न चेद्ददासि जामातर्मम जामातरं विधुम्
जर तू माझ्या जावयाला, म्हणजे चंद्राला, माझ्या कन्येला नवरा म्हणून देत नाहीस,
दक्षस्य वचनं श्रुत्वा तमुवाच कृपानिधिः 1.9.
दक्षाचे शब्द ऐकून त्या दयाळूने त्याला उत्तर दिलं.
शिव उवाच नाहं दातुं समर्थश्च चन्द्रं च शरणागतम्
शिव म्हणाले, "जो चंद्र माझ्या आश्रयाला आला आहे, त्याला मी सोडू शकत नाही."
शिवस्य वचनं श्रुत्वा दक्षस्तं शप्तुमुद्यतः
शिवांचे बोल ऐकून दक्ष त्यांना शाप देण्यासाठी सज्ज झाला.
एतस्मिन्नन्तरे कृष्णो वृद्धब्राह्मणरूपधृक्
त्याच वेळी कृष्ण वृद्ध ब्राह्मणाचे रूप घेऊन तेथे प्रकट झाले.
दत्त्वा शुभाशिषं तौ स ब्रह्मज्योतिः सनातनः
त्या सनातन तेजस्वी ब्रह्माने दोघांनाही शुभाशीर्वाद दिले आणि तिथे प्रकट झाला.
श्रीभगवानुवाच आत्मानं रक्ष दक्षाय देहि चन्द्रं सुरेश्वर
श्रीभगवान म्हणाले, "दक्ष, स्वतःचे रक्षण कर आणि चंद्राला देवाधिदेवाला दे."
तपस्विनां वरः शान्तस्त्वमेवं वैष्णवाग्रणीः
तू तपस्वींच्या मध्ये श्रेष्ठ, शांत आणि वैष्णवांचा प्रमुख आहेस.
दक्षः क्रोधी च दुर्द्धर्षस्तेजस्वी ब्रह्मणः सुतः
दक्ष रागीट, कठीण, तेजस्वी आणि ब्रह्माचा पुत्र आहे.
नारायणवचः श्रुत्वा हसित्वा शङ्करः स्वयम्
नारायणाचे बोल ऐकून शंकर स्वतः हसले.
शङ्कर उवाच प्राणांश्च न समर्थोऽहं प्रदातुं शरणागतम्
शंकर म्हणाले, "जो माझ्या आश्रयाला आला आहे, त्याचा प्राण मी सोडू शकत नाही."
यो ददाति भयेनैव प्रपन्नं शरणागतम् 1.9.
जो कुणी भीतीपोटी आश्रय घेतलेल्या व्यक्तीला सोडतो—
सर्वं त्यक्तुं समर्थोऽहं न स्वधर्मं जगत्प्रभो
हे जगाच्या प्रभो, मी सर्व काही सोडू शकतो, पण माझा धर्म कधीच सोडू शकत नाही.
यश्च धर्मं सदा रक्षेद्धर्मस्तं परिरक्षति
जो नेहमी धर्माचे रक्षण करतो, त्याचे धर्म सुद्धा रक्षण करतो.
त्वं सर्वमाता स्रष्टा च हन्ता च परिणामतः
तू सर्वांची आई, सृष्टीकर्ती आणि रूप बदलून संहार करणारी आहेस.
शङ्करस्य वचः श्रुत्वा भगवान्सर्वभाववित्
शंकराचे बोल ऐकून सर्वांच्या अंतःकरणाचा जाणणारा भगवान—
प्रतस्थावर्द्धचन्द्रश्च निर्व्याधिः शिवशेखरे
रोगमुक्त झालेला वाढता चंद्र शिवाच्या जटेत शोभून निघून गेला.
यक्ष्मग्रस्तं च तं दृष्ट्वा दक्षस्तुष्टाव माधवम्
त्याला क्षयरोगाने ग्रस्त पाहून दक्षाने माधवाची स्तुती केली.
कृष्णस्तेभ्यो वरं दत्त्वा जगाम स्वालयं द्विज
कृष्णाने त्यांना वर दिला आणि मग स्वतःच्या निवासस्थानी गेला.
चन्द्रस्ताश्च परिप्राप्य विजहार दिवानिशम्
चंद्राने आपले तेज परत मिळवून रात्रंदिवस आनंदाने विहार केला.
इत्येवं कथितं सर्वं किञ्चित्सृष्टिक्रमं मुने
मुनिवर, या प्रमाणे संपूर्ण सृष्टीची क्रमवार माहिती मी सांगितली.
सौतिरुवाच क्रतोरपि क्रिया भार्य्या वालखिल्यानसूयत
सौतिने सांगितले — यज्ञातही पत्नीची उपस्थिती आवश्यक असते; वाळखिल्य ऋषींचा जन्म झाला.
त्रयः पुत्राश्चाङ्गिरसो बभूवुर्मुनिसत्तमाः
अंगिरस ऋषींचे तीन पुत्र जन्माला आले, हे श्रेष्ठ मुनी.
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तेः पुत्रः पराशरः
वसिष्ठांचा पुत्र शक्ती, आणि शक्तीचा पुत्र पराशर झाला.
व्यासपुत्रः शिवांशश्च शुकश्च ज्ञानिनां वरः
व्यासांचा पुत्र, शिवाचा अंश असलेला शुक, ज्ञानी लोकांमध्ये श्रेष्ठ होता.
शौनक उवाच न बुद्धं वचनं किंचिद्धनेशोत्पत्तिपूर्वकम्
शौनक म्हणाले — धनाधिपतीच्या उत्पत्तीबद्दल कोणतेही निश्चित वचन उपलब्ध नाही.
अधुना कथितं जन्म धनेशस्येश्वरादिदम्
आता धनाधिपती ईश्वराचा जन्म सांगितला आहे.
सौतिरुवाच पुनश्च ब्रह्मशापेन स च विश्वश्रवस्सुतः
सौतिने सांगितले — पुन्हा ब्रह्मदेवाच्या शापामुळे, विश्वश्रवसांचा पुत्र त्याच्या प्रभावाखाली आला.
गुरवे दक्षिणां दातुमुतथ्यश्च धनेश्वरम्
उतथ्याने गुरुदक्षिणा म्हणून धनाधिपतीला गुरुला दिले.
धनेशो विरसो भूत्वा तस्मै तद्दातुमुद्यतः
धनाधिपती दुर्बल झाला आणि स्वतःला त्याला देण्यास तयार झाला.