पुत्रस्य श्वशुरो भ्राता बन्धुर्वैवाहिकः स्मृतः 1.10.
मुलाच्या सासऱ्याचा भाऊ किंवा तो स्वतः, हे विवाहाच्या नात्याने नातेवाईक समजले जातात.
गुरुश्च कन्यकायाश्च भ्राता सुस्निग्धबान्धवः
गुरू आणि कन्येचा भाऊ, हे दोघेही अतिशय प्रेमळ नातेवाईक असतात.
बन्धुता येन सार्द्ध च तन्मित्रं परिकीर्तितम्
ज्याच्याशी आपला नातेसंबंध असतो, त्यालाच मित्र म्हणतात.
बान्धवो दुःखदो दैवान्निस्सम्बन्धोऽसुखप्रदः
नातेवाईक दैवाने दुःख देतो; आणि जो नातेवाईक नाही, तोही सुख देत नाही.
विद्याजो योनिजश्चैव प्रीतिजश्च प्रकीर्तितः
मित्रता विद्या, जन्म आणि प्रेम यांमधून निर्माण होते, असं सांगितलं आहे.
मित्रमाता मित्रभार्य्या मातृतुल्या न संशयः
मित्राची आई आणि मित्राची पत्नी या दोघीही आईसमानच मानाव्यात, यात शंका नाही.
चतुर्थं नामसम्बन्धमित्याह कमलोद्भवः
चौथा संबंध 'नावाचा संबंध' असं कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने सांगितलं आहे.
उपपत्न्यां नवज्ञा च प्रेयसी चित्तहारिणी
उपपत्नींपैकी जी प्रेयसी मनाला मोहवते, ती नव्याने ओळखली जाते.
सम्बन्धो देशभेदे च सर्वदेशे विगर्हितः
असा संबंध सर्व प्रदेशांत निंदनीय मानला जातो.
दुस्त्यजश्च महद्भिस्तु देशभेदे विधीयते
पण मोठ्या लोकांना तो सोडणं कठीण असतं; वेगवेगळ्या प्रदेशांत तो प्रस्थापित झालेला असतो.
तेजीयसां न दोषाय विद्यमाने युगे युगे ।। 1.10.
शक्तिशाली लोकांसाठी दोष नाही, तो दोष प्रत्येक युगात असला तरी.
शौनक उवाच अश्विनोर्वा महाभाग किं नाम कस्य वंशजौ
शौनक म्हणाले: हे महाभाग, अश्विनांची नावे काय आहेत आणि ते कोणाच्या वंशातील आहेत?
सोतिरुवाच तपश्चकार कृष्णस्य लक्षवर्षं हिमालिये
सूती म्हणाले: त्याने हिमालयात कृष्णासाठी लक्ष वर्ष तप केला.
महातपस्वी तेजस्वी प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
तो महातपस्वी तेजस्वी होता, ब्रह्मतेजाने झळकत होता.
वरं स वव्रे निर्लिप्तमात्मानं प्रकृतेः परम्
त्याने वर मागितला की, मला कुठल्याही गोष्टीने लागण होऊ नये आणि माझं स्वरूप प्रकृतीच्या पलीकडे असावं.
बभूवाकाशवाणीति कुरु दारपरिग्रहम्
तो 'आकाशवाणी' म्हणून ओळखला जाऊ लागला; त्याने पत्नी स्वीकारावी असं सांगितलं.
पितॄणां मानसीं कन्यां ददौ तस्मै विधिः स्वयम्
ब्रह्मदेवाने स्वतः पितरांची मानसकन्या त्याला दिली.
यस्य स्मरणमात्रेण न भवेत्कुलिशाद्भयम्
जिचं फक्त स्मरण केल्यावरही वज्राचं भय राहत नाही, अशी ती होती.
कल्याणमित्रजननीं परित्यज्य महामुनिः
कल्याणमित्रा या जननीला सोडून, तो महर्षी—
स सोदरश्च वा पूज्यो भवेति च सुराधम
तो सख्खा भाऊ असो किंवा नसो, त्याचा सन्मान करावा, हे देवश्रेष्ठ.
इत्युक्त्वा सुतपा गेहं प्रतस्थे सूनुना सह 1.11.
असं सांगून सुतपा आपल्या मुलासोबत घरी निघाला.
पुत्राभ्यां व्याधियुक्ताभ्यां सूर्य्यस्त्रिजगतां पतिः
आपल्या आजारी दोन मुलांसह सूर्य, जो तिन्ही जगांचा स्वामी आहे,
सूर्य्य उवाच मम पुत्रापराधं च भारद्वाज मुनीश्वर
सूर्य म्हणाला — हे भारद्वाज मुनीश्रेष्ठा, माझ्या मुलांनी केलेल्या अपराधाबद्दल,
ब्रह्मविष्णुमहेशाद्याः सुराः सर्वे च सन्ततम्
ब्रह्मा, विष्णु, महेश आणि सर्व देवता नेहमीच,
ब्राह्मणावाहिता देवाः शश्वद्विश्वेषु पूजिताः
देवता ब्राह्मणांवर प्रेम करतात आणि सगळ्या जगात त्यांची पूजा केली जाते.
ब्राह्मणे परितुष्टे च तुष्टो नारायणः स्वयम्
ब्राह्मण संतुष्ट झाला की नारायण स्वतः प्रसन्न होतो.
नास्ति गङ्गासमं तीर्थं न च कृष्णात्परः सुरः
गंगेइतके पवित्र स्थान नाही आणि कृष्णाहून मोठा देव नाही.
न च सत्यात्परो धर्मो न साध्वी पार्वतीपरा
सत्याहून श्रेष्ठ धर्म नाही आणि पार्वतीसारखी सती स्त्री नाही.
न च व्याधिसमः शत्रुर्न च पूज्यो गुरोः परः
आजारीपणासारखा शत्रू नाही आणि गुरूपेक्षा पूज्य कोणी नाही.
एकादशीव्रतान्नान्यत्तपो नानशनात्परम्
एकादशीच्या व्रतासारखे तप नाही आणि त्या उपवासापेक्षा मोठा उपवास नाही.