व्रज त्वं शूद्रयोनिं च गान्धर्वीं तनुमुत्सृज ।। 1.13.
तू आता शूद्राच्या घरात जन्म घे, आणि आपली गंधर्वी देह सोडून दे.
विना विपत्तेर्महिमा पुंसां नैव भवेत्सुत
मुला, संकटांशिवाय माणसात खरी मोठेपण येत नाही.
इत्येवमुक्त्वा स विधिरगच्छत्पुष्कराद् गृहम्
असं म्हणून तो विधाता पुष्करातून आपल्या घरी निघून गेला.
मूलाधारं स्वाधिष्ठानं मणिपूरमनाहतम्
मूलाधार, स्वाधिष्ठान, मणिपूर आणि अनाहत,
इडां सुषुम्नां मेधां च पिङ्गलां प्राणहारिणीम्
इडा, सुषुम्ना, मेधा आणि प्राण वाहणारी पिंगला,
विशुद्धां च निरुद्धां च वायुसंचारिणीं तथा
विशुद्धा, निरुद्धा आणि तसेच वायू वाहणारी नाडी,
बुद्धिसंचारिणीं चैव ज्ञानजृम्भनकारिणीम्
बुद्धी वाहणारी आणि ज्ञान फुलवणारी नाडी,
एताः षोडशधा नाडीर्भित्त्वा वै हंसमेव च
ही सोळा नाड्या आणि हंस छिद्रून,
स्थित्वा मुहूर्तमात्मानमात्मन्येव युयोज ह
तो क्षणभर स्थिर राहिला आणि स्वतःला आत्म्यात एकरूप केलं.
वीणां त्रितन्त्रीं दुष्प्राप्यां वामस्कन्धे निधाय च
तीन तारांची, मिळवायला कठीण असलेली वीणा डाव्या खांद्यावर ठेवली,
संजल्पन्परमं ब्रह्म वेदसारं परात्परम् 1.13.
तो परम ब्रह्म, वेदांचा सार, सर्वात श्रेष्ठ असं उच्चारू लागला.
प्राच्यां कृत्वा शिरःस्थानं पश्चिमे चरणद्वयम्
त्याने आपलं डोकं पूर्वेकडे आणि दोन्ही पाय पश्चिमेकडे ठेवले,
गन्धर्वराजस्तं दृष्ट्वा भार्य्यया सह तत्क्षणम्
गंधर्वराजाने त्याला त्या क्षणी पत्नीसमवेत पाहिलं,
पत्न्यश्च बान्धवाः सर्वे विलप्य रुरुदुर्भुशम्
सर्व पत्नी आणि नातेवाईक मोठ्याने रडू लागले, हंबरडा फोडला.
पञ्चाशद्योषितां मध्ये प्रधाना महिषी च या
पन्नास स्त्रियांमध्ये जी मुख्य राणी होती,
उच्चै रुरोद सा तीव्रं कान्तं कृत्वा च वक्षसि
ती छातीशी प्रियकराला धरून जोरात, वेदनेने रडू लागली.
मालावत्युवाच दर्शनं देहि मां बन्धो निमग्नां शोकसागरे
मालावती म्हणाली — 'माझ्या सखा, मी दुःखाच्या समुद्रात बुडालेय, मला एकदा तरी दर्शन दे.'
विस्रम्भके सुवसने रम्ये चन्दनकानने
सुंदर वस्त्रांनी सजलेल्या, रम्य चंदनाच्या वनात, आपुलकीच्या जागी,
चन्दनाचलसान्निध्ये चारुचन्दनकानने
चंदनाच्या पर्वताजवळ, सुंदर चंदनाच्या वनात,
गन्धमादनशैलैकदेशे रम्ये नदीतटे
गंधमादन पर्वताच्या रम्य अशा एका ठिकाणी, नदीच्या काठी,
श्रीशैले श्रीवने दिव्ये श्रीनिवासनिषेविते 1.13.
श्रीशैल या पवित्र डोंगरावर, दिव्य अशा श्रीवनात, जिथे श्रीनिवासाची सेवा होते,
पुरा या या कृता क्रीडा वसन्ते रहसि त्वया
पूर्वी वसंत ऋतूत, गुप्तपणे तू माझ्यासोबत जी खेळणी केलीस,
सुधातुल्येन वचसा सिक्ताऽहं च पुरा त्वया
एकदा तू मला अमृतासारख्या गोड शब्दांनी न्हालून टाकले होतेस,
साधुना सह संसर्गो वैकुण्ठादपि दुर्लभः
सज्जनांची संगत मिळवणं वैकुंठाहूनही कठीण आहे.
तस्मात्तेषां च विच्छेदः साधुशोककरः परः
म्हणून त्यांच्या विरहामुळे साधूंना फार मोठा दु:ख होतो.
ततोऽपत्यवियोगो हि मरणादतिरिच्यते
म्हणून मुलाचा वियोग हा मृत्यूपेक्षाही जास्त वेदना देतो.
शयने भोजने स्नाने स्वप्ने जागरणेऽपि च
झोपेत, जेवताना, अंघोळ करताना, स्वप्नात किंवा जागेपणी,
सर्वशोकं विस्मरेत्स्त्री स्वामिसंयोगमात्रतः
स्त्रीला आपल्या पतीच्या संगामुळे सर्व दु:ख विसरता येते.
नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं स्वामिना विना
माझ्या पतीशिवाय मला कुणीही नातेवाईक तितका प्रिय वाटत नाही.
हे दिगीशाश्च दिक्पाला हे धर्म त्वं प्रजापते
हे दिशांचे रक्षक, हे धर्मा, हे प्रजापती,