
विनिस्सृताः पादतलाद्वाद्यभाण्डाः सहस्रशः
तिच्या पायांच्या तळव्यांतून हजारो वाद्ये प्रकट झाली.
विनिर्गता गुह्यदेशात्त्रिकोटिम्लेच्छजातयः।। दत्त्वा सैन्यानि कपिला मुनये चाभयं ददौ। युद्धं कुर्वन्तु सैन्यानि त्वं न याहीत्युवाच ह
तिच्या गुप्त भागातून तीस कोटी म्लेच्छ जाती बाहेर आल्या; सैन्ये दिल्यावर कपिलाने त्या ऋषीला अभय दिलं आणि म्हणाला, "सैन्यांनी युद्ध करावं, तू मात्र जाऊ नकोस."