सम्पत्तिर्वा विपत्तिर्वा नश्वरा स्वप्नरूपिणी
समृद्धी असो वा विपत्ती, ती दोन्ही क्षणभंगुर आहेत, जणू काही स्वप्नासारख्या.
सर्वेषां च भ्रमत्येव शश्वज्जन्मनि जन्मनि
सर्व प्राण्यांसाठी, ती जन्मोन्मुख जन्मामध्ये फिरतच राहते.
भुङ्क्ते हि स्वकृतं कर्म सर्वत्रापि च भारते
माणूस आपले कर्मफळ सर्वत्र, अगदी भारतातही, अनुभवतो.
नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि
शेकडो कोटी कल्पांनंतरसुद्धा, अनुभव न घेतलेले कर्म संपत नाही.
इत्येवमुक्तं वेदे च कृष्णेन परमात्मना
असे वेदात श्रीकृष्ण परमात्म्यांनी सांगितले आहे.
जन्म भोगावशेषे च सर्वेषां कृतकर्मणाम्
सर्वांनी जे काही कर्म केले, त्याचा भोग संपल्यावर जन्माचा शेवट येतो.
कर्मणा ब्रह्मशापं च कर्मणा च शुभाशिषम् 2.37.
कर्मामुळे ब्रह्माचा शाप मिळतो आणि कर्मामुळेच शुभाशीर्वादही मिळतो.
कोटिजन्मार्जितं कर्म जीविनामनुगच्छति
कोट्यवधी जन्मांत साठवलेले कर्म जीवांचा पाठ सोडत नाही.
कालभेदे देशभेदे पात्रभेदे च कर्मणाम्
काळ, देश आणि पात्र बदलल्यावर कर्माचे फळही बदलते.
वस्तुदाने च वस्तूनां समं पुण्यं समे दिने
त्या दिवशी एकाच वस्तूचे दान केल्यास, त्या वस्तूंसाठी पुण्य सारखेच मिळते.
समदेशे च वस्तूनां दाने पुण्यं समं वृषन्
एकाच ठिकाणी वस्तूंचे दान केल्यास, हे नरश्रेष्ठा, पुण्यही तितकेच मिळते.
समे पात्रे समं पुण्यं वस्तूनां कर्तुरेव च
पात्र एकच असेल, तर कोणतीही वस्तू दिली तरी दात्याला पुण्य सारखेच मिळते.
यथा फलन्ति सस्यानि न्यूनान्यप्यधिकानि च
जसे पिके कधी कमी, कधी जास्त फळ देतात,
सामान्यदिवसे विप्रे दानं समफलं भवेत् चातुर्मास्यां पौर्णमास्यामनन्तफलमेव च
सामान्य दिवशी ब्राह्मणाला दान दिल्यास फळ सारखेच मिळते, पण चातुर्मासात किंवा पौर्णिमेला ते अनंत फळ देते.
ग्रहणे शशिनः कोटिगुणं च फलमेव च
चंद्रग्रहणाच्या वेळी मिळणारे फळ कोटीपट वाढते.
अक्षयायामक्षयं चाप्यसंख्यफलमुच्यते
अक्षय काळात मिळणारे फळ अनंत आणि कधीही संपणार नाही असे असते.
यथा दाने तथा स्नाने जपे वै पुण्यकर्मसु 2.37.
दानात जसे फळ मिळते, तसेच स्नान, जप आणि पुण्यकर्मांतही मिळते.
सामान्यदेशे दानं च विप्रे समफलं भवेत्
सामान्य ठिकाणी ब्राह्मणाला दान दिल्यास तेवढेच फळ मिळते.
गङ्गायां वै कोटिगुणं क्षेत्रे नारायणेऽव्ययम्
पण गंगेत दिल्यास फळ कोटीपट होते आणि नारायण क्षेत्रात ते कधीही संपत नाही.
यथा च वै कोटिगुणं तथा वै विष्णुमन्दिरे
जसे गंगेत फळ कोटीपट मिळते, तसेच विष्णूच्या मंदिरातही मिळते.
पुष्करे भास्करक्षेत्रे दशलक्षगुणं फलम्
पुष्कर आणि सूर्याच्या क्षेत्रात दहा लक्षपट फळ मिळते.
सामान्यब्राह्मणे दानं सममेव फलं लभेत्
सामान्य ब्राह्मणाला दान दिल्यास तेवढेच फळ मिळते.
विष्णुमन्त्रोपासके च बुधे कोटिगुणं फलम्
पण जो बुद्धिमान विष्णुमंत्राचा उपासक आहे, त्याला फळ कोटीपट मिळते.
यथा दण्डेन सूत्रेण शरावेण जलेन च
जसा काठीने, दोऱ्याने, भांड्याने किंवा पाण्याने काही करतो—
तथैव कर्मसूत्रेण फलं धाता ददाति च
तसेच कर्माच्या दोऱ्याने विधाता फळ देतो.
स विधाता विधातुश्च पातुः पाता जगत्त्रये
तोच सृष्टीकर्ता, नियंता, रक्षक आणि त्रैलोक्याचा पालनकर्ता आहे.
महाविपत्तौ संसारे यः स्मरेन्मधुसूदनम् 2.37.
या संसारात किंवा मोठ्या संकटात जो मधुसूदनाचे स्मरण करतो—
इत्येवमुक्त्वा जीवश्च समालिङ्ग्य सुरेश्वरम्
असे म्हणून जीवाने देवाधिदेवाला आलिंगन दिले.
नारायण उवाच बृहस्पतिं पुरस्कृत्य सर्वैः सुरगणैः सह
नारायण म्हणाले: बृहस्पतीला पुढे करून सर्व देवांसह—
शीघ्रं गत्वा ब्रह्मलोकं दृष्ट्वा च कमलोद्भवम्
ते सर्वजण लवकरच ब्रह्मलोकात गेले आणि कमलातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाला पाहिले.