बभूव गर्भं तस्याश्च हुताशस्यैव तेजसा
हुताशनाच्या तेजामुळे तिने गर्भधारण केली.
ततः सुषाव पुत्रांश्च रमणीयान्मनोहरान्
मग तिने रमणीय आणि मनमोहक पुत्रांना जन्म दिला.
ऋषयो मुनयश्चैव ब्राह्मणाः क्षत्रियादयः
ऋषी, मुनी आणि ब्राह्मण, क्षत्रिय व इतर सर्व लोक,
स्वाहायुक्तं च मन्त्रं च यो गृह्णाति प्रशस्तकम् 2.40.
जो कोणी 'स्वाहा' जोडलेला उत्तम मंत्र घेतो,
विषहीनो यथा सर्पो वेदहीनो यथा द्विजः
जसा विष नसलेला साप, किंवा वेद नसलेला द्विज,
फलशाखाविहीनश्च यथा वृक्षो हि निन्दितः
आणि जसा फळ-फांद्या नसलेला झाड निंदेला पात्र ठरतो,
परितुष्टा द्विजाः सर्वे देवाः संप्रापुराहुतिम्
तेव्हा सर्व द्विज संतुष्ट झाले आणि देवांनी होमाची आहुती स्वीकारली.
इत्येवं वर्णितं सर्वं स्वाहोपाख्यानमुत्तमम्
अशा प्रकारे 'स्वाहा' या श्रेष्ठ कथेचे सर्व वर्णन सांगितले.
नारद उवाच संपूज्य वह्निस्तुष्टाव येन तां वद मे प्रभो
नारद म्हणाले: प्रभो, अग्नीने ज्याच्या पूजेनंतर संतोष मानला, तो कोण हे मला सांगा.
नारायण उवाच वदामि श्रूयतां ब्रह्मन्सावधानं निशामय
नारायण म्हणाले: ब्राह्मण, मी तुला सांगतो, लक्षपूर्वक ऐक.
सर्वयज्ञारम्भकाले शालग्रामे घटेऽथवा
प्रत्येक यज्ञाच्या सुरुवातीला, शाळग्राम किंवा कलशात,
स्वाहां मन्त्राङ्गभूतां च मन्त्रसिद्धिस्वरूपिणीम्
'स्वाहा' ही मंत्राचा एक भाग असून, ती मंत्रसिद्धीचे स्वरूप आहे असे ध्यान करावे,
इति ध्यात्वा च मूलेन दत्त्वा पाद्यादिकं नरः
असे मूळ मंत्राने ध्यान करून, पाणी व इतर वस्तू अर्पण कराव्यात,
ॐ ह्रीं श्रीं वह्निजायायै देव्यै स्वाहेत्यनेन च 2.40.
'ॐ ह्रीं श्रीं अग्नीच्या पत्नी देवीस स्वाहा' या मंत्राने,
वह्निरुवाच मन्त्राणां फलदात्री च धात्री च जगतां सती
अग्नी म्हणाले: ती मंत्रांना फळ देणारी, जगाचा आधार असणारी आणि सती आहे.
सिद्धिस्वरूपा सिद्धा च सिद्धिदा सर्वदा नृणाम्
ती सिद्धीचे स्वरूप आहे, स्वतः सिद्ध आहे आणि नेहमी लोकांना सिद्धी देते.
संसारसाररूपा च घोरसंसारतारिणी
ती संसाराचा सार आहे आणि भयंकर संसारातून तारणारी आहे.
षोडशैतानि नामानि यः पठेद्भक्तिसंयुतः
जो कोणी ही सोळा नावे भक्तीने म्हणतो,
नाङ्गहीनो भवेत्तस्य सर्वकर्मसु शोभनम्
त्याच्या कोणत्याही कर्मात अंगाचा अभाव राहणार नाही आणि सर्व कर्म शुभ होतील.
नारायण उवाच पितॄणां वै तृप्तिकरं श्राद्धानां फलवर्द्धनम्
नारायण म्हणाले: हे पितरांना तृप्त करणारे आणि श्राद्धाचे फळ वाढविणारे आहे.
सृष्टेरादौ पितृगणान्ससर्ज जगतां विधिः
सृष्टीच्या आरंभी जगाचा स्वामी विधीनं पितरांचा समूह निर्माण केला.
सप्त दृष्ट्वा पितृगणान्सिद्धिरूपान्मनोहरान्
सात सिद्ध आणि मनोहारी पितरांचे समूह पाहून,
स्नानं तर्पणपर्य्यन्तं श्राद्धान्तं देवपूजनम्
त्याने स्नानापासून तरपण, श्राद्ध आणि देवपूजेपर्यंतचे सर्व विधी ठरवले.
नित्यं न कुर्य्याद्यो विप्रस्त्रिसन्ध्यं श्राद्धतर्पणम्
जो ब्राह्मण दररोज त्रिसंध्या, श्राद्ध आणि तरपण करत नाही,
हरिसेवाविहीनश्च श्रीहरेरनिवेद्यभुक्
जो हरिची सेवा करत नाही आणि श्रीहरिला अर्पण केलेले अन्न खात नाही,
ब्रह्मा श्राद्धादिकं सृष्ट्वा जगाम पितृहेतवे
ब्रह्मानं श्राद्ध व इतर विधी निर्माण करून पितरांच्या कल्याणासाठी निघून गेला.
सर्वे प्रजग्मुः क्षुधिता विषण्णा ब्रह्मणः सभाम्
सर्वजण उपाशी आणि निराश होऊन ब्रह्माच्या सभेत गेले.
ब्रह्मा च मानसीं कन्यां ससृजे तां मनोहराम्
तेव्हा ब्रह्मानं आपल्या मनातून एक सुंदर कन्या निर्माण केली.
विद्यावतीं गुणवतीमपि रूपवतीं सतीम् 2.41.
ती विद्वान, गुणी, रूपवान आणि पतिव्रता होती.
विशुद्धां प्रकृतेरंशां सस्मितां वरदां शुभाम्
ती शुद्ध, प्रकृतीचा अंश, हसतमुख, वर देणारी आणि शुभ होती.