इत्येवं कथितं सर्वं किञ्चित्सृष्टिक्रमं मुने
मुनिवर, या प्रमाणे संपूर्ण सृष्टीची क्रमवार माहिती मी सांगितली.
सौतिरुवाच क्रतोरपि क्रिया भार्य्या वालखिल्यानसूयत
सौतिने सांगितले — यज्ञातही पत्नीची उपस्थिती आवश्यक असते; वाळखिल्य ऋषींचा जन्म झाला.
त्रयः पुत्राश्चाङ्गिरसो बभूवुर्मुनिसत्तमाः
अंगिरस ऋषींचे तीन पुत्र जन्माला आले, हे श्रेष्ठ मुनी.
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तेः पुत्रः पराशरः
वसिष्ठांचा पुत्र शक्ती, आणि शक्तीचा पुत्र पराशर झाला.
व्यासपुत्रः शिवांशश्च शुकश्च ज्ञानिनां वरः
व्यासांचा पुत्र, शिवाचा अंश असलेला शुक, ज्ञानी लोकांमध्ये श्रेष्ठ होता.
शौनक उवाच न बुद्धं वचनं किंचिद्धनेशोत्पत्तिपूर्वकम्
शौनक म्हणाले — धनाधिपतीच्या उत्पत्तीबद्दल कोणतेही निश्चित वचन उपलब्ध नाही.
अधुना कथितं जन्म धनेशस्येश्वरादिदम्
आता धनाधिपती ईश्वराचा जन्म सांगितला आहे.
सौतिरुवाच पुनश्च ब्रह्मशापेन स च विश्वश्रवस्सुतः
सौतिने सांगितले — पुन्हा ब्रह्मदेवाच्या शापामुळे, विश्वश्रवसांचा पुत्र त्याच्या प्रभावाखाली आला.
गुरवे दक्षिणां दातुमुतथ्यश्च धनेश्वरम्
उतथ्याने गुरुदक्षिणा म्हणून धनाधिपतीला गुरुला दिले.
धनेशो विरसो भूत्वा तस्मै तद्दातुमुद्यतः
धनाधिपती दुर्बल झाला आणि स्वतःला त्याला देण्यास तयार झाला.
तेन विश्रवसः पुत्रः कुबेरश्च धनाधिपः 1.10.
अशा प्रकारे, विश्वश्रवसांचा पुत्र कुबेर हा धनाचा अधिपती झाला.
पुलहस्य सुतो वात्स्यः शाण्डिल्यश्च रुचेः सुतः
पुलहाचा पुत्र वात्स्य, आणि रुचिचा पुत्र शांडिल्य झाला.
काश्यपः कश्यपाज्जातो भरद्वाजो बृहस्पतेः
कश्यपाचा जन्म कश्यपापासून, आणि भरद्वाजाचा जन्म बृहस्पतीपासून झाला.
शाण्डिल्यश्च रुचेः पुत्रो मुनिस्तेजस्विनां वरः
शांडिल्य हा रुचिचा पुत्र आणि तेजस्वी ऋषींपैकी श्रेष्ठ होता.
बभूवुर्ब्रह्मणो वक्त्रादन्या ब्राह्मणजातयः
ब्रह्मदेवाच्या मुखातून इतर ब्राह्मण वंश उत्पन्न झाले.
चन्द्रादित्यमनूनां च प्रवराः क्षत्रियाः स्मृताः
चंद्र, सूर्य आणि मनू यांच्या वंशातील श्रेष्ठ क्षत्रिय म्हणून ओळखले जातात.
ऊरुदेशाच्च वैश्याश्च पादतः शूद्रजातयः
जांघांपासून वैश्य, आणि पायांपासून शूद्र वंश निर्माण झाले.
गोपनापितभिल्लाश्च तथा मोदककूबरौ
गोप, नापित, भील, तसेच मोदक आणि कूबर यांचाही जन्म झाला.
इत्येवमाद्या विप्रेन्द्र सच्छूद्राः परिकीर्त्तिताः
म्हणून, श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, मूळ शुद्ध शूद्रांचे वर्णन झाले आहे.
विश्वकर्मा च शूद्रायां वीर्य्याधानं चकार सः
विश्वकर्म्याने एका शूद्र स्त्रीमध्ये आपले वीर्य सोडले.
मालाकारः शङ्खकारः कर्मकारः कुविन्दकः 1.10.
माळा करणारा, शंख घडवणारा, कारागीर आणि कुंभार—
सूत्रकारश्चित्रकारः स्वर्णकारस्तथैव च
सूत्र विणणारा, चित्र काढणारा आणि सोनार—
शौनक उवाच शूद्रायामधमायां च कथं ते पतितास्त्रयः
शौनक म्हणाले: त्या शूद्रांपैकी नीचात नीच असलेल्या तिघांचे असे कसे झाले?
कथं तेषु ब्रह्मशापो ह्यभवत्केन हेतुना
त्यांना ब्रह्माचा शाप कसा आणि कोणत्या कारणाने मिळाला?
सौतिरुवाच तामपश्यद्विश्वकर्मा गच्छन्तीं पुष्करे पथि
सूती म्हणाले: विश्वकर्म्याने तिला पुष्कराच्या वाटेवर जाताना पाहिले.
आगच्छत्तद्विलोकाच्च प्रसादोत्फुल्लमानमः
ती जवळ येताच आणि त्याने तिला पाहताच त्याचे मन आनंदाने फुलून आले.
रत्नालङ्कारभूषाढ्यां सर्वावयवकोमलाम्
ती रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली होती, तिचे सर्व अंग नाजूक आणि मऊ होते.
बृहन्नितम्ब भारार्तां मुनिमानसमोहिनीम्
तिच्या रुंद कंबरेला वजनाचा भार होता, आणि ती ऋषींच्या मनालाही मोहून टाकणारी होती.
तच्छ्रोणीं कठिनां दृष्ट्वा वायुनाऽपहृतांशुकाम्
तिची घट्ट कंबर, वाऱ्याने तिचे वस्त्र उडून गेलेले पाहून—
सुस्मितं चारु वक्त्रं च शरच्चन्द्रविनिन्दकम्
तिचे हसरे, सुंदर मुख शरद ऋतूच्या चंद्रालाही लाजवणारे होते.