सुकृतीनां दुष्कृतीनां यद्यत्स्थानं शुभाशुभम्
सुकृत्य आणि दुष्कृत्य करणाऱ्यांचे शुभ आणि अशुभ स्थान येथे सांगितली आहेत.
ततो गणेशखण्डे च तज्जन्म परिकीर्तितम्
यानंतर गणेशखंडात गणेशाचा जन्म सांगितला आहे.
गणेशभृगुसंवादे सर्वतत्त्वनिरूपणम्
गणेश आणि भृगु यांच्या संवादात सर्व तत्त्वांचे वर्णन केले आहे.
श्रीकृष्णजन्मखण्डं च कीर्तितं च ततः परम्
यानंतर श्रीकृष्ण जन्मखंडाचेही वर्णन केले आहे.
भुवो भारावतरणं क्रीडाकौतुकमङ्गलम्
पृथ्वीवरील ओझं हलकं करणं, हे एक खेळ, आश्चर्य आणि मंगलमय घडामोड आहे.
इदं ते कथितं विप्र पुराणप्रवरं परम्
हे श्रेष्ठ आणि उत्तम पुराण तुला सांगितलं आहे, हे ऋषी.
सर्वेषामीप्सितं श्रीदं सर्वाशापूर्णकारणम्
हे सर्वांना हवेसं, श्री देणारं आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारं आहे.
सारभूतं पुराणेषु केवलं वेदसंमितम्
हे सर्व पुराणांमध्ये सार आहे आणि फक्त वेदांशी सुसंगत आहे.
ब्रह्मवैवर्तकं तेन प्रवदन्ति पुराविदः
म्हणून पुराण जाणणारे याला ब्रह्मवैवर्त असं म्हणतात.
निरामये च गोलोके कृष्णेन परमात्मना 1.1.
सर्व रोगांपासून मुक्त अशा गोलोकात, कृष्ण परमात्म्याने हे दिलं.
धर्मेण दत्तं पुत्राय प्रीत्या नारायणाय च
धर्मपूर्वक, प्रेमाने आपल्या पुत्राला आणि नारायणालाही दिलं.
नारदो व्यासदेवाय प्रददौ जाह्नवीतटे
नारदाने हे व्यासदेवाला जाह्नवीच्या काठावर दिलं.
मह्यं ददौ सिद्धक्षेत्रे पुण्यदेशे मनोहरम्
त्याने हे मला सिद्ध क्षेत्रातील पवित्र आणि रम्य भूमीत दिलं.
अष्टादशसहस्रं तु व्यासेनेदं पुराणकम् तत्फलं लभते नूनमध्यायश्रवणेन च
हे अठरा हजार श्लोकांचं पुराण व्यासाने दिलं; त्याच्या अध्यायांचं श्रवण केल्याने नक्कीच फल मिळतं.
शौनक उवाच सर्वं कथय संव्यस्य ब्रह्मखण्डमनुत्तमम्
शौनक म्हणाले: हे ब्रह्मखंड सर्व तपशीलवार सांग.
सौतिरुवाच हरिं देवान्द्विजान्नत्वा धर्मान्वक्ष्ये सनातनान्
सौति म्हणाले: हरि, देवता आणि द्विज यांना वंदन करून मी सनातन धर्म सांगतो.
यच्छ्रुतं व्यासवक्त्रेण ब्रह्मखण्डमनुत्तमम्
व्यासाच्या वाणीमधून ऐकलेलं ते श्रेष्ठ ब्रह्मखंड.
ज्योतिःसमूहं प्रलये पुराऽऽसीत्केवलं द्विज
प्रलयकाळी, हे ऋषी, फक्त तेजाचा समूह होता.
स्वेच्छामयस्य च विभोस्तज्ज्योतिरुज्ज्वलं महत्
स्वेच्छेने करणाऱ्या प्रभूचं ते तेजस्वी, महान तेज होतं.
तेषामुपरि गोलोकं नित्यमीश्वरवद् द्विज
त्याच्या वरती, परमेश्वरासारखं, नित्य असं गोलोक आहे, हे ऋषी.
तेजःस्वरूपं सुमहद्रत्नभूमिमयं परम्
त्याचं रूप तेजस्वी, फार मोठं, रत्नांनी बनलेलं आणि सर्वश्रेष्ठ आहे.
योगेन धृतमीशेन चान्तरिक्षस्थितं वरम्
योगाने परमेश्वराने धरलेलं, ते उत्तम आणि आकाशात स्थित आहे.
सद्रत्नरचितासंख्यमन्दिरैः परिशोभितम्
खऱ्या रत्नांनी बांधलेल्या अनगिनत राजवाड्यांनी ते स्थान शोभून गेले आहे.
तदधो दक्षिणे सव्ये पञ्चाशत्कोटियोजनान् 1.2.
त्याच्या खाली, दक्षिणेला आणि डाव्या बाजूला, पन्नास कोटी योजनांपर्यंत विस्तारले आहे.
कोटियोजनविस्तीर्णं वैकुण्ठं मण्डलाकृति
एक कोटी योजनांची रुंदी असलेले, गोलाकार वैकुंठ आहे.
चतुर्भुजैः पार्षदैश्च जरामृत्य्वादिवर्जितम्
चार हात असलेल्या पार्षदांनी वेढलेले, जिथे वार्धक्य, मृत्यू यांसारख्या गोष्टी नाहीत.
लये शून्यं च सृष्टौ च सपार्षदशिवान्वितम्
प्रलयाच्या वेळी ते रिकामे असते, सृष्टीच्या वेळी शिव आणि त्याच्या पार्षदांसह असते.
परमाह्लादकं शश्वत्परमानन्दकारकम्
ते अत्यंत आनंददायक असून, शाश्वत आणि सर्वोच्च आनंदाचे मूळ आहे.
तदेवानन्दजनकं निराकारं परात्परम्
तेच आनंद निर्माण करणारे, निराकार आणि सर्वश्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ आहे.
नवीननीरदश्यामं रक्तपङ्कजलोचनम्
नव्या काळ्या मेघासारखा रंग, आणि डोळे लाल कमळासारखे.