भावानुरक्तवनितां प्राप्य संहृष्टमानसः
आपल्यावर प्रेम करणारी स्त्री मिळाल्यावर त्याचे मन आनंदाने भरून गेले.
तेजस्वी सद्ग्रहो ब्रह्मश्चन्द्रस्य तनयो महान्
तेजस्वी आणि सच्चरित्र असा ब्रह्मा, चंद्राचा महान पुत्र, नेहमीच स्थिर होता.
घृताच्या गर्भसंभूतां कुबेरस्य च रेतसा
घृताचीच्या गर्भातून आणि कुबेराच्या वीर्याने ती जन्माला आली.
अतीव यौवनस्थां च बालां षोडशवार्षिकीम्
ती अतिशय तरुण होती, सोळा वर्षांची मुलगी होती.
तस्यामथायं रहसि वीर्य्याधानं चकार सः
मग एकांतात त्याने तिच्यात वीर्य ठेवले.
सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं शास्ति वै धार्मिको बली
तो धर्मशील आणि बलवान राजा सात द्वीपांची पृथ्वी राज्य करतो.
मिष्टान्नानां स्वस्तिकानां लक्षराशिश्च नित्यशः
तो रोज शेकडो हजारो गोड पदार्थ आणि शुभ नैवेद्य देतो.
एतेषां च नदीराशीर्भुञ्जते ब्राह्मणा मुने
मुनिवर, या नद्यांचे आशीर्वाद ब्राह्मण लोक घेतात.
शतलक्षं सुवर्णानां लक्षं वै सूक्ष्मवाससाम् 2.61.
त्याने शंभर हजार सोन्याच्या वस्तू आणि शंभर हजार सूक्ष्म वस्त्रे दिली.
ददौ द्विजातये राजा नित्यं वै जीवितावधि
राजा हे सर्व द्विजांना रोज, आपल्या आयुष्यभर देत असे.
तस्य पुत्रश्च सुरथश्चक्रवर्त्ती बृहच्छ्रवाः
त्याचा पुत्र सुरथ हा मोठ्या कीर्तीचा चक्रवर्ती राजा होता.
भेजे पुरा विष्णुमायां पुण्यक्षेत्रे च भारते
पूर्वी त्याने पुण्यभूमी भारतात विष्णुमायेचा आश्रय घेतला.
वैश्येन सार्धं स महाञ्ज्ञानिनां मुनिसत्तम
तो एक महान ज्ञानी वैश्यासोबत, हे श्रेष्ठ मुनी, होता.
तस्य पुत्रो महायोगी द्रुमिणो ज्ञानिनां वरः
त्याचा पुत्र डुमी हा मोठा योगी आणि ज्ञानी लोकांत श्रेष्ठ होता.
कृत्वा समाधिं संप्राप ज्ञानिनां वैष्णवाग्रणीः
त्याने समाधी लावून वैष्णव ज्ञानींमध्ये अग्रस्थान मिळवले.
स च कोटिसुवर्णं च नित्यं दत्त्वा जलं पपौ
तो रोज कोटी सोनं दान करून पाणी पित असे.
राजा लेभे मनुत्वं च राज्यं निष्कण्टकं मुने
राजाला मनु होण्याचा मान मिळाला आणि त्याचे राज्य सर्व अडथळ्यांपासून मुक्त झाले, हे मुनी.
नारद उवाच वैश्यो मुक्तिं मेधसश्च तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
नारद म्हणाले — वैश्य आणि मेधस यांची मुक्ती कशी झाली, ते मला सांग.
श्रीनारायण उवाच स्वायम्भुवमनोर्वंश्यः सत्यवादी जितेन्द्रियः
श्री नारायण म्हणाले — तो स्वायंभुव मनुच्या वंशातील, सत्य बोलणारा आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा होता.
अक्षौहिणीनां शतकं गृहीत्वा सैन्यमेव च
त्याने शंभर अक्षौहिणी सैन्य आणि आपली फौज गोळा केली.
युद्धं बभूव नियतं पूर्णमब्दं च नारद
नारद, एक अखंड युद्ध पूर्ण एक वर्ष चालू राहिले.
एकाकी सुरथो भीतो नन्दिना च बहिष्कृतः
सुरथ एकटा आणि घाबरलेला होता, आणि नंदिनने त्याला हाकलून दिले.
ददर्श तत्र वैश्यं च पुष्पभद्रानदीतटे
तेथे त्याने पुष्पभद्रा नदीच्या काठी त्या वैश्याला पाहिले.
वैश्येन सार्द्धं नृपतिरगच्छन्मेधसाश्रमम्
राजा आणि वैश्य मिळून मेधस ऋषींच्या आश्रमात गेले.
ददर्श तत्र नृपतिर्मुनिं तं तीव्रतेजसम्
तेथे राजाने तेजस्वी असा तो मुनी पाहिला.
राजा ननाम वैश्यश्च शिरसा मुनिपुङ्गवम्
राजा आणि वैश्य दोघांनीही त्या श्रेष्ठ मुनीला वंदन केले.
प्रश्नं चकार कुशलं जातिनाम पृथक्पृथक् 2.62.
त्यांनी आपापली जात आणि नाव वेगवेगळे सांगून शुभ प्रश्न विचारले.
सुरथ उवाच बहिर्भूतः स्वराज्याच्च नन्दिना बलिनाऽधुना
सुरथ म्हणाला — मी माझ्या स्वतःच्या राज्यातून बलवान नंदिनने बाहेर काढला आहे.
किमुपायं करिष्यामि कथं राज्यं भवेन्मम
मी कोणता उपाय करू? माझे राज्य मला पुन्हा कसे मिळेल?
अयं वैश्यः समाधिश्च स्वगृहाच्च बहिष्कृतः
हा वैश्य, समाधी, हाही आपल्या घरातून हाकलला गेला आहे.