सप्तजन्मसु मार्जारो महिषो जन्मपञ्चकम्
तो सात जन्मे मांजर म्हणून, पाच जन्मे म्हैस म्हणून जन्म घेईल—
मत्स्यत्वे जन्मशतकं कर्कटी जन्मपञ्चकम्
तो शंभर जन्मे मासा म्हणून, पाच जन्मे खेकडा म्हणून जन्म घेईल—
नाविकः शवजीवी च व्याधश्च स्वर्णकारकः
नावाडी, प्रेतावर जगणारा, शिकारी किंवा सोनार—
इति चन्द्रं शुचिं कृत्वा समुवाच तु तारकाम्
अशा प्रकारे चंद्राला शुद्ध करून, त्याने तारकेला सांगितले.
प्रायश्चित्तं विना पूता त्वमेवं शुद्धमानसा
प्रायश्चित्त न करता, तुझे मन शुद्ध असल्याने तू शुद्ध झाली आहेस.
इत्येवमुक्त्वा शुक्रश्च चन्द्रं वा तारकां सतीम्
असे म्हणून शुक्राने चंद्राला किंवा सती तारकेला संबोधले.
नारद उवाच कथं संप्राप तां साध्वीं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
नारद म्हणाला: त्याने ती सती स्त्री कशी मिळवली? कृपया ते मला सांग.
श्रीनारायण उवाच प्रस्थापयामास शिष्यमन्वेषार्थं च जाह्नवीम्
श्री नारायण म्हणाले: त्याने आपल्या शिष्याला जाह्नवीचा शोध घ्यायला पाठवले.
शिष्यो गत्वा च तद्वत्तं ज्ञात्वा वै लोकवक्त्रतः
शिष्य तिथे जाऊन, लोकांच्या बोलण्यावरून ती गोष्ट समजून आला.
श्रुत्वा सुरगुरुर्वार्तां शशिना च प्रियां हृताम्
आपली प्रिय पत्नी चंद्राने नेली आहे हे ऐकून, देवगुरू बृहस्पती फार दुःखी झाले.
रुरोदोच्चैः सशिष्यश्च हदयेन विदूयता
शिष्यांसह बृहस्पती मोठ्याने रडले, त्यांचे हृदय वेदनेने विदीर्ण झाले होते.
उवाच शिष्यान्सम्बोध्य नीतिं च श्रुतिसम्मताम्
शिष्यांना संबोधून, त्यांनी शास्त्रमान्य नीतीचे बोल सांगितले.
बृहस्पतिरुवाच दुःखं धर्म्मविरुद्धो यः स प्राप्नोति न संशयः
बृहस्पती म्हणाले — जो धर्माच्या विरुद्ध वागतो, त्याला नक्कीच दुःख मिळते, यात शंका नाही.
भावानुरक्ता वनिता हृता यस्य च शत्रुणा
ज्याची भावनांनी जोडलेली पत्नी शत्रूने पळवली आहे—
सुशीला सुन्दरी भार्य्या गता यस्य गृहादहो 2.59.
ज्याची सुसंस्कृत आणि सुंदर पत्नी घर सोडून गेली आहे—हाय!
दैवेनापहृता यस्य पतिसाध्या पतिव्रता
ज्याची पतीपरायण आणि पतिव्रता पत्नी दैवाने हिरावली आहे—
यस्य माता गृहे नास्ति गृहिणी वा सुशासिता
ज्याच्या घरी आई नाही, किंवा ज्याची पत्नी नीट वागवली जात नाही—
प्रियाहीनं गृहं यस्य पूर्णं द्रविणबन्धुभिः
ज्याच्या घरात प्रिय व्यक्ती नाही, जरी ते धन आणि नातेवाईकांनी भरलेले असले—
भार्याशून्या वनसमाः सभार्याश्च गृहा गृहाः
पत्नी नसलेले घर म्हणजे जंगलासारखे; पत्नी असलेली घरेच खरे घर असतात.
अशुचिः स्त्रीविहीनश्च दैवे पित्र्ये च कर्मणि
पत्नी नसलेला पुरुष, दैवी आणि पितृकर्मात अपवित्र असतो.
दाहिकाशक्तिहीनश्च यथा मन्दो हुताशनः
जसा दुर्बल अग्नी जाळू शकत नाही, तसा पत्नीची शक्ती नसलेला पुरुष असतो.
शक्तिहीनो यथा जीवो यथा चात्मा तनुं विना
जसा शक्तिहीन जीव, किंवा शरीराशिवाय आत्मा—
न च शक्तो यथा यज्ञः फलदो दक्षिणां विना
जसा दक्षिणाशिवाय यज्ञ फळ देऊ शकत नाही—
विना स्वर्णं स्वर्णकारो यथा शक्तः स्वकर्मणि
जसा सोन्याशिवाय सोनार आपले काम करू शकत नाही—
तथा गृही न शक्तश्च सततं सर्वकर्मणि 2.59.
तसाच, पत्नीशिवाय गृहस्थ सर्व कर्तव्ये कधीच पूर्ण करू शकत नाही.
भार्य्यामूलाः क्रियाः सर्वा भार्य्यामूला गृहास्तथा
सर्व कर्मांची मुळे पत्नीमध्ये असतात; घराचेही मूळ पत्नीच असते.
भार्य्यामूलः सदा हर्षो भार्य्यामूलं च मङ्गलम्
पत्नीमुळेच नेहमी आनंद मिळतो, आणि शुभत्वाचं मूळही पत्नीच असते.
यथा रथश्च रथिनां गृहिणां च तथा गृहम्
जसा रथ रथ चालवणाऱ्याचा असतो, तसंच घर हे गृहस्थाचं असतं.
सर्वरत्नप्रधाना च स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि
सर्व रत्नांमध्ये स्त्रीरत्न श्रेष्ठ असतं, जरी ती नीच कुळातली असली तरी.
यथा जलं विना पद्मं पद्मं शोभां विना यथा
जसं पाण्याशिवाय कमळ राहत नाही, तसं तेजाशिवाय कमळाला शोभा येत नाही.