एकदा तु प्रयागे च शिल्पं कृत्वा नृपस्य च 1.10.
एकदा प्रयाग येथे, राजासाठी कलाकुसर करून,
घृताचीं नवरूपां च युवतिं तां तपस्विनीम्
त्याने घृताचीला नवीन रूपात, तरुण आणि तपस्विनी म्हणून पाहिलं.
दृष्ट्वा सकामः सहसा बभूव हृतचेतनः
तिला पाहताच त्याच्या मनात इच्छा दाटली आणि तो एकदम गोंधळून भान हरपला.
ब्राह्मण उवाच मा मां स्मरसि रम्भोरु विश्वकर्माऽहमेव च
ब्राह्मण म्हणाले — अरे रम्य कटिच्या सुंदरी, माझा असा विचार करू नकोस; मीच विश्वकर्मा आहे.
शापमोक्षं करिष्यामि भज मां तव सुन्दरि
सुंदरी, मी तुला शापातून मुक्त करीन; फक्त माझी भक्ती कर.
द्विजस्य वचनं श्रुत्वा घृताची नवरूपिणी
त्या द्विजाच्या शब्दांनी नव्या रूपातली घृताची ऐकून
गोपिकोवाच कथं त्वया संगता स्यां गंगातीरे च भारते
गोपिका म्हणाली — भारतभूमीतील गंगाकाठी मी तुझ्याशी कशी एकरूप होऊ?
विश्वकर्मन्निदं पुण्यं कर्मक्षेत्रं च भारतम्
विश्वकर्मा, ही भारतभूमी पुण्यवान आणि कर्मासाठीची जागा आहे.
धर्मी मोक्षकृते जन्म प्रलभ्य तपसः फलात्
धार्मिक लोकांना येथे जन्म मिळतो तो तपस्येच्या फळामुळे आणि मोक्षासाठीच.
माया नारायणीशाना परितुष्टा च यं भवेत्
जिच्यावर मायारूपी नारायणी देवी प्रसन्न होते,
यो मूढो विषयासक्तो लब्धजन्मा च भारते 1.10.
जो मूढ आणि विषयांच्या आसक्तीत राहून भारतात जन्म घेतो,
सर्वं स्मरामि देवाहमहो जातिस्मरा पुरा
देवतांनो, मी सर्व काही आठवतो; मी पूर्वजन्म आठवणारा आहे.
तपः करोमि मोक्षार्थं गङ्गातीरे सुपुण्यदे
मोक्षासाठी मी गंगेच्या अतिशय पवित्र काठी तप करतो.
अन्यत्र यत्कृतं पापं गंगायां तद्विनश्यति
इतरत्र केलेले पाप गंगेत नष्ट होते.
तत्तु नारायणक्षेत्रे तपसा च विनश्यति
पण नारायणाच्या क्षेत्रात ते तपस्येने नष्ट होते.
घृताचीवचनं श्रुत्वा विश्वकर्माऽनिलाकृतिः
घृताचीचे शब्द ऐकून वाऱ्यासारख्या रूपाचा विश्वकर्मा
रम्यायां मलयद्रोण्यां पुष्पतल्पे मनोरमे ।। । पुष्पचन्दनवातेन संततं सुरभीकृते
मलयाच्या रम्य दरीत, फुलांच्या मऊ शय्येवर, फुलं आणि चंदनाच्या सतत वाहणाऱ्या सुगंधी वाऱ्याने दरवळलेल्या त्या ठिकाणी,
चकार सुखसम्भोगं तया स विजने वने
त्या एकांत वनात त्याने तिच्याबरोबर सुखाचा संग केला.
बभूव गर्भः कामिन्याः परिपूर्णः सुदुर्वहः
कामिनीच्या गर्भात पूर्ण आणि फारच जड असा गर्भ निर्माण झाला.
कृतशिक्षितशिल्पांश्व ज्ञानयुक्तांश्च शौनक
शौनक, ती सर्व शिल्पकलेत निपुण आणि ज्ञानाने युक्त होती.
मालाकारान्कर्मकाराञ्छङ्खकारान्कुविन्दकान् 1.10.
फुलांच्या माळा करणारे, कारागीर, शंख घडवणारे आणि विणकर असे सर्व,
तौ च तेभ्यो वरं दत्त्वा तान्संस्थाप्य महीतले
त्यांना वर देऊन, त्यांना पृथ्वीवर स्थापन केले.
स्वर्णकारः स्वर्णचौर्याद्ब्राह्मणानां द्विजोत्तम
सोनाराने ब्राह्मणांचे सोने चोरल्यामुळे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,
सूत्रकारो द्विजानां तु शापेन पतितो भुवि
सूत्र करणारा ब्राह्मणांच्या शापामुळे पृथ्वीवर पडला.
व्यतिक्रमेण चित्राणां सद्यश्चित्रकरस्तथा
काळानुसार, चित्रे काढणारा लगेच चित्रकार झाला.
कश्चिद्वणिग्विशेषश्च संसर्गात्स्वर्णकारिणः
विशिष्ट प्रकारचा एक व्यापारी, सोनाराच्या संगतीमुळे,
कुलटायां च शूद्रायां चित्रकारस्य वीर्य्यतः
चित्रकाराच्या वीर्यापासून, शूद्र स्त्री असलेल्या वेश्या स्त्रीच्या पोटी,
अट्टालिकाकारबीजात्कुम्भकारस्य योषिति
महाल बांधणाऱ्याच्या वीर्यापासून, कुंभाराच्या पत्नीच्या पोटी,
कुम्भकारस्य बीजेन सद्यः कोटकयोषिति
कुंभाराच्या वीर्यापासून, लगेचच, कोठारीच्या पत्नीच्या पोटी,
सद्यः क्षत्रियबीजेन राजपुत्रस्य योषिति
कषत्रियाच्या वीर्यापासून, लगेचच, राजपुत्राच्या पत्नीच्या पोटी,