गोलोको वर्त्तुलाकारो वरिष्ठस्सर्वलोकतः
गोलोक गोलाकार आहे आणि सर्व लोकांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
रत्नेन्द्रसारखचितैः स्तम्भसोपानचित्रितैः
तो उत्तम रत्नांनी मढवलेल्या खांबांनी आणि पायऱ्यांनी सजलेला आहे.
नानाचित्रविचित्रैश्च शिबिरैश्च विराजितः विरजासरिदाकीर्णैश्शतशृंगैस्सुवेष्टितः
तो विविध सुंदर मंडपांनी उजळलेला आहे आणि शुद्ध विरजा नदीने धुतलेल्या शेकडो शिखरांनी सुशोभित आहे.
सरिदर्धप्रमाणेन दैर्घ्येण च ततेन च
त्याची लांबी नदीच्या अर्ध्या प्रमाणात आहे आणि रुंदीही तितकीच आहे.
तदर्द्धमानविलसद्रासमण्डलमण्डितः 2.54.
तो अर्ध्या प्रमाणात झळकणाऱ्या रसाच्या वर्तुळाने सजलेला आहे.
यथा पंकजमध्ये च कर्णिका सुमनोहरा
जसे कमळाच्या मध्यभागी करंडक अतिशय आकर्षक असतो,
रासेश्वर्य्या राधिकया संयुक्तः सन्ततं नृप
राजा, तो नेहमीच रासेश्वरी राधिकेसोबत एकरूप असतो.
वह्निशुद्धांशुकाधानो रत्नभूषणभूषितः
तो अग्निपरिक्षित वस्त्र परिधान करतो आणि रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेला आहे.
रत्नसिंहासनस्थश्च रत्नच्छत्रेण शोभितः
तो रत्नांच्या सिंहासनावर बसलेला आहे आणि रत्नांच्या छत्राने शोभून दिसतो.
भूषिताभिश्च गोपीभिर्मालाचन्दनचर्चितः
तो गोपींनी सजवलेला आहे, त्याच्या गळ्यात फुलांच्या माळा आहेत आणि चंदनाचा लेप लावलेला आहे.
कथितो लोकविस्तारो यथाशक्ति यथागमम्
जगांचा विस्तार शक्य तितक्या आणि परंपरेनुसार सांगितला आहे.
पात्रं षट्पलसंभूतं गभीरं चतुरङ्गुलम्
हे पात्र सहा कमळाच्या पाकळ्यांपासून बनलेले, खोल आणि चार बोटे रुंद आहे.
स्वर्णमाषकृतच्छिद्रं दण्डैश्च चतुरंगुलैः
त्यात सोन्याच्या मिरीएवढे छिद्र आहे आणि प्रत्येक काठी चार बोटे लांब आहे.
दण्डद्वयं मुहूर्तं च यामस्तस्य चतुष्टयम्
दोन काठ्यांचा एक मुहूर्त होतो आणि अशा चार मुहूर्तांचा एक याम बनतो.
मासो द्वाभ्यां च पक्षाभ्यां वर्षं द्वादशमासकैः 2.54.
एक महिना दोन पक्षांनी बनतो आणि बारा महिन्यांनी एक वर्ष पूर्ण होते.
कृष्णपक्षे दिनं प्रोक्तं शुक्ले रात्रिः प्रकीर्त्तिता
कृष्णपक्षात दिवस मानला जातो आणि शुक्लपक्षात रात्र सांगितली आहे.
अयनं ह्युत्तरमहो रात्रिर्वै दक्षिणायनम्
उत्तरायणाला दिवस म्हणतात आणि दक्षिणायनाला खरी रात्र समजतात.
प्रकृतेः प्राकृतानां च ब्रह्मादीनां निशामय
आता ब्रह्मा आणि इतर मूळ सृष्टींचे दिवस-रात्र ऐक.
दिव्यैर्द्वादशसाहस्रैः सावधानं निशामय
लक्षपूर्वक ऐक, बारा हजार दिव्य वर्षे सांगितली आहेत.
तेषां च सन्ध्यासन्ध्यांशौ द्वे सहस्रे प्रकीर्तिते
त्यात दोन संध्याकाळी मिळून दोन हजार वर्षे होतात असे सांगितले आहे.
चतुर्युगं परिमितं नरमानक्रमेण च
मानवी वर्षांच्या प्रमाणानुसार एक चतुर्व्यूह ठरवला आहे.
कृतं युगं नृमानेन संख्याविद्भिः प्रकीर्त्तितम्
संख्या जाणणाऱ्यांनी मानवी प्रमाणाने कृतयुग सांगितले आहे.
त्रेतायुगं परिमितं कालविद्भिः प्रकीर्त्तितम्
काळ जाणणाऱ्यांनी त्रेतायुग मोजून सांगितले आहे.
परिमाणं द्वापरस्य संख्याविद्भिरितीरितम् नृमानाद्वै कलियुगं विदुः कालविदो बुघाः
संख्या जाणणाऱ्यांनी द्वापरयुगाचे प्रमाण सांगितले आणि काळ जाणणाऱ्यांनी मानवी प्रमाणावरून कलियुग ओळखले.
तत्र सप्त च वारा वै तिथयः षोडश स्मृताः 2.54.
त्यात सात वार आणि सोळा तिथी मानल्या आहेत.
तथा भ्रमति तच्चक्रमेवमेवं चतुर्युगम्
असेच हे चक्र फिरत राहते आणि चतुर्व्यूहही असेच फिरतो.
एवं क्रमाद्भ्रमन्त्येव मनवश्च चतुर्दश
अशा प्रकारे चौदा मनू एकामागून एक फिरत राहतात.
पञ्चविंशतिसाहस्रं षष्ट्यन्तशतपञ्चकम्
पंचवीस हजार आणि साठच्या शेवटी पाच असे मिळून संख्या होते.
आख्यानं च मनूनां च धर्मिष्ठानां नराधिप
मनूंमधील धर्मशील राजांची गोष्टी सांगितल्या जातात.
आद्यो मनुर्ब्रह्मपुत्रः शतरूपा पतिव्रता
पहिला मनु ब्रह्माचा पुत्र होता; शतरूपा त्याची पतिव्रता पत्नी होती.