समदेशे च वस्तूनां दाने पुण्यं समं वृषन्
एकाच ठिकाणी वस्तूंचे दान केल्यास, हे नरश्रेष्ठा, पुण्यही तितकेच मिळते.
समे पात्रे समं पुण्यं वस्तूनां कर्तुरेव च
पात्र एकच असेल, तर कोणतीही वस्तू दिली तरी दात्याला पुण्य सारखेच मिळते.
यथा फलन्ति सस्यानि न्यूनान्यप्यधिकानि च
जसे पिके कधी कमी, कधी जास्त फळ देतात,
सामान्यदिवसे विप्रे दानं समफलं भवेत् चातुर्मास्यां पौर्णमास्यामनन्तफलमेव च
सामान्य दिवशी ब्राह्मणाला दान दिल्यास फळ सारखेच मिळते, पण चातुर्मासात किंवा पौर्णिमेला ते अनंत फळ देते.
ग्रहणे शशिनः कोटिगुणं च फलमेव च
चंद्रग्रहणाच्या वेळी मिळणारे फळ कोटीपट वाढते.
अक्षयायामक्षयं चाप्यसंख्यफलमुच्यते
अक्षय काळात मिळणारे फळ अनंत आणि कधीही संपणार नाही असे असते.
यथा दाने तथा स्नाने जपे वै पुण्यकर्मसु 2.37.
दानात जसे फळ मिळते, तसेच स्नान, जप आणि पुण्यकर्मांतही मिळते.
सामान्यदेशे दानं च विप्रे समफलं भवेत्
सामान्य ठिकाणी ब्राह्मणाला दान दिल्यास तेवढेच फळ मिळते.
गङ्गायां वै कोटिगुणं क्षेत्रे नारायणेऽव्ययम्
पण गंगेत दिल्यास फळ कोटीपट होते आणि नारायण क्षेत्रात ते कधीही संपत नाही.
यथा च वै कोटिगुणं तथा वै विष्णुमन्दिरे
जसे गंगेत फळ कोटीपट मिळते, तसेच विष्णूच्या मंदिरातही मिळते.
पुष्करे भास्करक्षेत्रे दशलक्षगुणं फलम्
पुष्कर आणि सूर्याच्या क्षेत्रात दहा लक्षपट फळ मिळते.
सामान्यब्राह्मणे दानं सममेव फलं लभेत्
सामान्य ब्राह्मणाला दान दिल्यास तेवढेच फळ मिळते.
विष्णुमन्त्रोपासके च बुधे कोटिगुणं फलम्
पण जो बुद्धिमान विष्णुमंत्राचा उपासक आहे, त्याला फळ कोटीपट मिळते.
यथा दण्डेन सूत्रेण शरावेण जलेन च
जसा काठीने, दोऱ्याने, भांड्याने किंवा पाण्याने काही करतो—
तथैव कर्मसूत्रेण फलं धाता ददाति च
तसेच कर्माच्या दोऱ्याने विधाता फळ देतो.
स विधाता विधातुश्च पातुः पाता जगत्त्रये
तोच सृष्टीकर्ता, नियंता, रक्षक आणि त्रैलोक्याचा पालनकर्ता आहे.
महाविपत्तौ संसारे यः स्मरेन्मधुसूदनम् 2.37.
या संसारात किंवा मोठ्या संकटात जो मधुसूदनाचे स्मरण करतो—
इत्येवमुक्त्वा जीवश्च समालिङ्ग्य सुरेश्वरम्
असे म्हणून जीवाने देवाधिदेवाला आलिंगन दिले.
नारायण उवाच बृहस्पतिं पुरस्कृत्य सर्वैः सुरगणैः सह
नारायण म्हणाले: बृहस्पतीला पुढे करून सर्व देवांसह—
शीघ्रं गत्वा ब्रह्मलोकं दृष्ट्वा च कमलोद्भवम्
ते सर्वजण लवकरच ब्रह्मलोकात गेले आणि कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाला पाहिले.
वृत्तान्तं कथयामास सुराचार्यो विधिं विभुम्
देवतांचे गुरु बृहस्पती यांनी घडलेला सारा वृत्तांत विधात्या ब्रह्मदेवाला सांगितला.
ब्रह्मोवाच बृहस्पतेश्च शिष्यस्त्वं सुराणामधिपः स्वयम्
ब्रह्मा म्हणाले: तू बृहस्पतीचा शिष्य आहेस आणि स्वतः देवांचा अधिपती आहेस.
मातामहस्ते दक्षश्च विष्णुभक्तः प्रतापवान्
त्याचा आजोबा दक्ष हा विष्णूभक्त आणि पराक्रमी आहे.
माता पतिव्रता यस्य पिता शुद्धो जितेन्द्रियः
त्याची आई पतीपरायण आहे आणि वडील शुद्ध व इंद्रियांवर विजय मिळवणारे आहेत.
जनः पैतृकदोषेण दोषान्मातामहस्य च
माणसावर वडिलांचे आणि आजोबांचे दोषही परिणाम करतात.
सर्वान्तरात्मा भगवान्सर्वदेहेष्ववस्थितः
सर्वांच्या अंतर्यामी असलेला भगवान प्रत्येक देहात वास करतो.
मनोऽहमिन्द्रियेशश्च ज्ञानरूपो हि शङ्करः
मन, इंद्रियांचा स्वामी आणि ज्ञानरूप हे सर्व शंकराचेच स्वरूप आहेत.
निद्रादयः शक्तयश्च ताः सर्वाः प्रकृतेः कलाः 2.38.
झोप आणि इतर शक्ती या सगळ्या प्रकृतीच्या अंश आहेत.
आत्मनीशे गते देहात्सर्वे यान्ति ससंभ्रमात्
जेव्हा आत्म्याचा स्वामी देह सोडतो, तेव्हा सगळ्या शक्ती घाईने त्याच्या मागे जातात.
अहं शिवश्च शेषश्च विष्णुर्धर्मो महान्विराट्
मी, शिव, शेष, विष्णू, धर्म, महात्मा आणि विराट—