पत्नीमाता तथा श्वश्रूस्तत्पिता श्वशुरः स्मृतः 1.10.
पत्नीची आई म्हणजे सासू, आणि तिचे वडील म्हणजे सासरे.
भगिनीजो भागिनेयो भ्रातृजो भ्रातृपुत्रकः
बहिणीचा मुलगा, भावाचा मुलगा आणि भावाच्या मुलाचा मुलगा, हे असे संबोधले जातात.
श्यालीपतिस्तु भ्राता च श्वशुरैकत्वहेतुना
शाळूचा नवरा आणि भाऊ, हे सासऱ्याच्या नात्यामुळे तसे मानले जातात.
अन्नदाता भयत्राता पत्नीतातस्तथैव च
जो अन्न देतो, जो भीतीपासून वाचवतो आणि पत्नीचे वडील, हेही तसेच समजले जातात.
अन्नदातुश्च या पत्नी भगिनी गुरुकामिनी माता च तत्सपत्नी च कन्या पुत्रप्रिया तथा
अन्न देणाऱ्याची पत्नी, बहीण, गुरूची पत्नी, आई, तिची सावत्र बहीण, कन्या आणि मुलाला प्रिय असणारी, या सर्वही तशाच समजाव्यात.
मातुर्माता पितुर्माता श्वश्रूपित्रोः स्वसा तथा
आईची आई, वडिलांची आई आणि सासू-सासऱ्यांची बहीण, या सर्वही तशाच समजाव्यात.
पौत्रस्तु पुत्रपुत्रे च प्रपौत्रस्तत्सुतेऽपि च
पौत्र म्हणजे मुलाचा मुलगा, आणि प्रपौत्र म्हणजे त्याच्या मुलाचा मुलगा.
कन्यापुत्रश्च दौहित्रस्तत्पुत्राद्याश्च बांधवाः
मुलीचा मुलगा, मुलीची मुलगी आणि त्यांचे पुढील वंशज, हे सर्व नातेवाईकच आहेत.
भ्रातृपुत्रस्य पुत्राद्यास्ते पुनर्ज्ञातयः स्मृताः
भावाच्या मुलाच्या मुलगे आणि त्यांचे वंशज, हेही पुन्हा नातेवाईकच समजले जातात.
गुरुकन्या च भगिनी पोष्या मातृसमा मुने
गुरूची मुलगी, बहीण आणि वाढवलेली मुलगी, या सर्व आईसमान मानाव्यात, हे मुनिवर.
पुत्रस्य श्वशुरो भ्राता बन्धुर्वैवाहिकः स्मृतः 1.10.
मुलाच्या सासऱ्याचा भाऊ किंवा तो स्वतः, हे विवाहाच्या नात्याने नातेवाईक समजले जातात.
गुरुश्च कन्यकायाश्च भ्राता सुस्निग्धबान्धवः
गुरू आणि कन्येचा भाऊ, हे दोघेही अतिशय प्रेमळ नातेवाईक असतात.
बन्धुता येन सार्द्ध च तन्मित्रं परिकीर्तितम्
ज्याच्याशी आपला नातेसंबंध असतो, त्यालाच मित्र म्हणतात.
बान्धवो दुःखदो दैवान्निस्सम्बन्धोऽसुखप्रदः
नातेवाईक दैवाने दुःख देतो; आणि जो नातेवाईक नाही, तोही सुख देत नाही.
विद्याजो योनिजश्चैव प्रीतिजश्च प्रकीर्तितः
मित्रता विद्या, जन्म आणि प्रेम यांमधून निर्माण होते, असं सांगितलं आहे.
मित्रमाता मित्रभार्य्या मातृतुल्या न संशयः
मित्राची आई आणि मित्राची पत्नी या दोघीही आईसमानच मानाव्यात, यात शंका नाही.
चतुर्थं नामसम्बन्धमित्याह कमलोद्भवः
चौथा संबंध 'नावाचा संबंध' असं कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने सांगितलं आहे.
उपपत्न्यां नवज्ञा च प्रेयसी चित्तहारिणी
उपपत्नींपैकी जी प्रेयसी मनाला मोहवते, ती नव्याने ओळखली जाते.
सम्बन्धो देशभेदे च सर्वदेशे विगर्हितः
असा संबंध सर्व प्रदेशांत निंदनीय मानला जातो.
दुस्त्यजश्च महद्भिस्तु देशभेदे विधीयते
पण मोठ्या लोकांना तो सोडणं कठीण असतं; वेगवेगळ्या प्रदेशांत तो प्रस्थापित झालेला असतो.
तेजीयसां न दोषाय विद्यमाने युगे युगे ।। 1.10.
शक्तिशाली लोकांसाठी दोष नाही, तो दोष प्रत्येक युगात असला तरी.
शौनक उवाच अश्विनोर्वा महाभाग किं नाम कस्य वंशजौ
शौनक म्हणाले: हे महाभाग, अश्विनांची नावे काय आहेत आणि ते कोणाच्या वंशातील आहेत?
सोतिरुवाच तपश्चकार कृष्णस्य लक्षवर्षं हिमालिये
सूती म्हणाले: त्याने हिमालयात कृष्णासाठी लक्ष वर्ष तप केला.
महातपस्वी तेजस्वी प्रज्वलन्ब्रह्मतेजसा
तो महातपस्वी तेजस्वी होता, ब्रह्मतेजाने झळकत होता.
वरं स वव्रे निर्लिप्तमात्मानं प्रकृतेः परम्
त्याने वर मागितला की, मला कुठल्याही गोष्टीने लागण होऊ नये आणि माझं स्वरूप प्रकृतीच्या पलीकडे असावं.
बभूवाकाशवाणीति कुरु दारपरिग्रहम्
तो 'आकाशवाणी' म्हणून ओळखला जाऊ लागला; त्याने पत्नी स्वीकारावी असं सांगितलं.
पितॄणां मानसीं कन्यां ददौ तस्मै विधिः स्वयम्
ब्रह्मदेवाने स्वतः पितरांची मानसकन्या त्याला दिली.
यस्य स्मरणमात्रेण न भवेत्कुलिशाद्भयम्
जिचं फक्त स्मरण केल्यावरही वज्राचं भय राहत नाही, अशी ती होती.
कल्याणमित्रजननीं परित्यज्य महामुनिः
कल्याणमित्रा या जननीला सोडून, तो महर्षी—
स सोदरश्च वा पूज्यो भवेति च सुराधम
तो सख्खा भाऊ असो किंवा नसो, त्याचा सन्मान करावा, हे देवश्रेष्ठ.