सूत उवाच एकदन्तस्य चरितं प्रवक्तुमुपचक्रमे
सूत्रधार म्हणाला: एकदंताचं चरित्र सांगायला तो सुरुवात करू लागला.
नारायण उवाच एकदन्तस्य चरितं सर्वमंगलमंगलम्
नारायण म्हणाले: एकदंताचं चरित्र हे सर्वात मंगल आहे.
एकदा कार्त्तवीर्य्यश्च जगाम मृगयां मुने
एकदा, ऋषी, कार्तवीर्य शिकारीसाठी गेला.
निशामुखे दिनेऽतीते तत्र तस्थौ वने नृपः
रात्र संपली तेव्हा राजा त्या जंगलात थांबला.
प्रातः सरोवरे राजा स्नातः शुचिरलंकृतः
सकाळी राजा सरोवरात स्नान करून स्वच्छ आणि सुशोभित झाला.
मुनिर्ददर्श राजानं शुष्ककण्ठौष्ठतालुकम्
मुनिने पाहिलं, राजाच्या घशाला, ओठांना आणि तोंडाला कोरड पडली होती.
ननाम सम्भमाद्राजा मुनिं सूर्य्यसमप्रभम्
राजा आदराने, सूर्यासारखा तेजस्वी असलेल्या मुनिला वंदन करू लागला.
वृत्तान्तं कथयामास राजा चानशनादिकम्
राजाने मुनिला आपली कथा, उपास आणि भूक याबद्दल सांगितलं.
विज्ञाप्य तं मुनिश्रेष्ठः प्रययौ स्वालयं मुदा
मुनिश्रेष्ठाने त्याला सांगून आनंदाने आपल्या घरी परतला.
उवाच सा मुनिं भीतं भयं किं ते मम स्थितौ
ती म्हणाली, 'तू घाबरतोस का? मी असताना तुला कसला भयं आहे?'
राजभोजनयोग्यार्हं यद्यद्द्रव्यं प्रयाचसे
राजाच्या मेजवानीसाठी योग्य अशी जी काही वस्तू तू अर्पण केलीस,
सौवर्णानि च रौप्याणि पात्राणि विविधानि च
सोन्याची आणि चांदीची भांडी, तसेच विविध प्रकारची पात्रे,
पात्राणि स्वादुपूर्णानि प्रददौ मुनये च सा
तिने गोड पदार्थांनी भरलेली भांडी त्या ऋषींना दिली,
पनसाम्रश्रीफलानि नारिकेलादिकानि च
फणस, आंबे, बेलफळे, नारळ आणि इतर फळे,
यवगोधूमचूर्णानां भक्ष्याणि विविधानि च
यव आणि गव्हाच्या पीठापासून बनवलेले विविध प्रकारचे खाण्याचे पदार्थ,
दुग्धानां च घृतानां च नदीर्दध्नां ददौ मुदा
तिने आनंदाने दूध, तूप आणि दह्याच्या नद्या दिल्या,
पृथुकानां सुशालीनां पर्वतान्प्रददौ मुदा
तिने हर्षाने उत्तम, मऊ पोहे डोंगरासारखे दिले,
नृपयोग्यं कौतुकाच्च सुन्दरं वस्त्रभूषणम्
राजाला शोभतील अशी सुंदर वस्त्रे आणि दागिने तिने आनंदाने दिली,
भोजयामास राजानं ससैन्यमपि लीलया जगाम विस्मयं राजा दृष्ट्वा पात्राण्युवाच ह
तिने सहजपणे राजा आणि त्याच्या सैन्याला जेवू घातले; त्या भांड्यांचे दृश्य पाहून राजा आश्चर्यचकित झाला आणि म्हणाला,
राजोवाच ममासाध्यानि सहसा क्वागतान्यवलोकय
राजा म्हणाला: 'माझ्यासाठी अशक्य असलेल्या गोष्टी अचानक कुठून आल्या, पाहा.'
नृपाज्ञया च सचिवः सर्वं दृष्ट्वा मुनेर्गृहे
राजाच्या आज्ञेने, मंत्र्याने त्या ऋषींच्या घरी सर्व काही पाहिले,
सचिव उवाच वह्निकुण्डं यज्ञकाष्ठकुशपुष्पफलान्वितम्
मंत्री म्हणाला: 'यज्ञकुंड, यज्ञासाठी लाकूड, कुशा, फुले आणि फळांनी युक्त,'
कृष्णचर्मस्रुवस्रुग्भिः शिष्यसंघैश्च संकुलम्
कृष्णमृगचर्म, स्रुवा, स्रुग आणि शिष्यांच्या समूहाने भरलेले,
वृक्षचर्मपरीधाना दृष्टाः सर्वे जटाधराः
सर्वजण झाडाच्या सालीची वस्त्रे घातलेले आणि जटाधारी दिसले,
चार्वंगी रुद्रवर्णाभा रक्तपङ्कजलोचना
सुंदर बांध्याची, रुद्रासारखी कांती असलेली, आणि लाल कमळासारखी डोळ्यांची स्त्री,
सर्वसम्पद्गुणाधारा साक्षादिव हरिप्रिया
सर्व संपत्ती आणि गुणांची धनी, जणू हरिप्रियाच प्रत्यक्ष उभी आहे,
मुनिं ययाचे तां धेनुं निबद्धः कालपाशतः
काळाच्या पाशात अडकलेला त्याने त्या ऋषांकडे ती गाय मागितली,
पुण्यवान्बुद्धिमान्दैवाद्राजेन्द्रो ऽयाचत द्विजम्
भाग्यवान आणि बुद्धिमान असा राजा, दैवाने प्रेरित होऊन, त्या द्विज ऋषांकडे मागणी करू लागला.
पापात्प्रजायते कर्म पापरूपं भयावहम्
पापामुळे पापरूप कर्म जन्माला येते आणि ते भीती निर्माण करते.
पापाद्भुक्त्वा च नरकं कुत्सितं जन्म जीविनाम्
पाप केल्यावर नरक भोगून, जीवांना अत्यंत हलकट जन्म मिळतो.