आत्मारामा च सा देवी वैष्णवी सिद्धयोगिनी
ती देवी स्वतःमध्ये आनंद मानते, वैष्णवी आहे आणि सिद्ध योगिनी आहे.
जरत्कारुशरीरं च दृष्ट्वा यां क्षणमीश्वरः
जरत्कारूचे शरीर पाहून प्रभूने क्षणभर—
वाञ्छितं च ददौ तस्यै कृपया च कृपानिधिः
—करुणेने तिच्या इच्छेची पूर्तता केली, तो करुणेचा सागर आहे.
स्वर्गे च नागलोके च पृथिव्यां बह्मलोकतः
स्वर्गात, नागलोकात, पृथ्वीवर आणि ब्रह्मलोकात—
जगद्गौरीति विख्याता तेन सा पूजिता सती
—ती जगद्गौरी म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि म्हणूनच सद्गुणी म्हणून पूजली जाते.
विष्णुभक्ताऽतीव रम्या वैष्णवी तेन नारद
ती विष्णूची भक्त आहे, अतिशय सुंदर आहे, म्हणून तिला वैष्णवी म्हणतात, हे नारद.
नागेश्वरीति विख्याता सा नागभगिनी तथा 2.45.१
ती नागांची बहीण म्हणून नागेश्वरी म्हणूनही ओळखली जाते.
महाज्ञानयुतां तां च प्रवदन्ति मनीषिणः
ज्ञानी लोक तिला मोठ्या ज्ञानाने युक्त असल्याचे सांगतात.
आस्तीकमाता विख्याता जरत्कारुरिति स्म सा
ती आस्तिकाची आई म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि तिला जरत्कारू असेही म्हणतात.
योगिनो विश्वपूज्यस्य जरत्कारोः प्रिया ततः
योगीजन ज्या जरत्कारूचे सर्वत्र पूजन करतात, ती त्याची प्रिय आहे.
ॐ नमो मनसायै वैष्णवी नागभगिनी शैवी नागेश्वरी तथा
ॐ मनसा देवीस वंदन करतो, जी वैष्णवी आहे, नागांची बहीण आहे, शिवाची भक्त आहे आणि नागेश्वरी म्हणून ओळखली जाते.
जरत्कारुप्रियाऽऽस्तीकमाता विषहरीति च
ती जरत्कारूची प्रिय आहे, आस्तिकाची आई आहे आणि विष दूर करणारी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
द्वादशैतानि नामानि पूजाकाले च यः पठेत्
जो कोणी पूजा करताना ही बारा नावे म्हणतो—
नागभीदे च शयने नागग्रस्ते च मन्दिरे
—सापांची भीती वाटत असताना, झोपताना, सापांनी त्रास दिला असता किंवा मंदिरात—
इदं स्तोत्रं पठित्वा तु मुच्यते नात्र संशयः
—हे स्तोत्र म्हणल्यावर तो मुक्त होतो; यात काहीच शंका नाही.
दशलक्षजपेनैव स्तोत्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम् 2.45.
दहा लाख वेळा हे स्तोत्र जपल्याने भक्तांना सिद्धी मिळते.
नागौघं भूषणं कृत्वा स भवेन्नागवाहनः
जो नागांचा अलंकार करतो, तो नागावर बसणारा होतो.
इति श्रीब्रह्मवैवर्त्ते महापुराणे द्वितीये प्रकृतिखण्डे नारदनारायणसंवादे मनसोपाख्याने मनसास्तोत्रादिक थनं नाम पञ्चचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीब्रह्मवैवर्त महापुराणाच्या दुसऱ्या प्रकृतिकांडातील नारद-नारायण संवादातील मनसा उपाख्यानात 'मनसा स्तोत्र विभाग' नावाचा पंचेचाळीसावा अध्याय पूर्ण झाला.
नारायण उवाच ध्यानं च सामवेदोक्तं देवीपूजाविधानकम्
नारायण म्हणाले: सामवेदात सांगितलेले ध्यान आणि देवीच्या पूजेची पद्धत—
श्वेतचम्पकवर्णाभां रत्नभूषणभूषिताम्
—जीचे तेज पांढऱ्या चंपकासारखे आहे, जी रत्नांच्या दागिन्यांनी सजलेली आहे—
महाज्ञानयुतां चैव प्रवरां ज्ञानिनां सताम्
—ती मोठ्या ज्ञानाने युक्त आहे आणि ज्ञानी व सत्पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ आहे—
इति ध्यात्वा च तां देवीं मूलेनैव प्रपूजयेत्
अशा देवीचे ध्यान करून, मुळ मंत्राने तिची पूजा करावी.
मूलमन्त्रश्च वेदोक्तो भक्तानां वाञ्छितप्रदः
मुळ मंत्र वेदात सांगितला आहे आणि तो भक्तांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करतो.
ॐ ह्रीं श्रीं क्रीं ऐं मनसादेव्यै स्वाहेति कीर्तितः
तो मंत्र असा आहे: 'ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ऐं मनसा देव्यै स्वाहा'.
मन्त्रसिद्धिर्भवेद्यस्य स सिद्धो जगतीतले
ज्याला या मंत्राची सिद्धी मिळते, तो जगात सर्व काही साध्य करू शकतो.
ब्रह्मन्नाषाढसंक्रान्त्यां गुडाशाखासु यत्नतः
हे ब्राह्मण, आषाढ संक्रांतीच्या वेळी, गूळ आणि फांद्या घेऊन, मन लावून—
पञ्चम्यां मानसाख्यायां देव्यै दद्याच्च यो बलिम्
—मांसा नावाच्या पंचमीला जो देवीला बलि देतो—
पूजाविधानं कथितं तदाख्यानं निशामय 2.46.
—पूजेची पद्धत सांगितली आहे; आता त्या कथेला लक्ष दे.
पुरा नागभयाक्रान्ता बभूवुर्मानवा भुवि
पूर्वी पृथ्वीवर माणसे सर्पांच्या भीतीने त्रस्त होती.
मन्त्राधिष्ठातृदेवीं तां मानसां ससृजे ततः
मग त्याने आपल्या मनातून त्या मंत्रांची अधिष्ठात्री देवी निर्माण केली.