अतिथिर्ब्राह्मणो वाऽपि किं चकार तदा प्रभो
की त्या वेळी ब्राह्मण अतिथीने काय केले, हेही सांग, प्रभो.
महेश्वर उवाच प्रेरितश्च वसिष्ठेन धर्मिष्ठेन पुरोधसा
महेश्वर म्हणाले: धर्मनिष्ठ वसिष्ठ ऋषीच्या सांगण्यावरून,
पपात दण्डवद्भूमौ पादयोर्ब्राह्मणस्य च
राजा ब्राह्मणाच्या पायांवर दंडवत घालत जमिनीवर पडला.
सस्मितं ब्राह्मणं दृष्ट्वा त्यक्तमन्युं कृपामयम्
हसतमुख, शांत आणि दयाळू असलेल्या त्या ब्राह्मणाकडे पाहून,
राजोवाच किंनामा वाऽपि तद्ब्रूहि क्व वासः कथमागतः
राजा म्हणाला: आपले नाव काय, कुठे राहता आणि येथे कसे आलात, ते सांगा.
विप्ररूपी स्वयं विष्णुर्गूढः कपटमानुषः
तुम्ही तर ब्राह्मणाचा वेष घेतलेले, मानवासारखे भासणारे, प्रत्यक्ष विष्णूच आहात.
को वा गुरुस्ते भगवन्निष्टदेवश्च भारते
भगवन्, तुमचे गुरु कोण, आणि भारतभूमीत तुम्ही कोणत्या देवतेची उपासना करता?
गृहाण राज्यं निखिलमैश्वर्य्यं कोशमेव च
संपूर्ण राज्य, सर्व ऐश्वर्य आणि खजिना स्वीकारा.
सप्तसागरसंयुक्तां सप्तद्वीपां वसुन्धराम् 2.53.
सात समुद्रांनी वेढलेली, सात द्वीपांनी युक्त अशी ही पृथ्वीही तुमच्या अधिपत्यात घ्या.
मया भृत्येन शाधि त्वं राजेन्द्रो भव भारते
माझ्या वर राज्य करा; मी तुमचा सेवक आहे. भारतात तुम्ही राजाधिराज व्हा.
नृपस्य वचनं श्रुत्वा जहास मुनिपुङ्गवः
राजाचे बोल ऐकून, श्रेष्ठ ऋषी हसले.
अतिथिरुवाच कश्यपस्य सुताः सर्वे प्राप्ता देवत्वमीप्सितम्
अतिथी म्हणाले: कश्यप ऋषींची सर्व मुले इच्छित देवपदाला पोहोचली.
तेषु त्वष्टा महाज्ञानी चकार परमं तपः
त्यांच्यात तवष्टा नावाचा महाज्ञानी होता, त्याने कठोर तप केला.
सिषेवे ब्राह्मणार्थं च देवदेवं हरिं परम्
त्याने ब्राह्मणांच्या कल्याणासाठी देवाधिदेव हरिची भक्ती केली.
ततो बभूव तेजस्वी विश्वरूपस्तपोधनः
त्या तपामुळे तेजस्वी, तपश्चर्येने संपन्न असा विश्वरूप जन्मास आला.
मातामहेभ्यो दैत्येभ्यो दत्तवन्तं घृताहुतिम्
त्याने आपल्या मामा असलेल्या दैत्यांसाठी तुपाच्या आहुती दिल्या.
विश्वरूपस्य तनयो विरूपो मत्पिता नृप
राजा, विश्वरूपाचा मुलगा विरूप हा माझा वडील आहे.
महादेवो मम गुरुर्विद्याज्ञानमनुप्रदः
महादेव माझे गुरु आहेत, त्यांनी मला विद्या आणि ज्ञान दिले.
तच्चिन्तयामि पादाब्जं न मे वाञ्छा ऽस्ति सम्पदि 2.53.
मी त्यांच्या कमळासारख्या पायांचा ध्यान करतो; मला संपत्तीची इच्छा नाही.
तेन दत्तं न गृह्णामि विना तत्सेवनं शुभम्
त्यांच्या सेवेशिवाय त्यांनी दिलेले शुभ काहीही मी स्वीकारत नाही.
भक्तिव्यवहितं मिथ्याभ्रममेव तु नश्वरम्
भक्ती नसलेले सर्व काही खोटे भ्रम आहे आणि नाशवंत आहे.
न मन्ये जलरेखेति नृपत्वं केन गण्यते
राज्य मिळवणे हे माझ्यासाठी पाण्यावर काढलेल्या रेषेसारखेच आहे, त्याला मी काहीच महत्व देत नाही.
लालसां विष्णुभक्तिं ते संप्रापयितुमागतः
मी तुला विष्णूभक्तीची ओढ निर्माण करायला आलो आहे.
समुद्धृतश्च पतितो घोरे निम्ने भवार्णवे
जो भयानक संसारसागरात पडतो, त्याला वर काढले जाते.
ते पुनन्त्युरुकालेन कृष्णभक्ताश्च दर्शनात्
कृष्णभक्तांचे केवळ दर्शनदेखील काळानुसार इतरांना पवित्र करते.
पुत्रे न्यस्य प्रियां साध्वीं गच्छ वत्स वनं द्रुतम्
आपली प्रिय पत्नी मुलाकडे सोपव आणि लवकरच वनात जा, बाळा.
श्रीकृष्णं भज राधेशं परमात्मा नमीश्वरम्
श्रीकृष्ण, राधेचे स्वामी, परमतत्त्व आणि पूज्य ईश्वर यांची भक्ती कर.
दिक्पालाश्च दिगीशाश्च भ्रमन्त्येवास्य मायया ।। 2.53.
दिशांचे रक्षक आणि दिशांचे स्वामी हे सर्व त्यांच्या मायेमुळे फिरत राहतात.
निशापतिः शशी शश्वत्सस्यसुस्निग्धताकरः
रात्रीचा स्वामी चंद्र नेहमीच पिकांना कोमल पोषण देतो.
काले वर्षति शक्रश्च दहत्यग्निश्च कालतः
योग्य वेळी इंद्र पाऊस पाडतो आणि अग्नी काळानुसार जळतो.