स्वायम्भुवः शम्भुशिष्यो विष्णुव्रतपरायणः
स्वायंभुव मनु शंभूचा शिष्य होता आणि त्याचे सर्वस्व विष्णूच्या व्रताला समर्पित होते.
राजसूयसहस्रं च चक्रे वै नर्मदातटे
त्याने नर्मदेच्या काठी हजारो राजसूय यज्ञ केले.
गोमेधं च चतुर्लक्षं विधिवन्महदद्भुतम्
त्याने विधिप्रमाणे चार लाख गोमेध यज्ञ केले, हे फार मोठे आणि अद्भुत कृत्य होते.
पञ्चलक्षगवां मांसैः सुपक्वैर्घृतसंस्कृतैः
पाच लाख गायींचे तुपात शिजवलेले मांस त्याने यज्ञात वापरले.
अमूल्यरत्नलक्षं च दशकोटिसुवर्णकम् ।।2.54.
त्यात लाखो अमूल्य रत्नं आणि दहा कोटी सुवर्णमुद्रा दिल्या.
वह्निशुद्धानि वस्त्राणि मुनीन्द्राणां च लक्षकम् त्रिलक्षमश्वरत्नं च शातकुंभविभूषितम्
मुनिश्रेष्ठांसाठी अग्निपरिक्षित एक लाख वस्त्रे आणि तीन लाख सोन्याने सजवलेले उत्तम घोडे दिले.
सहस्रं रथरत्नं च शिबिकालक्षमेव च त्रिकोटिस्वर्णभूषाश्च कर्पूरादिसुवासितम्
हजार रथ, एक लाख पालख्या आणि तीस कोटी सुवर्णालंकार, जे कर्पूरादी सुगंधांनी सुवासिक केले होते, त्याने दिले.
ताम्बूलं सुविचित्रं च त्रिकोटिस्वर्णतल्पकम्
तीन कोटी सोन्याच्या पलंगांसह सुंदर तांबूल त्याने दिले.
वह्निशुद्धांशुकैश्चित्रै राजितं माल्यजालकैः
फुलांच्या माळांनी आणि जाळ्यांनी सजवलेले, अग्निपरिक्षित सुंदर वस्त्रांनी अलंकृत केलेले होते.
संप्राप्य शंकराज्ज्ञानं कृष्णमंत्रं सुदुर्लभम्
त्याने शंकराकडून ज्ञान मिळवले आणि दुर्मिळ कृष्णमंत्र प्राप्त केला.
दृष्ट्वा मुक्तं स्वपुत्रं च प्रहष्टोऽभूत्प्रजापतिः
स्वतःचा पुत्र मुक्त झालेला पाहून प्रजापती अत्यंत आनंदित झाला.
यतः स्वयम्भुपुत्रोऽयमतः स्वायम्भुवो मनुः
तो स्वयंभूचा पुत्र असल्याने त्याला स्वायंभुव मनु म्हणतात.
राजा वदान्यो धर्मिष्ठः स्वायम्भुवसमो महान्
तो राजा उदार, धर्मनिष्ठ, महान आणि स्वायंभुव मनुसमान होता.
तौ तृतीयौ चतुर्थौ च वैष्णवौ तापसोत्तमौ
तिसरा आणि चौथा मनु हे दोघेही विष्णुभक्त आणि तपस्वी होते.
धर्मिष्ठानां वरिष्ठश्च रैवतः पञ्चमो मनुः 2.54.
धार्मिक मनूंमध्ये पाचवा मनु रैवत हा सर्वश्रेष्ठ होता.
श्राद्धदेवः सूर्यसुतो वैष्णवः सप्तमो मनुः
श्राद्धदेव हा सूर्याचा पुत्र आणि सातवा मनु, विष्णूभक्त होता.
नवमो दक्षसावर्णिर्विष्णुव्रतपरायणः
नववा मनु दक्षसावर्णी, जो विष्णूच्या व्रतांना पूर्णपणे समर्पित आहे.
ततश्च धर्मसावर्णिर्मनुरेकादशः स्मृतः
त्याच्या नंतर धर्मसावर्णी हा अकरावा मनु म्हणून ओळखला जातो.
ज्ञानी च रुद्रसावर्णिर्मनुश्च द्वादशः स्मृतः
रुद्रसावर्णी हा बारावा मनु ज्ञानी आणि विद्वान आहे.
चतुर्दशो महाज्ञानी चन्द्रसावर्णिरेव च
चंद्रसावर्णी हा चौदावा मनु मोठा ज्ञानी आणि ऋषी आहे.
चतुर्दशेन्द्रावच्छिन्नं ब्रह्मणो दिनमुच्यते
चौदा इंद्रांच्या काळाने मर्यादित असलेला दिवस ब्रह्माचा दिवस म्हणतात.
कालरात्रिश्च सा ज्ञेया वेदेषु परिकीर्त्तिता
हीच वेळ 'कालरात्रि' म्हणून ओळखली जाते, वेदांमध्ये तिचे वर्णन आहे.
सप्तकल्पे चिरंजीवी मार्कण्डेयो महातपाः
सात कल्पांमध्ये मर्कंडेय हा महान तपस्वी दीर्घायुषी आहे.
उत्थितेनैव सहसा सङ्कर्षणमुखाग्निना
तो शंकरषणाच्या तोंडातून निघालेल्या अग्नीमुळे अचानक प्रकट झाला.
ब्रह्मरात्रिव्यतीते तु पुनश्च ससृजे विधिः 2.54.
ब्रह्मरात्री संपल्यानंतर विधीने पुन्हा सृष्टी निर्माण केली.
देवाश्च मनवश्चैव तत्र दग्धा नरादयः
त्या वेळी देव, मनु आणि नारद तिथे जळून गेले.
वर्षं द्वादशमासैश्च ब्रह्मसम्बन्धि चैव हि दैनंदिनस्तु प्रलयो वेदेषु परिकीर्त्तितः
ब्रह्माशी संबंधित एक वर्ष म्हणजे बारा महिने; दररोजचा प्रलय वेदांमध्ये सांगितला आहे.
मोहरात्रिश्च सा प्रोक्ता वेदविद्भिः पुरातनैः
हीच रात्र प्राचीन वेदज्ञांनी 'मोह रात्र' असे म्हटले आहे.
आदित्या वसवो रुद्रा मनवो मानवादयः
आदित्य, वसु, रुद्र, मनु आणि त्यांच्या संतती.
मार्कण्डेयो लोमशश्च पेचकश्चिरजीविनः
मर्कंडेय, लोमश आणि पेचक हे तिघेही दीर्घायुषी आहेत.