नृपाज्ञया च सचिवः सर्वं दृष्ट्वा मुनेर्गृहे
राजाच्या आज्ञेने, मंत्र्याने त्या ऋषींच्या घरी सर्व काही पाहिले,
सचिव उवाच वह्निकुण्डं यज्ञकाष्ठकुशपुष्पफलान्वितम्
मंत्री म्हणाला: 'यज्ञकुंड, यज्ञासाठी लाकूड, कुशा, फुले आणि फळांनी युक्त,'
कृष्णचर्मस्रुवस्रुग्भिः शिष्यसंघैश्च संकुलम्
कृष्णमृगचर्म, स्रुवा, स्रुग आणि शिष्यांच्या समूहाने भरलेले,
वृक्षचर्मपरीधाना दृष्टाः सर्वे जटाधराः
सर्वजण झाडाच्या सालीची वस्त्रे घातलेले आणि जटाधारी दिसले,
चार्वंगी रुद्रवर्णाभा रक्तपङ्कजलोचना
सुंदर बांध्याची, रुद्रासारखी कांती असलेली, आणि लाल कमळासारखी डोळ्यांची स्त्री,
सर्वसम्पद्गुणाधारा साक्षादिव हरिप्रिया
सर्व संपत्ती आणि गुणांची धनी, जणू हरिप्रियाच प्रत्यक्ष उभी आहे,
मुनिं ययाचे तां धेनुं निबद्धः कालपाशतः
काळाच्या पाशात अडकलेला त्याने त्या ऋषांकडे ती गाय मागितली,
पुण्यवान्बुद्धिमान्दैवाद्राजेन्द्रो ऽयाचत द्विजम्
भाग्यवान आणि बुद्धिमान असा राजा, दैवाने प्रेरित होऊन, त्या द्विज ऋषांकडे मागणी करू लागला.
पापात्प्रजायते कर्म पापरूपं भयावहम्
पापामुळे पापरूप कर्म जन्माला येते आणि ते भीती निर्माण करते.
पापाद्भुक्त्वा च नरकं कुत्सितं जन्म जीविनाम्
पाप केल्यावर नरक भोगून, जीवांना अत्यंत हलकट जन्म मिळतो.
तेन कुर्वन्ति सन्तश्च सन्ततं कर्मणः क्षयम्
म्हणून संतजन नेहमी कर्माचा नाश करण्यासाठी प्रयत्न करतात.
सा माता स पिता पुत्रस्तत्क्षयं कारयेत्तु यः
ती आई आहे, तो वडील आहे आणि पुत्र त्याचा नाश करणारा असतो.
भक्तवैद्यस्तं निहन्ति कृष्णभक्तिरसायनात्
भक्त वैद्य कृष्णभक्तिरसाच्या औषधाने त्याचा नाश करतो.
परितुष्टा जगद्धात्री भक्तेभ्यो बुद्धिदायिनी
जगाचा पालन करणारी देवी भक्तांवर प्रसन्न होऊन त्यांना बुद्धी देते.
मायां तस्मै मोहयितुं न विवेकं कदाचन
ती भक्ताला कधीच मोह पाठवत नाही, किंवा विवेक कधीच हिरावून घेत नाही.
राजोवाच मह्यं भक्ताय भक्तेश भक्तानुग्रहकारक
राजा म्हणाला: हे भक्तांचे स्वामी, भक्तांवर कृपा करणारे, आपल्या भक्त असलेल्या मला—
युष्मद्विधानां दातॄणामदेयं नास्ति भारते
तुमच्यासारख्या दात्यांना भारतात काहीही अप्राप्य नाही.
भ्रूभंगलीलामात्रेण तपोराशे तपोधन
फक्त भुवया हलवण्याच्या खेळानेसुद्धा, हे तपाचे भांडार, तपश्रीमंत—
मुनिरुवाच दानं दास्यामि विप्रोऽहं क्षत्रियाय कथं नृप
मुनी म्हणाले: मी ब्राह्मण असून क्षत्रियाला कसे दान देऊ, राजन?
कृष्णेन दत्ता गोलोके ब्रह्मणे परमात्मना
कृष्णाने गोलोकात ब्रह्माला, परमात्म्याने दिलेले—
ब्रह्मणा भृगवे दत्ता प्रियपुत्राय भूमिप
ब्रह्माने आपल्या प्रिय पुत्र भृगुला दिलेले, हे राजन—
गोलोकजा कामधेनुर्दुर्लभा भुवनत्रये
गोलोकात जन्मलेली कामधेनू, तिन्ही लोकांत दुर्मिळ आहे.
नाहं रे हालिको मूढस्तुत्या नोत्थापितो बुधः
मी मूर्ख नांगरवाला नाही, रे; स्तुतीने उचलला गेलेला मूर्ख नाही.
गृहं गच्छ गृहं गच्छ मे कोपं नैव वर्द्धय
घरी जा, घरी जा; माझा राग वाढवू नकोस.
मुनेस्तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप स नराधिपः
मुनींचे शब्द ऐकून राजा रागावला.
गत्वा सैन्यसकाशं स कोपप्रस्फुरिताधरः
तो आपल्या सैन्याजवळ गेला, रागाने त्याचे ओठ थरथरत होते.
कपिलासन्निधिं गत्वा रुरोद मुनिपुंगवः
कपिलांच्या सान्निध्यात जाऊन तो श्रेष्ठ ऋषी रडू लागला.
रुदन्तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा सुरभिस्तमुवाच ह
त्या ब्राह्मणाला रडताना पाहून सुरभीने त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
सुरभिरुवाच शास्ता पालयिता दाता स्ववस्तूनां च सन्ततम्
सुरभी म्हणाली, "आपल्या वस्तूंचा मालक नेहमीच त्यांचा रक्षणकर्ता, पालनकर्ता आणि दाता असतो."
स्वेच्छया चेन्नृपेन्द्राय मां ददासि तपोधन
तपस्वी, जर तू स्वतःच्या इच्छेने मला राजाला दिलेस,