पितृयज्ञे तनुं त्यक्त्वा योगाद्वै सिद्धयोगिनी
पितृयज्ञाच्या वेळी तिने आपले शरीर सोडले आणि योगाच्या सहाय्याने ती सिद्ध योगिनी झाली.
कालेन कृष्णतपसा शङ्करं प्राप सुन्दरी।। श्रीकृष्णो हि गुरुः शम्भोः परमात्मा परात्परः
काळानंतर कृष्णाच्या तपामुळे सुंदरिने शंकराला प्राप्त केले; कारण श्रीकृष्ण हेच शंभूंचे गुरु आहेत, तेच सर्वश्रेष्ठ परमात्मा आहेत.
कृष्णस्य वरपुत्रोऽयं स्वयमेव बृहस्पतिः
हा बृहस्पती स्वतः कृष्णाचा वरपुत्र आहे.
इत्येवं कथितं सर्वमतिगुह्यं पुरातनम्
असे हे सर्व फार गुप्त आणि प्राचीन कथन सांगितले आहे.
पारंपरिकमन्यं च कथयामि निशामय 2.59.
आता मी तुला आणखी एक पारंपरिक कथा सांगतो, नीट ऐक.
शिष्यौ चांगिरसस्तौ द्वौ गुरुपुत्रोऽथवा ततः
ते दोघे आंगिरसाचे शिष्य होते, किंवा गुरुचे पुत्र होते.
स्वज्ञानं स्वं च भगवान्विसस्मार स्वमोहतः
भगवानाने स्वतःच्या मोहामुळे विसरलेले आपले ज्ञान आणि स्वतःला पुन्हा आठवले.
अतो हेतोर्गुरुश्चैवं मत्सुतस्स्याच्छिवस्य सः
या कारणामुळे गुरु माझा आणि शिवाचा पुत्र झाला.
त्वं गच्छ तत्र सन्नद्धः सदेवो नर्मदातटम्
तू देवांसह सज्ज होऊन नर्मदेच्या काठी जा.
गुरुर्ययौ च कैलासं महेन्द्रो नर्मदातटम्
गुरु कैलासावर गेला आणि महेंद्र नर्मदेच्या काठी गेला.
नारद उवाच निपीतं च महाख्यानं त्वन्मुखेन्दुविनिसृतम्
नारद म्हणाले: तुझ्या चंद्रासारख्या मुखातून आलेली ही महान कथा मी ऐकली आहे.
अधुना श्रोतुमिच्छामि किमुवाच बृहस्पतिः
आता मला ऐकायचे आहे: बृहस्पतीने काय सांगितले?
जगत्कर्ता विधाता च किं वा तं प्रत्युवाच सः
त्याने जगाचा कर्ता आणि विधाता यांना काय उत्तर दिले?
नारायण उवाच प्रणम्य तस्थौ पुरतो लज्जावनतकन्धरः
नारायण म्हणाले: नमस्कार करून तो त्याच्या समोर लाजून मान झुकवून उभा राहिला.
दृष्ट्वा गुरुसुतं शम्भुरुदतिष्ठत्कुशासनात्
गुरुचा पुत्र दिसल्यावर शंभू कुशाच्या आसनावरून उठला.
स्वासने वासयित्वा वै पप्रच्छ कुशलं वचः
त्याला स्वतःच्या आसनावर बसवून, शंभूने त्याची कुशलता विचारली.
श्रीशङ्कर उवाच साश्रुनेत्रो लज्जितश्च भ्रातस्तत्कारणं वद
श्रीशंकर म्हणाले: डोळ्यात अश्रू आणि लाजलेला, बंधू, याचे कारण मला सांग.
किं वा तपस्या हीना ते सन्ध्या हीनाऽथवा मुने
तुझे तप कमी आहे का, किंवा संध्यावंदनाची उपासना कमी आहे का, हे सांग, मुनी.
किं वा गुरौ भक्तिहीनोऽभीष्टदेवेऽथवा गुरौ
किं तुझी गुरूवर श्रद्धा नाही, की तुझ्या आवडत्या देवतेवर, किंवा पुन्हा गुरूवरच नाही का?
किं वाऽतिथिस्ते विमुखः किं वा पोष्या बुभुक्षिताः 2.60.१
किंवा तुझा पाहुणा नाराज झाला आहे का, किंवा ज्यांना तू सांभाळतोस ते उपाशी आहेत का?
सुशासितो न शिष्यो वा किं भृत्याश्चोत्तरप्रदाः
शिष्याला नीट शिकवलं तरी तो ऐकत नाही का, किंवा तुझे नोकर सांगितलेली कामं करत नाहीत का?
गरिष्ठश्च वरिष्ठश्च शश्वत्सन्तुष्ट मानस
सर्वांत श्रेष्ठ आणि उत्तम लोक मनाने नेहमीच समाधानी असतात.
किं वा रुष्टोऽभीष्टदेवः किं वा रुष्टाश्च वाडवाः
किंवा तुझी आवडती देवता रागावली आहे का, किंवा तुझे घोडे चिडले आहेत का?
किं वा ते बन्धुविच्छेदो विग्रहो बलिना सह
किंवा तुझ्या नातेवाईकांपासून वेगळं व्हावं लागलं आहे का, किंवा एखाद्या बलाढ्य व्यक्तीसोबत भांडण झालं आहे का?
केन ते वा कृता निन्दा खलैर्वा पापिभिर्मुने
मुनिवर, तुला कुणी निंदावादी बोललं का—वाईट लोकांनी की पापी लोकांनी?
बन्धुस्त्यक्तस्त्वया किं वा वैराग्येण क्रुधाऽथवा
किंवा तू एखाद्या नातेवाईकाला वैराग्यामुळे किंवा रागाने सोडून दिलं आहेस का?
गुरुनिन्दा बन्धुनिन्दा खलवक्त्राच्छ्रुताऽथवा
किंवा एखाद्या वाईट माणसाच्या तोंडून गुरू किंवा नातेवाईकांची निंदा ऐकली आहेस का?
असद्वंशप्रजातानां खलानां निन्दनं तथा
वाईट कुळात जन्मलेल्या आणि दुष्ट लोकांची निंदा करणे देखील तसेच आहे.
परप्रशंसकाः सन्तः पुण्यवन्तो हि भारते
जे लोक इतरांची स्तुती करतात, ते भारतभूमीत पुण्यवान आणि सद्गुणी मानले जातात.
पुत्रे यशसि तोये च समृद्धे च पराक्रमे 2.60.
मुलांमध्ये, कीर्तीमध्ये, पाण्यात, समृद्धीत आणि पराक्रमात—