सुव्रतां च सलक्ष्मीकां तामुवाच कृपानिधिः
त्या पुण्यवती आणि लक्ष्मीसमेत शोभणाऱ्या स्त्रीला त्या कृपावंताने संबोधले.
श्रीकृष्ण उवाच भुंक्ष्व मद्वरतः पुत्रि भविष्यति मदंशतः
श्रीकृष्ण म्हणाले : कन्ये, माझा वर स्वीकार; माझ्या अंशाने युक्त पुत्र तुझ्या पोटी जन्मेल.
पतिर्गुरुश्च देवानां महतां ज्ञानिनां वरः
तुझा पती देवांचा गुरु होईल, मोठ्या ज्ञानी आणि श्रेष्ठांमध्ये अग्रगण्य ठरेल.
मद्वरेण भवेद्यो हि स च मद्वरपुत्रकः
माझ्या वरामुळे तो जन्मेल आणि तो माझ्या वराने मिळालेला पुत्र असेल.
वरजो वीर्य्यजश्चैव क्षेत्रजः पालकस्तथा 2.59.
तो वराने जन्मलेला, तेजाने उत्पन्न झालेला, आणि क्षेत्रज पुत्र होऊन, रक्षण करणारा असेल.
इत्युक्त्वा राधिकानाथः स्वलोकं च जगाम सः मृत्युञ्जयं महाज्ञानं शिवाय प्रददौ पुरा
असे सांगून राधिकेचा स्वामी आपल्या लोकात गेला; पूर्वी त्याने मृत्युञ्जयाचे महान ज्ञान शंकराला दिले.
दिव्यं वर्षत्रिलक्षं च तपश्चक्रे हिमालये स्वशक्तिं विष्णुमायां च स्वांशं वै वाहनं वृषम्
त्याने हिमालयात तीन लाख वर्षे दिव्य तप केले, आपल्या शक्तीसह, विष्णुमाया, स्वतःचा अंश आणि वाहन वृषभासह.
स्वशूलं च स्वकवचं स्वमन्त्रं द्वादशाक्षरम् शिवलोके शिवा सा च विष्णुमाया शिवप्रिया
आपले शूल, कवच, द्वादशाक्षरी मंत्र—शिवलोकात ती देवी विष्णुमाया होती, शिवाची प्रिय होती.
शक्तिर्नारायणस्येयं साऽऽविर्भूता सनातनी
ही नारायणाची सनातन शक्ती प्रकट झाली.
जघान दैत्यनिकरं देवेभ्यः प्रददौ पदम्
तिने दैत्यांचा संहार केला आणि देवांना स्थान दिले.
पितृयज्ञे तनुं त्यक्त्वा योगाद्वै सिद्धयोगिनी
पितृयज्ञाच्या वेळी तिने आपले शरीर सोडले आणि योगाच्या सहाय्याने ती सिद्ध योगिनी झाली.
कालेन कृष्णतपसा शङ्करं प्राप सुन्दरी।। श्रीकृष्णो हि गुरुः शम्भोः परमात्मा परात्परः
काळानंतर कृष्णाच्या तपामुळे सुंदरिने शंकराला प्राप्त केले; कारण श्रीकृष्ण हेच शंभूंचे गुरु आहेत, तेच सर्वश्रेष्ठ परमात्मा आहेत.
कृष्णस्य वरपुत्रोऽयं स्वयमेव बृहस्पतिः
हा बृहस्पती स्वतः कृष्णाचा वरपुत्र आहे.
इत्येवं कथितं सर्वमतिगुह्यं पुरातनम्
असे हे सर्व फार गुप्त आणि प्राचीन कथन सांगितले आहे.
पारंपरिकमन्यं च कथयामि निशामय 2.59.
आता मी तुला आणखी एक पारंपरिक कथा सांगतो, नीट ऐक.
शिष्यौ चांगिरसस्तौ द्वौ गुरुपुत्रोऽथवा ततः
ते दोघे आंगिरसाचे शिष्य होते, किंवा गुरुचे पुत्र होते.
स्वज्ञानं स्वं च भगवान्विसस्मार स्वमोहतः
भगवानाने स्वतःच्या मोहामुळे विसरलेले आपले ज्ञान आणि स्वतःला पुन्हा आठवले.
अतो हेतोर्गुरुश्चैवं मत्सुतस्स्याच्छिवस्य सः
या कारणामुळे गुरु माझा आणि शिवाचा पुत्र झाला.
त्वं गच्छ तत्र सन्नद्धः सदेवो नर्मदातटम्
तू देवांसह सज्ज होऊन नर्मदेच्या काठी जा.
गुरुर्ययौ च कैलासं महेन्द्रो नर्मदातटम्
गुरु कैलासावर गेला आणि महेंद्र नर्मदेच्या काठी गेला.
नारद उवाच निपीतं च महाख्यानं त्वन्मुखेन्दुविनिसृतम्
नारद म्हणाले: तुझ्या चंद्रासारख्या मुखातून आलेली ही महान कथा मी ऐकली आहे.
अधुना श्रोतुमिच्छामि किमुवाच बृहस्पतिः
आता मला ऐकायचे आहे: बृहस्पतीने काय सांगितले?
जगत्कर्ता विधाता च किं वा तं प्रत्युवाच सः
त्याने जगाचा कर्ता आणि विधाता यांना काय उत्तर दिले?
नारायण उवाच प्रणम्य तस्थौ पुरतो लज्जावनतकन्धरः
नारायण म्हणाले: नमस्कार करून तो त्याच्या समोर लाजून मान झुकवून उभा राहिला.
दृष्ट्वा गुरुसुतं शम्भुरुदतिष्ठत्कुशासनात्
गुरुचा पुत्र दिसल्यावर शंभू कुशाच्या आसनावरून उठला.
स्वासने वासयित्वा वै पप्रच्छ कुशलं वचः
त्याला स्वतःच्या आसनावर बसवून, शंभूने त्याची कुशलता विचारली.
श्रीशङ्कर उवाच साश्रुनेत्रो लज्जितश्च भ्रातस्तत्कारणं वद
श्रीशंकर म्हणाले: डोळ्यात अश्रू आणि लाजलेला, बंधू, याचे कारण मला सांग.
किं वा तपस्या हीना ते सन्ध्या हीनाऽथवा मुने
तुझे तप कमी आहे का, किंवा संध्यावंदनाची उपासना कमी आहे का, हे सांग, मुनी.
किं वा गुरौ भक्तिहीनोऽभीष्टदेवेऽथवा गुरौ
किं तुझी गुरूवर श्रद्धा नाही, की तुझ्या आवडत्या देवतेवर, किंवा पुन्हा गुरूवरच नाही का?
किं वाऽतिथिस्ते विमुखः किं वा पोष्या बुभुक्षिताः 2.60.१
किंवा तुझा पाहुणा नाराज झाला आहे का, किंवा ज्यांना तू सांभाळतोस ते उपाशी आहेत का?