व्रतं समाप्य सा दुर्गा दत्त्वा दानानि सस्मिता
व्रत पूर्ण करून, दुर्गा हसत हसत दान दिले.
ताम्बूलं च वरं रम्यं कर्पूरादिसुवासितम्
तिने सुंदर, कापूर आणि इतर सुवासिक पदार्थांनी सुगंधित केलेले तांबूलही दिले.
पयःफेननिभां शय्यां रम्यां सद्रत्नमञ्चके रहसि स्वामिना सार्द्धं सुष्वाप परमेश्वरी
दुधाच्या फेसासारख्या शुभ्र आणि रत्नांनी सजवलेल्या सुंदर पलंगावर, परमेवराशी एकांतात परमेश्वरी आपल्या स्वामीसोबत झोपली होती.
कैलासस्यैकदेशे च रम्ये चन्दनकानने
कैलासाच्या एका रम्य भागात, गंधाळ चंदनाच्या वनात,
भ्रमरध्वनिसंयुक्ते पुंस्कोकिलरुताश्रये
जिथे मधमाशांचा गुंजारव आणि नर कोकिळांचा गोड स्वर भरून राहिला होता,
रेतःपतनकाले च स विष्णुर्विष्णुमायया
त्या वेळी, वीर्यस्रवनाच्या क्षणी, विष्णूंनी आपल्या मायेमुळे,
जटावन्तं विना तैलं कुचैलं भिक्षुकं मुने
मुनिवर, तेल न लावलेली जटा, मळकट कपडे घातलेला, भिकाऱ्यासारखा,
अतीव कृशगात्रं च बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्
अतिशय कृश शरीर असलेला, पण कपाळावर तेजस्वी तिलक असलेला,
आजुहाव महादेवमतिवृद्धोऽन्नयाचकः
तो फार वृद्ध आणि अन्न मागणारा दिसत, आणि त्याने महादेवाला हाक मारली.
ब्राह्मण उवाच सप्तरात्रिव्रतेऽतीते पारणाकांक्षिणं क्षुधा
ब्राह्मण म्हणाला — सात रात्रींचं व्रत पूर्ण झाल्यावर, मी उपवास सोडायची आतुरता आणि भूक लागली आहे.
किं करोषि महादेव हे तात करुणानिधे
महादेव, तुम्ही काय करताय? हे वडील, करुणेचा सागर!
मातरुत्तिष्ठ मेऽन्नं त्वं प्रयच्छाद्य शिवं जलम्
आई, उठ! आज मला अन्न दे, आणि शंकरा, मला पाणी दे.
मातर्मातर्जगन्मातरेहि नाहं स्थितो बहिः
आई, आई, जगाची जननी, ये! मी बाहेर उभा नाही.
इति काकुस्वरं श्रुत्वा शिवस्योत्तिष्ठतो मुने
शिव उठत असताना, तो काकुळतीचा स्वर ऐकून, मुनिवर,
उत्तस्थौ पार्वती त्रस्ता सूक्ष्मवस्त्रं पिधाय च
पार्वती घाबरून उठली आणि तिने अंगावर हलकं वस्त्र पांघरलं.
ददर्श ब्राह्मणं दीनं जरया परिपीडितम्
तिने एक ब्राह्मण पाहिला, जो फारच दीन आणि वृद्धापकाळाने त्रस्त होता.
तपस्विनमशान्तं च शुष्ककण्ठौष्ठतालुकम्
एक तपस्वी, अस्वस्थ, ज्याचा घसा, ओठ आणि तालू कोरडा पडला होता.
श्रुत्वा तद्वचनं तत्र नीलकण्ठः सुधोपमम्
ते शब्द ऐकून, नीलकंठ तिथे, ज्याचा स्वर अमृतासारखा गोड होता,
शंकर उवाच किन्नाम भवतः क्षिप्रं ज्ञातुमिच्छामि साम्प्रतम्
शंकर म्हणाले — तुला नेमकं काय हवं आहे? मी ते लगेच जाणून घ्यायचं इच्छितो.
पार्वत्युवाच अद्य मे सफलं जन्म ब्राह्मणो मद्गृहेऽतिथिः
पार्वती म्हणाली — आज माझं जन्म सफल झालं, कारण माझ्या घरी ब्राह्मण पाहुणा म्हणून आला आहे.
अतिथिः पूजितो येन त्रिजगत्तेन पूजितम्
जो कोणी पाहुण्याचं आदराने स्वागत करतो, त्याने जणू साऱ्या तीनही लोकांचं सन्मान केलं आहे.
तीर्थान्यतिथिपादेषु शश्वत्तिष्ठन्ति निश्चितम्
पाहुण्याच्या पायांजवळ नेहमी पवित्र तीर्थस्थळं वास करतात, हे नक्की.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः
तो जणू सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केलेला आणि सर्व यज्ञांमध्ये दिक्षा घेतलेला आहे.
महादानानि सर्वाणि कृतानि तेन भूतले
त्याने पृथ्वीवरची सर्व मोठी दानं दिलेली आहेत असंच समजावं.
नानाप्रकारपुण्यानि वेदोक्तानि च यानि वै
वेदांमध्ये ज्या विविध प्रकारच्या पुण्यकर्मांची महती सांगितली आहे, ती सर्व त्याने मिळवलेली असते.
अपूजितोऽतिथिर्यस्य भवनाद्विनिवर्त्तते
पण ज्याच्या घरातून पाहुणा न सन्मानित होऊन निघून जातो—
यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च
जितकीही पापं असतील, अगदी ब्रह्महत्या सारखीही—
ब्राह्मण उवाच क्षुत्तृड्भ्यां पीडितो मातर्वचनं च श्रुतौ श्रुतम्
ब्राह्मण म्हणाला: उपाशी आणि तहानलेला असताना, आईचं वचन जसं शास्त्रात ऐकलं जातं—
व्याधियुक्तो निराहारो यदा वाऽनशनव्रती
रोगाने त्रस्त असताना, उपाशी असताना किंवा उपवास करत असताना—
पार्वत्युवाच दास्यामि भोक्तुं त्वामद्य मज्जन्म सफलं कुरु
पार्वती म्हणाली: आज मी तुला जेवायला देईन; माझं जन्म फळवंत कर.