तेन विश्रवसः पुत्रः कुबेरश्च धनाधिपः 1.10.
अशा प्रकारे, विश्वश्रवसांचा पुत्र कुबेर हा धनाचा अधिपती झाला.
पुलहस्य सुतो वात्स्यः शाण्डिल्यश्च रुचेः सुतः
पुलहाचा पुत्र वात्स्य, आणि रुचिचा पुत्र शांडिल्य झाला.
काश्यपः कश्यपाज्जातो भरद्वाजो बृहस्पतेः
कश्यपाचा जन्म कश्यपापासून, आणि भरद्वाजाचा जन्म बृहस्पतीपासून झाला.
शाण्डिल्यश्च रुचेः पुत्रो मुनिस्तेजस्विनां वरः
शांडिल्य हा रुचिचा पुत्र आणि तेजस्वी ऋषींपैकी श्रेष्ठ होता.
बभूवुर्ब्रह्मणो वक्त्रादन्या ब्राह्मणजातयः
ब्रह्मदेवाच्या मुखातून इतर ब्राह्मण वंश उत्पन्न झाले.
चन्द्रादित्यमनूनां च प्रवराः क्षत्रियाः स्मृताः
चंद्र, सूर्य आणि मनू यांच्या वंशातील श्रेष्ठ क्षत्रिय म्हणून ओळखले जातात.
ऊरुदेशाच्च वैश्याश्च पादतः शूद्रजातयः
जांघांपासून वैश्य, आणि पायांपासून शूद्र वंश निर्माण झाले.
गोपनापितभिल्लाश्च तथा मोदककूबरौ
गोप, नापित, भील, तसेच मोदक आणि कूबर यांचाही जन्म झाला.
इत्येवमाद्या विप्रेन्द्र सच्छूद्राः परिकीर्त्तिताः
म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, मूळ शुद्ध शूद्रांचे वर्णन झाले आहे.
विश्वकर्मा च शूद्रायां वीर्य्याधानं चकार सः
विश्वकर्म्याने एका शूद्र स्त्रीमध्ये आपले वीर्य सोडले.
मालाकारः शङ्खकारः कर्मकारः कुविन्दकः 1.10.
माळा करणारा, शंख घडवणारा, कारागीर आणि कुंभार—
सूत्रकारश्चित्रकारः स्वर्णकारस्तथैव च
सूत्र विणणारा, चित्र काढणारा आणि सोनार—
शौनक उवाच शूद्रायामधमायां च कथं ते पतितास्त्रयः
शौनक म्हणाले: त्या शूद्रांपैकी नीचात नीच असलेल्या तिघांचे असे कसे झाले?
कथं तेषु ब्रह्मशापो ह्यभवत्केन हेतुना
त्यांना ब्रह्माचा शाप कसा आणि कोणत्या कारणाने मिळाला?
सौतिरुवाच तामपश्यद्विश्वकर्मा गच्छन्तीं पुष्करे पथि
सूती म्हणाले: विश्वकर्म्याने तिला पुष्कराच्या वाटेवर जाताना पाहिले.
आगच्छत्तद्विलोकाच्च प्रसादोत्फुल्लमानमः
ती जवळ येताच आणि त्याने तिला पाहताच त्याचे मन आनंदाने फुलून आले.
रत्नालङ्कारभूषाढ्यां सर्वावयवकोमलाम्
ती रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली होती, तिचे सर्व अंग नाजूक आणि मऊ होते.
बृहन्नितम्ब भारार्तां मुनिमानसमोहिनीम्
तिच्या रुंद कंबरेला वजनाचा भार होता, आणि ती ऋषींच्या मनालाही मोहून टाकणारी होती.
तच्छ्रोणीं कठिनां दृष्ट्वा वायुनाऽपहृतांशुकाम्
तिची घट्ट कंबर, वाऱ्याने तिचे वस्त्र उडून गेलेले पाहून—
सुस्मितं चारु वक्त्रं च शरच्चन्द्रविनिन्दकम्
तिचे हसरे, सुंदर मुख शरद ऋतूच्या चंद्रालाही लाजवणारे होते.
सिन्दूरबिन्दुसंयुक्तं कस्तूरीबिन्दुसंयुतम् 1.10.
तिच्या कपाळावर कुंकवाचा ठिपका आणि कस्तुरीचा डाग शोभत होता.
तामुवाच प्रियां शान्तां कामशास्त्रविशारदः
प्रेमशास्त्रात निपुण असलेल्या त्याने, आपल्या प्रिय आणि शांत अशा तिला बोलावले.
विश्वकर्मोवाच मम प्राणांश्चापहत्य तिष्ठ कान्ते क्षणं शुभे
विश्वकर्मा म्हणाला: सुंदरिणी, तुझ्यासाठी माझा जीवच हरपला आहे, क्षणभर थांब.
तवैवान्वेषणं कृत्वा भ्रमामि जगतीतलम्
फक्त तुझाच शोध घेत मी या पृथ्वीवर भटकत आहे.
त्वं कामलोकं यासीति श्रुत्वा रम्भामुखोदितम्
रंभेच्या तोंडून ऐकले की तू कामलोकात जाणार आहेस—
अहो सरस्वतीतीरे पुष्पोद्याने मनोहरे
अहो, सरस्वतीच्या सुंदर काठी, फुलांच्या बागेत—
यभ कान्ते मया सार्द्धं यूना कान्तेन शोभने
सुंदरी, जसा तरुण प्रियकर आपल्या प्रेयसीसोबत आनंद घेतो, तसंच मीही तुझ्यासोबत आहे.
स्थिरयौवनसंयुक्ता त्वमेव चिरजीविनी
तुला कायमचं तरुणपण लाभलं आहे, म्हणून तूच दीर्घायुषी आहेस.
मृत्युंजयवरेणैव मृत्युकन्या जिता मया
मृत्यूवर विजय मिळवणाऱ्याच्या वरामुळे मी मृत्यूची कन्या जिंकली आहे.
रत्नमाला च वरुणाद्वायोः स्त्रीरत्नभूषणम्
रत्नमाळा ही स्त्रियांच्या अलंकारांपैकी एक असून ती वरुण आणि वायूपासून आली.