न मोचयेद्यः स कथं गुरुस्तातो हि बान्धवः
जो मुक्त करत नाही, त्याला गुरु किंवा खरा मित्र कसा म्हणता येईल?
न दर्शयेद्यः स कथं कीदृशो बान्धवो नृणाम् निर्मूलं च पुराकर्म भवेद्यत्सेवया ध्रुवम्
जो मार्ग दाखवत नाही, तो माणसांचा मित्र कसा असू शकतो? सेवा केल्याने पूर्वीचे कर्म मूळासकट नष्ट होते.
मया छलेन त्वं त्यक्ता दोषं मे क्षम्यतां प्रिये
मी फसवणूक करून तुला सोडले; माझी चूक माफ कर, प्रिये.
पुष्करे तपसे यामि गच्छ देवि यथासुखम्
मी पुष्कर येथे तप करण्यासाठी जातो; देवी, तू हवे तसे जा.
धनादिषु स्त्रियां प्रीतिः प्रवृत्तिपथगामिनाम्
स्त्रीचे धन व इतर गोष्टींवरील प्रेम तिच्या स्वभावानुसार असते.
जरत्कारुवचः श्रुत्वा मनसा शोककातरा
जरत्कारूचे शब्द ऐकून ती मनाने दुःखी झाली.
मनसोवाच यत्र स्मरामि त्वां बन्धो तत्र मामागमिष्यसि।।2.46.
तिने मनात म्हटले: जिथे मी तुझी आठवण काढीन, मित्रा, तिथे तू माझ्याकडे येशील.
बन्धुभेदः क्लेशतमः पुत्रभेदस्ततः परः
नातेवाईकांमध्ये फूट ही मोठी वेदना आहे; पण मुलांमध्ये फूट त्याहूनही मोठी.
पतिः पतिव्रतानां च शतपुत्राधिकः प्रियः
पत्नीसाठी पती हा शंभर मुलांपेक्षा अधिक प्रिय असतो.
पुत्रे यथैकपुत्राणां वैष्णवानां यथा हरौ
जसे एकुलता एक मुलगा असणाऱ्यांसाठी, तसेच वैष्णवांसाठी हरि सर्वात श्रेष्ठ असतो.
क्षुधितानां यथाऽन्ने च कामुकानां यथा स्त्रियाम्
जसा भुकेल्याला अन्न हवे असते, आणि जसा वासनेने भरलेल्या पुरुषाला स्त्री हवी असते,
विदुषां च यथा शास्त्रे वणिज्ये वणिजां यथा
तसा विद्वानाला शास्त्र प्रिय असते, आणि व्यापाऱ्याला व्यापार आवडतो,
इत्युक्त्वा मनसा देवी पपात स्वामिनः पदे
असं म्हणून देवीने मनाने आपल्या पतीच्या पायांवर लोटांगण घातलं.
नेत्रोदकेन मनसां स्नापयामास तां मुनिः
मुनिने डोळ्यातील अश्रूंनी तिच्या मनाला स्नान घातलं.
तदा ज्ञानेन तौ द्वौ च विशोकौ च बभूवतुः
मग ज्ञानामुळे त्या दोघांनाही दु:ख उरलं नाही.
जगाम तपसे विप्रः स कान्तां सुप्रबोध्य च
मुनिने आपल्या प्रियतमेचं नीट जागरण करून, तप करण्यासाठी निघून गेला.
पार्वती बोधयामास मनसां शोककर्शिताम् 2.46.
पार्वतीने दु:खाने व्याकुळ झालेल्या मनाला जागं केलं.
सुप्रशस्ते दिने साध्वी सुषुवे मङ्गले क्षणे
शुभ दिवशी, मंगल क्षणी, त्या सतीने पुत्रास जन्म दिला.
गर्भस्थितो महाज्ञानं श्रुत्वा शङ्करवक्त्रतः
गर्भात असतानाच त्याने शंकराच्या तोंडून मोठं ज्ञान ऐकलं.
जातकं कारयामास वाचयामास मंगलम्
जन्माचे विधी केले गेले आणि मंगल गीते म्हटली गेली.
शम्भुश्च चतुरो वेदान्वेदांगानितरांस्तथा
शंभूनं त्याला चारही वेद आणि इतर वेदांग शिकवले.
भक्तिरस्ति स्वकान्ते चाभीष्टे देवे हरौ गुरौ
त्याला आपल्या प्रियतमेवर, इच्छित देव हरिवर आणि गुरुंवर भक्ती होती.
जगाम तपसे विष्णोः पुष्करं शङ्कराज्ञया
शंकराच्या आज्ञेने तो विष्णूसाठी पुष्कर येथे तप करायला गेला.
दिव्यं वर्षत्रिलक्षं च तपस्तप्त्वा तपोधनः
त्या तपस्व्याने तीन लाख वर्षे दिव्य तप केलं.
शंकरं च नमस्कृत्य पुरः कृत्वा च बालकम्
शंकराला नमस्कार करून, मुलाला पुढे ठेवून तो पुढे गेला.
तां सपुत्रां सुतां दृष्ट्वा मुदं प्राप प्रजापतिः 2.46.
आपल्या मुलीला आणि नातवाला पाहून प्रजापतीला मोठा आनंद झाला.
ब्राह्मणान्भोजयामास त्वसंख्याञ्छ्रेयसे शिशोः
मुलाच्या कल्याणासाठी त्याने असंख्य ब्राह्मणांना जेवू घातलं.
सा सपुत्रा च सुचिरं तस्थौ तातालये तदा
ती आपल्या मुलासह बराच काळ वडिलांच्या घरी राहिली.
अथाभिमन्युतनये ब्रह्मशापः परीक्षिते
मग अभिमन्यूच्या पुत्रावर ब्रह्मदेवाचा शाप आला.
सप्ताहे समतीते तु तक्षकस्त्वां च दंक्ष्यति
सात दिवस पूर्ण झाल्यावर तक्षक तुला दंश करील.