तेजस्वी च तपस्वी च यशस्वी च गुणान्वितः
"तेजस्वी, तपस्वी, कीर्तीमान आणि गुणांनी युक्त."
स च पुत्रो विष्णुभक्तो धार्मिकः कुलमुद्धरेत्
"तो पुत्र विष्णूभक्त, धर्मपरायण असेल आणि आपल्या कुलाचा उद्धार करील."
पतिव्रता सुशीला या सप्रिया प्रियवादिनी
जी आपल्या पतीची निष्ठेने सेवा करते, सद्गुणी आहे, प्रिय आहे आणि गोड बोलते,
हरिभक्तिप्रदो बन्धुस्तदिष्टं यत्सुखप्रदम्
जी हरिभक्ती देते, जी खरी मैत्रीण आहे आणि जिच्या सहवासाने आनंद मिळतो,
सा गर्भधारिणी या च गर्भवासविमोचिनी
ती जी गर्भधारणा करते आणि जी गर्भातील बाळाला जन्म देते,
गुरुश्च ज्ञानदाता च तज्ज्ञानं कृष्णभावनम्
गुरु म्हणजे जो ज्ञान देतो आणि ज्याचे ज्ञान म्हणजे कृष्णचिंतन असते,
आविर्भूतं तिरोभूतं किं वा ज्ञानं तदन्यतः 2.46.
ते ज्ञान कधी प्रकट होते, कधी अदृश्य होते किंवा वेगळ्या स्वरूपात असते, तरी ते इतर ज्ञानापेक्षा वेगळेच असते.
तत्त्वानां सारभूतं च हरेरन्यद्विडम्बनम्
तत्त्वांचा खरा सारांश असा की, हरिव्यतिरिक्त जे काही आहे ते फक्त अनुकरणच आहे.
ज्ञानात्प्रमुच्यते बन्धात्स रिपुर्यो हि बन्धदः
ज्ञानामुळे माणूस बंधनातून मुक्त होतो; जो बंधन देतो तोच खरा शत्रू आहे.
स रिपुः शिष्यघाती च यतो बन्धान्न मोचयेत्
तो शत्रू शिष्यांचा नाश करणारा आहे, कारण तो त्यांना बंधनातून सोडवत नाही.
न मोचयेद्यः स कथं गुरुस्तातो हि बान्धवः
जो मुक्त करत नाही, त्याला गुरु किंवा खरा मित्र कसा म्हणता येईल?
न दर्शयेद्यः स कथं कीदृशो बान्धवो नृणाम् निर्मूलं च पुराकर्म भवेद्यत्सेवया ध्रुवम्
जो मार्ग दाखवत नाही, तो माणसांचा मित्र कसा असू शकतो? सेवा केल्याने पूर्वीचे कर्म मूळासकट नष्ट होते.
मया छलेन त्वं त्यक्ता दोषं मे क्षम्यतां प्रिये
मी फसवणूक करून तुला सोडले; माझी चूक माफ कर, प्रिये.
पुष्करे तपसे यामि गच्छ देवि यथासुखम्
मी पुष्कर येथे तप करण्यासाठी जातो; देवी, तू हवे तसे जा.
धनादिषु स्त्रियां प्रीतिः प्रवृत्तिपथगामिनाम्
स्त्रीचे धन व इतर गोष्टींवरील प्रेम तिच्या स्वभावानुसार असते.
जरत्कारुवचः श्रुत्वा मनसा शोककातरा
जरत्कारूचे शब्द ऐकून ती मनाने दुःखी झाली.
मनसोवाच यत्र स्मरामि त्वां बन्धो तत्र मामागमिष्यसि।।2.46.
तिने मनात म्हटले: जिथे मी तुझी आठवण काढीन, मित्रा, तिथे तू माझ्याकडे येशील.
बन्धुभेदः क्लेशतमः पुत्रभेदस्ततः परः
नातेवाईकांमध्ये फूट ही मोठी वेदना आहे; पण मुलांमध्ये फूट त्याहूनही मोठी.
पतिः पतिव्रतानां च शतपुत्राधिकः प्रियः
पत्नीसाठी पती हा शंभर मुलांपेक्षा अधिक प्रिय असतो.
पुत्रे यथैकपुत्राणां वैष्णवानां यथा हरौ
जसे एकुलता एक मुलगा असणाऱ्यांसाठी, तसेच वैष्णवांसाठी हरि सर्वात श्रेष्ठ असतो.
क्षुधितानां यथाऽन्ने च कामुकानां यथा स्त्रियाम्
जसा भुकेल्याला अन्न हवे असते, आणि जसा वासनेने भरलेल्या पुरुषाला स्त्री हवी असते,
विदुषां च यथा शास्त्रे वणिज्ये वणिजां यथा
तसा विद्वानाला शास्त्र प्रिय असते, आणि व्यापाऱ्याला व्यापार आवडतो,
इत्युक्त्वा मनसा देवी पपात स्वामिनः पदे
असं म्हणून देवीने मनाने आपल्या पतीच्या पायांवर लोटांगण घातलं.
नेत्रोदकेन मनसां स्नापयामास तां मुनिः
मुनिने डोळ्यातील अश्रूंनी तिच्या मनाला स्नान घातलं.
तदा ज्ञानेन तौ द्वौ च विशोकौ च बभूवतुः
मग ज्ञानामुळे त्या दोघांनाही दु:ख उरलं नाही.
जगाम तपसे विप्रः स कान्तां सुप्रबोध्य च
मुनिने आपल्या प्रियतमेचं नीट जागरण करून, तप करण्यासाठी निघून गेला.
पार्वती बोधयामास मनसां शोककर्शिताम् 2.46.
पार्वतीने दु:खाने व्याकुळ झालेल्या मनाला जागं केलं.
सुप्रशस्ते दिने साध्वी सुषुवे मङ्गले क्षणे
शुभ दिवशी, मंगल क्षणी, त्या सतीने पुत्रास जन्म दिला.
गर्भस्थितो महाज्ञानं श्रुत्वा शङ्करवक्त्रतः
गर्भात असतानाच त्याने शंकराच्या तोंडून मोठं ज्ञान ऐकलं.
जातकं कारयामास वाचयामास मंगलम्
जन्माचे विधी केले गेले आणि मंगल गीते म्हटली गेली.