मातरित्येव शब्देन यां च सम्भाषते नरः 1.10.
ज्या स्त्रीला पुरुष 'आई' या शब्दाने संबोधतो,
तया हि संगतो यस्स्यात्कालसूत्रं प्रयाति सः
जो तिच्याशी संबंध ठेवतो, त्याचं आयुष्याचं दोर कापलं जातं.
मात्रा सह समायोगे ततो दोषश्चतुर्गुणः
आईसोबत संबंध ठेवला तर तो दोष चारपट वाढतो.
कुम्भीपाके पतत्येव यावद्वै ब्रह्मणो वयः
तो मनुष्य ब्रह्मदेवाच्या वयाइतक्या काळासाठी कुंभिपाक नरकात पडतो.
चक्राकारं कुलालस्य तीक्ष्णधारं च खङ्गवत्
कुंभाराच्या चाकासारखी गोल आणि तलवारीसारखी तीक्ष्ण धार असलेली,
शूलवत्कृमिसंयुक्तं तप्तमग्निसमं द्रवत्
भाल्यासारखी किड्यांनी भरलेली, वितळलेल्या अग्नीइतकी तापलेली,
यावान्दोषो हि पुंसां च गुरुपत्नीसमागमे
गुरुपत्नीसोबत संग करणाऱ्या पुरुषाचा पाप इतकं मोठं असतं.
अद्य यास्यामि कामस्य मन्दिरं तस्य कामिनी
आज मी कामाच्या निवासस्थानी, त्या प्रियकराच्या प्रियतमेपाशी जाईन.
घृताचीवचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा रुरोष ताम्
घृताचीचं बोलणं ऐकून विश्वकर्मा तिच्यावर रागावला.
घृताची तद्वचः श्रुत्वा तं शशाप सुदारुणम्
घृताचीचं ते बोलणं ऐकून त्याने तिला भयंकर शाप दिला.
घृताची कारुमुक्त्वा च साऽगच्छत्काममन्दिरम् 1.10.
घृताचीने त्या कारागिराशी बोलून, ती कामाच्या निवासस्थानी गेली.
सा भारते च कामोक्त्या गोपस्य मदनस्य च
भारतभूमीत, काम आणि गवळ्याच्या इच्छेने,
जातिस्मरा तत्प्रसूता बभूव च तपस्विनी
ती ज्या वेळी जन्मली, तेव्हा तिला मागील जन्माची आठवण होती आणि ती तपस्विनी झाली.
तपश्चकार तपसा तप्तकाञ्चनसन्निभा
तीने कठोर तप केला, तिचं शरीर तापलेल्या सोन्यासारखं तेजस्वी झालं.
वीर्येण सुरकारोश्च नव पुत्रान्प्रसूय सा
देवतांच्या कारागिराच्या सामर्थ्याने तिने नऊ मुलांना जन्म दिला.
शौनक उवाच पुत्रान्नव प्रसूता च कुत्र वा कति वासरान्
शौनक म्हणाला: तिने हे नऊ मुलं कुठे आणि किती दिवसांनी जन्माला घातली?
सौतिरुवाच जगाम ब्रह्मणः स्थानं शोकेन हृतचेतनः
सूतर म्हणाला: शोकाने व्याकुळ होऊन तो ब्रह्माच्या निवासस्थानी गेला.
नत्वा स्तुत्वा च ब्रह्माणं कथयामास तां कथाम्
त्याने ब्रह्माला वंदन करून, स्तुती करून ती कथा सांगितली.
स एव ब्राह्मणो भूत्वा भुवि कारुर्बभूव ह
तोच ब्राह्मण पृथ्वीवर जन्म घेऊन कारागीर झाला.
शिल्पं च कारयामास सर्वेभ्यः सर्वतः सदा । विचित्रं विविधं शिल्पमाश्चर्य्यं सुमनोहरम्
त्याने सर्वांसाठी, सर्वत्र, नेहमीच विविध, अद्भुत, सुंदर आणि मनोहारी कलाकुसर केली.
एकदा तु प्रयागे च शिल्पं कृत्वा नृपस्य च 1.10.
एकदा प्रयाग येथे, राजासाठी कलाकुसर करून,
घृताचीं नवरूपां च युवतिं तां तपस्विनीम्
त्याने घृताचीला नवीन रूपात, तरुण आणि तपस्विनी म्हणून पाहिलं.
दृष्ट्वा सकामः सहसा बभूव हृतचेतनः
तिला पाहताच त्याच्या मनात इच्छा दाटली आणि तो एकदम गोंधळून भान हरपला.
ब्राह्मण उवाच मा मां स्मरसि रम्भोरु विश्वकर्माऽहमेव च
ब्राह्मण म्हणाले — अरे रम्य कटिच्या सुंदरी, माझा असा विचार करू नकोस; मीच विश्वकर्मा आहे.
शापमोक्षं करिष्यामि भज मां तव सुन्दरि
सुंदरी, मी तुला शापातून मुक्त करीन; फक्त माझी भक्ती कर.
द्विजस्य वचनं श्रुत्वा घृताची नवरूपिणी
त्या द्विजाच्या शब्दांनी नव्या रूपातली घृताची ऐकून
गोपिकोवाच कथं त्वया संगता स्यां गंगातीरे च भारते
गोपिका म्हणाली — भारतभूमीतील गंगाकाठी मी तुझ्याशी कशी एकरूप होऊ?
विश्वकर्मन्निदं पुण्यं कर्मक्षेत्रं च भारतम्
विश्वकर्मा, ही भारतभूमी पुण्यवान आणि कर्मासाठीची जागा आहे.
धर्मी मोक्षकृते जन्म प्रलभ्य तपसः फलात्
धार्मिक लोकांना येथे जन्म मिळतो तो तपस्येच्या फळामुळे आणि मोक्षासाठीच.
माया नारायणीशाना परितुष्टा च यं भवेत्
जिच्यावर मायारूपी नारायणी देवी प्रसन्न होते,