विप्रो रोषेण तत्याज तं च पुत्रं स्वकामिनीम् 1.10.
त्या ब्राह्मणाने रागाने आपल्या मुलाला आणि प्रियतमेचा त्याग केला.
पुत्रं चिकित्साशास्त्रं च पाठयामास यत्नतः
त्याने आपल्या मुलाला फार मन लावून औषधशास्त्र शिकवले.
विप्रश्च वेतनाज्योतिर्गणनाच्च निरन्तरम्
आणि तो ब्राह्मण नेहमीच दक्षिणा आणि ज्योतिषाचा हिशोब करत असे.
लोभी विप्रश्च शूद्राणामग्रे दानं गृहीतवान्
तो लोभी ब्राह्मण शूद्रांसमोर दान स्वीकारत असे.
कश्चित्पुमान्ब्रह्मयज्ञे यज्ञकुण्डात्समुत्थितः
एक पुरुष ब्रह्मयज्ञात यज्ञकुंडातून प्रकट झाला.
पुराणं पाठयामास तं च ब्रह्मा कृपानिधिः
तो करुणेचा सागर ब्रह्मदेव त्याला पुराण शिकवू लागला.
वैश्यायां सूतवीर्य्येण पुमानेको बभूव ह
वैश्य स्त्रीपासून सूताच्या वीर्याने एक पुरुष जन्माला आला.
एवं ते कथितः किंचित्पृथिव्यां जातिनिर्णय
अशा प्रकारे पृथ्वीवरील जन्माचा थोडक्यात निर्णय मी तुला सांगितला.
सबन्धो येषु येषां यः सर्वजातिषु सर्वतः
सर्व जातींमध्ये आणि सर्वत्र कोणाचा कोणाशी नातेसंबंध आहे—
पिता तातस्तु जनको जन्मदाता प्रकीर्तितः
वडील, तात्या किंवा जन्मदाते म्हणून ओळखले जातात.
पितामहः पितृपिता तत्पिता प्रपितापहः 1.10.
पितामह म्हणजे वडिलांचे वडील; त्यांचे वडील म्हणजे प्रपितामह.
मातामहः पिता मातुः प्रमातामह एव च
मातामह म्हणजे आईचे वडील आणि त्यांचे वडील म्हणजे प्रमातामह.
पितामही पितुर्माता तच्छ्वश्रूः प्रपितामही
पितामही म्हणजे वडिलांची आई आणि तिची सासू म्हणजे प्रपितामही.
मातामही मातृमाता मातृतुल्या च पूजिता
मातामही म्हणजे आईची आई आणि जी आईसमान मानली जाते, तीही पूजनीय आहे.
वृद्धमातामही ज्ञेया पत्पितुः कामिनी तथा
वृद्ध आजी आणि वडिलांच्या वडिलांची पत्नी, या दोघींनाही तशाच समजाव्यात.
पितृष्वसा पितुर्मातृष्वसा मातुस्स्वसा स्मृता
वडिलांची बहीण, आईची बहीण आणि आईची सख्खी बहीण, या सर्वांना तशाच ओळखाव्यात.
धनभाग्वीर्य्यजश्चैव पुंसि जन्ये च वर्त्तते
ज्याच्याकडे धन आहे, ज्याचा जन्म वीर्यापासून झाला आहे, आणि पुरुषाच्या वंशात हे सर्व असतात.
पुत्रपत्नी वधू ज्ञेया जामाता दुहितुः पतिः
मुलाच्या पत्नीला सून म्हणतात; आणि मुलीच्या नवऱ्याला जावई म्हणतात.
देवरः स्वामिनो भ्राता ननांदा स्वामिनः स्वसा
देवर म्हणजे नवऱ्याचा भाऊ; आणि नणंद म्हणजे नवऱ्याची बहीण.
भार्य्या जाया प्रिया कान्ता स्त्री व पत्नी प्रकीर्तिता
पत्नी, जाया, प्रिया, कांता आणि स्त्री — या सर्व शब्दांनी पत्नीचाच अर्थ होतो.
पत्नीमाता तथा श्वश्रूस्तत्पिता श्वशुरः स्मृतः 1.10.
पत्नीची आई म्हणजे सासू, आणि तिचे वडील म्हणजे सासरे.
भगिनीजो भागिनेयो भ्रातृजो भ्रातृपुत्रकः
बहिणीचा मुलगा, भावाचा मुलगा आणि भावाच्या मुलाचा मुलगा, हे असे संबोधले जातात.
श्यालीपतिस्तु भ्राता च श्वशुरैकत्वहेतुना
शाळूचा नवरा आणि भाऊ, हे सासऱ्याच्या नात्यामुळे तसे मानले जातात.
अन्नदाता भयत्राता पत्नीतातस्तथैव च
जो अन्न देतो, जो भीतीपासून वाचवतो आणि पत्नीचे वडील, हेही तसेच समजले जातात.
अन्नदातुश्च या पत्नी भगिनी गुरुकामिनी माता च तत्सपत्नी च कन्या पुत्रप्रिया तथा
अन्न देणाऱ्याची पत्नी, बहीण, गुरूची पत्नी, आई, तिची सावत्र बहीण, कन्या आणि मुलाला प्रिय असणारी, या सर्वही तशाच समजाव्यात.
मातुर्माता पितुर्माता श्वश्रूपित्रोः स्वसा तथा
आईची आई, वडिलांची आई आणि सासू-सासऱ्यांची बहीण, या सर्वही तशाच समजाव्यात.
पौत्रस्तु पुत्रपुत्रे च प्रपौत्रस्तत्सुतेऽपि च
पौत्र म्हणजे मुलाचा मुलगा, आणि प्रपौत्र म्हणजे त्याच्या मुलाचा मुलगा.
कन्यापुत्रश्च दौहित्रस्तत्पुत्राद्याश्च बांधवाः
मुलीचा मुलगा, मुलीची मुलगी आणि त्यांचे पुढील वंशज, हे सर्व नातेवाईकच आहेत.
भ्रातृपुत्रस्य पुत्राद्यास्ते पुनर्ज्ञातयः स्मृताः
भावाच्या मुलाच्या मुलगे आणि त्यांचे वंशज, हेही पुन्हा नातेवाईकच समजले जातात.
गुरुकन्या च भगिनी पोष्या मातृसमा मुने
गुरूची मुलगी, बहीण आणि वाढवलेली मुलगी, या सर्व आईसमान मानाव्यात, हे मुनिवर.