कोटिकन्दर्पलावण्यं लीलाधाम मनोरमम्
कोटी कोटी मदनांपेक्षा अधिक सुंदर, लीलेचे निवासस्थान आणि मन मोहून टाकणारे.
सद्रत्नभूषणौघेन भूषितं भक्तवत्सलम्
खऱ्या रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेले, भक्तांवर प्रेम करणारे.
श्रीवत्सवक्षःसंभ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम्
त्याच्या छातीवर श्रीवत्साचा तेजस्वी चिन्ह आणि कौस्तुभ मणीने शोभा आलेली आहे.
रत्नसिंहासनस्थं च वनमालाविभूषितम् 1.2.
रत्नांच्या सिंहासनावर बसलेले, वनमाळेने सजलेले.
स्वेच्छामयं सर्वबीजं सर्वाधारं परात्परम्
स्वेच्छेने निर्माण झालेले, सर्वांचे मूळ, सर्वांचा आधार आणि सर्वश्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ.
कोटिपूर्णेन्दुशोभाढ्यं भक्तानुग्रहकारकम्
कोटी पूर्ण चंद्रांसारखी शोभा असलेले, भक्तांवर कृपा करणारे.
रासमण्डलमध्यस्थं शान्तं रासेश्वरं वरम्
रासमंडळाच्या मध्यभागी स्थित, शांत, आणि रासाचा सर्वोच्च स्वामी.
परमानन्दबीजं च सत्यमक्षरमव्ययम् ।। । सर्वसिद्धेश्वरं सर्वसिद्धिरूपं च सिद्धिदम्
सर्वोच्च आनंदाचे बीज, सत्य, अक्षय आणि अविनाशी; सर्व सिद्धींचा स्वामी, सर्व सिद्धींचा स्वरूप आणि सिद्धी देणारा.
प्रकृतेः परमीशानं निर्गुणं नित्यविग्रहम्
प्रकृतीपलीकडचा सर्वोच्च ईश्वर, निर्गुण आणि नित्य स्वरूप असलेला.
सत्यं स्वतन्त्रमेकं च परमात्मस्वरूपकम्
सत्य, स्वतंत्र, एकमेव आणि परमात्म्याचे खरे स्वरूप.
एवंरूपं परं बिभ्रद्भगवानेक एव सः
अशा प्रकारे, हा परम सुंदर रूप धारण करून, भगवंत एकटाच अस्तित्वात होता.
सौतिरुवाच निर्जन्तु निर्जलं घोरं निर्वातं तमसा वृतम्
सौतिने सांगितले: जिथे कोणतीही सृष्टी नव्हती, पाणी नव्हते, भयावह, वारा नव्हता आणि सर्वत्र अंधार पसरलेला होता—
वृक्षशैलसमुद्रादिविहीनं विकृताकृतम्
झाडे, डोंगर, समुद्र आणि अशा गोष्टी नसलेल्या, विचित्र स्वरूपाचे ते स्थान होते.
आलोच्य मनसा सर्वमेक एवासहायवान्
हे सर्व मनात विचार करून, तो एकटाच, कोणाच्याही मदतीशिवाय होता—
आविर्बभूवुः सर्गादौ पुंसो दक्षिणपार्श्वतः
सृष्टीच्या सुरुवातीला, पुरुषाच्या दक्षिण बाजूने जीव प्रकट झाले.
ततो महानहङ्कारः पञ्चतन्मात्र एव च
मग मोठा अहंकार आणि पाच सूक्ष्म तत्त्वे उत्पन्न झाली.
आविर्बभूव पश्चात्स्वयं नारायणः प्रभुः
नंतर स्वतः नारायण प्रभू प्रकट झाले.
शंखचक्रगदापद्मधरः स्मेरमुखाम्बुजः
त्यांच्या हाती शंख, चक्र, गदा आणि कमळ होते; त्यांच्या कमळासारख्या मुखावर हसू फुलले होते.
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीविधिः श्रीविभावनः
त्यांच्या छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह होता, ते श्रीचे निवासस्थान, श्रीचा उद्गम आणि समृद्धीचे मूळ होते.
कामदेवप्रभामृष्टरूपलावण्यसुन्दरः
कामदेवाच्या तेजाने उजळलेले, सुंदर रूप आणि मोहकता असलेले होते.
नारायण उवाच कारणं कारणानां च कर्म तत्कर्मकारणम् ।। 1.3.
नारायण म्हणाले: सर्व कारणांचे कारण आणि त्या कर्माचे कारण असलेले कर्म.
तपस्तत्फलदं शश्वत्तपस्वीशं च तापसम्
तप, त्याचे शाश्वत फळ, तपस्वींचा स्वामी आणि स्वतः तपस्वी.
निष्कामं कामरूपं च कामघ्नं कामकारणम्
निष्काम, पण इच्छारूप, इच्छा नष्ट करणारा आणि इच्छेचे मूळ.
वेदरूपं वेदभवं वेदोक्तफलदं फलम्
वेदरूप, वेदांचा उद्गम, वेदांनी सांगितलेले फळ आणि तेच फळ.
इत्युक्त्वा भक्तियुक्तश्च स उवास तदाज्ञया
असे सांगून, भक्तिभावाने भरून, तो त्या आज्ञेने तिथेच राहिला.
नारायणकृतं स्तोत्रं यः पठेत्सुसमाहितः
जो कोणी नारायणाने रचलेले स्तोत्र एकाग्रतेने म्हणतो—
पुत्रार्थी लभते पुत्रं भार्य्यार्थी लभते प्रियाम्
पुत्राची इच्छा करणाऱ्याला पुत्र मिळतो; पत्नीची इच्छा करणाऱ्याला प्रिय पत्नी मिळते.
कारागारे विपद्ग्रस्तः स्तोत्रेणानेन मुच्यते
ज्याला कारागृहात किंवा संकटात अडकले आहे, त्याला या स्तोत्रामुळे मुक्ती मिळते.
सौतिरुवाच शुद्धस्फटिकसङ्काशः पञ्चवक्त्रो दिगम्बरः
सौतिने सांगितले : तो स्वच्छ स्फटिकासारखा उजळ दिसत होता, त्याला पाच तोंडे होती आणि तो दिशाच वस्त्र म्हणून परिधान करून उभा होता.
तप्तकाञ्चनवर्णाभ जटाभारधरो वरः
त्याचे रूप तापलेल्या सोन्यासारखे तेजस्वी होते, त्याच्या डोक्यावर जटांचा भार होता आणि तो अतिशय श्रेष्ठ दिसत होता.