धर्मेण दत्तं पुत्राय प्रीत्या नारायणाय च
धर्मपूर्वक, प्रेमाने आपल्या पुत्राला आणि नारायणालाही दिलं.
नारदो व्यासदेवाय प्रददौ जाह्नवीतटे
नारदाने हे व्यासदेवाला जाह्नवीच्या काठावर दिलं.
मह्यं ददौ सिद्धक्षेत्रे पुण्यदेशे मनोहरम्
त्याने हे मला सिद्ध क्षेत्रातील पवित्र आणि रम्य भूमीत दिलं.
अष्टादशसहस्रं तु व्यासेनेदं पुराणकम् तत्फलं लभते नूनमध्यायश्रवणेन च
हे अठरा हजार श्लोकांचं पुराण व्यासाने दिलं; त्याच्या अध्यायांचं श्रवण केल्याने नक्कीच फल मिळतं.
शौनक उवाच सर्वं कथय संव्यस्य ब्रह्मखण्डमनुत्तमम्
शौनक म्हणाले: हे ब्रह्मखंड सर्व तपशीलवार सांग.
सौतिरुवाच हरिं देवान्द्विजान्नत्वा धर्मान्वक्ष्ये सनातनान्
सौति म्हणाले: हरि, देवता आणि द्विज यांना वंदन करून मी सनातन धर्म सांगतो.
यच्छ्रुतं व्यासवक्त्रेण ब्रह्मखण्डमनुत्तमम्
व्यासाच्या वाणीमधून ऐकलेलं ते श्रेष्ठ ब्रह्मखंड.
ज्योतिःसमूहं प्रलये पुराऽऽसीत्केवलं द्विज
प्रलयकाळी, हे ऋषी, फक्त तेजाचा समूह होता.
स्वेच्छामयस्य च विभोस्तज्ज्योतिरुज्ज्वलं महत्
स्वेच्छेने करणाऱ्या प्रभूचं ते तेजस्वी, महान तेज होतं.
तेषामुपरि गोलोकं नित्यमीश्वरवद् द्विज
त्याच्या वरती, परमेश्वरासारखं, नित्य असं गोलोक आहे, हे ऋषी.
तेजःस्वरूपं सुमहद्रत्नभूमिमयं परम्
त्याचं रूप तेजस्वी, फार मोठं, रत्नांनी बनलेलं आणि सर्वश्रेष्ठ आहे.
योगेन धृतमीशेन चान्तरिक्षस्थितं वरम्
योगाने परमेश्वराने धरलेलं, ते उत्तम आणि आकाशात स्थित आहे.
सद्रत्नरचितासंख्यमन्दिरैः परिशोभितम्
खऱ्या रत्नांनी बांधलेल्या अनगिनत राजवाड्यांनी ते स्थान शोभून गेले आहे.
तदधो दक्षिणे सव्ये पञ्चाशत्कोटियोजनान् 1.2.
त्याच्या खाली, दक्षिणेला आणि डाव्या बाजूला, पन्नास कोटी योजनांपर्यंत विस्तारले आहे.
कोटियोजनविस्तीर्णं वैकुण्ठं मण्डलाकृति
एक कोटी योजनांची रुंदी असलेले, गोलाकार वैकुंठ आहे.
चतुर्भुजैः पार्षदैश्च जरामृत्य्वादिवर्जितम्
चार हात असलेल्या पार्षदांनी वेढलेले, जिथे वार्धक्य, मृत्यू यांसारख्या गोष्टी नाहीत.
लये शून्यं च सृष्टौ च सपार्षदशिवान्वितम्
प्रलयाच्या वेळी ते रिकामे असते, सृष्टीच्या वेळी शिव आणि त्याच्या पार्षदांसह असते.
परमाह्लादकं शश्वत्परमानन्दकारकम्
ते अत्यंत आनंददायक असून, शाश्वत आणि सर्वोच्च आनंदाचे मूळ आहे.
तदेवानन्दजनकं निराकारं परात्परम्
तेच आनंद निर्माण करणारे, निराकार आणि सर्वश्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ आहे.
नवीननीरदश्यामं रक्तपङ्कजलोचनम्
नव्या काळ्या मेघासारखा रंग, आणि डोळे लाल कमळासारखे.
कोटिकन्दर्पलावण्यं लीलाधाम मनोरमम्
कोटी कोटी मदनांपेक्षा अधिक सुंदर, लीलेचे निवासस्थान आणि मन मोहून टाकणारे.
सद्रत्नभूषणौघेन भूषितं भक्तवत्सलम्
खऱ्या रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेले, भक्तांवर प्रेम करणारे.
श्रीवत्सवक्षःसंभ्राजत्कौस्तुभेन विराजितम्
त्याच्या छातीवर श्रीवत्साचा तेजस्वी चिन्ह आणि कौस्तुभ मणीने शोभा आलेली आहे.
रत्नसिंहासनस्थं च वनमालाविभूषितम् 1.2.
रत्नांच्या सिंहासनावर बसलेले, वनमाळेने सजलेले.
स्वेच्छामयं सर्वबीजं सर्वाधारं परात्परम्
स्वेच्छेने निर्माण झालेले, सर्वांचे मूळ, सर्वांचा आधार आणि सर्वश्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ.
कोटिपूर्णेन्दुशोभाढ्यं भक्तानुग्रहकारकम्
कोटी पूर्ण चंद्रांसारखी शोभा असलेले, भक्तांवर कृपा करणारे.
रासमण्डलमध्यस्थं शान्तं रासेश्वरं वरम्
रासमंडळाच्या मध्यभागी स्थित, शांत, आणि रासाचा सर्वोच्च स्वामी.
परमानन्दबीजं च सत्यमक्षरमव्ययम् ।। । सर्वसिद्धेश्वरं सर्वसिद्धिरूपं च सिद्धिदम्
सर्वोच्च आनंदाचे बीज, सत्य, अक्षय आणि अविनाशी; सर्व सिद्धींचा स्वामी, सर्व सिद्धींचा स्वरूप आणि सिद्धी देणारा.
प्रकृतेः परमीशानं निर्गुणं नित्यविग्रहम्
प्रकृतीपलीकडचा सर्वोच्च ईश्वर, निर्गुण आणि नित्य स्वरूप असलेला.
सत्यं स्वतन्त्रमेकं च परमात्मस्वरूपकम्
सत्य, स्वतंत्र, एकमेव आणि परमात्म्याचे खरे स्वरूप.