इन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा प्रहस्य ज्ञानिनां गुरुः
इंद्राचं बोलणं ऐकून ज्ञानी लोकांचे गुरु हसला.
दुर्वासा उवाच आपाततो दुःखबीजं परिणामसुखावहम्
दुर्वासांनी म्हटलं, "सुरुवातीला हे दुःखाचं बीज असतं, पण शेवटी ते सुख देतं."
स्वगर्भयातनानाशपीडाखण्डनकारणम्
हे आपल्या जन्माच्या वेदना आणि यातना दूर करणारे कारण आहे.
कर्मवृक्षाङ्कुरच्छेदकारणं सर्वतारकम्
हे कर्माच्या झाडाच्या कोंबांना छाटण्याचं कारण आहे आणि सर्वांना तारून नेणारं आहे.
दानेन तपसा वाऽपि व्रतेनानशनादिना
दान, तप किंवा व्रत, उपवास यांसारख्या गोष्टींनी,
काम्यानां कर्मणां चैव मूलं संछिद्य यत्नतः
इच्छेने केलेल्या कर्मांची मुळं काळजीपूर्वक छाटावीत.
यत्कर्म सात्त्विकं कुर्य्यादसंकल्पितमेव च
कोणतंही कर्म करताना ते सात्विक आणि स्वतःच्या हेतूशिवाय असावं.
सांसारिकाणामेतत्तु निर्वाणं मोचकं विदुः 2.36.
संसारात अडकलेल्यांसाठी हेच खऱ्या अर्थाने मुक्ती आणि सुटका आहे असं मानलं जातं.
सेवां कुर्वन्ति ते नित्यं विधायोत्तमदेहकम्
ते नेहमी उत्तम शरीर मिळवून सेवा करतात.
हरिसेवादिरूपां च मुक्तिमिच्छन्ति वैष्णवाः
वैष्णव लोक हरिची सेवा वगैरे स्वरूपातील मुक्तीची इच्छा करतात.
स्मरणं कीर्त्तनं विष्णोरर्चनं पादसेवनम्
विष्णूचं स्मरण, कीर्तन, पूजा आणि त्याच्या पायांची सेवा,
चरणोदकपानं च तन्मंत्रजपनं परम्
त्याच्या पायांवरचं पाणी पिणं आणि त्याचे मंत्र जपणं हे सर्वात श्रेष्ठ मानलं जातं.
इदं मृत्युञ्जयज्ञानं दत्तं मृत्युञ्जयेन मे
ही मृत्यूपर विजय मिळवणाऱ्याचं ज्ञान मला मृत्यूपर विजय मिळवणाऱ्याने दिलं आहे.
स जन्मदाता स गुरुः स च बन्धुः सतां परः
तोच जन्म देणारा, तोच गुरु, आणि तोच सज्जनांचा खरा मित्र आहे.
दर्शयेदन्यमार्गं च विना श्रीकृष्णसेवनम्
जो श्रीकृष्णाची सेवा सोडून दुसरा मार्ग दाखवतो,
सन्ततं जगतां कृष्णनाम मङ्गलकारणम्
कृष्णाचं नाव हे नेहमी जगासाठी मंगल घडवणारं असतं.
तेभ्योऽप्यपैति कालश्च मृत्युस्स्याद्रोग एव च
त्यांच्याजवळून काळही दूर जातो आणि मृत्यू फक्त आजारासारखा होतो.
कृष्णमन्त्रोपासकश्च ब्राह्मणः श्वपचोऽपि वा 2.36.
जो कृष्णमंत्राची उपासना करतो, तो ब्राह्मण असो वा अगदी नीच कुळात जन्मलेला असो,
ब्रह्मणा पूजितः सोऽपि मधुपर्कादिना च यः
ज्याची ब्रह्मदेवाने मधुपर्क वगैरे अर्पण करून पूजा केली आहे,
ज्ञानसारं तपःसारं ब्रह्मसारं परं शिवम्
तो ज्ञानाचा सार, तपाचा सार, ब्रह्माचा सर्वोच्च सार आणि अत्युच्च मंगल आहे,
ब्रह्मादिस्तम्बपर्य्यन्तं सर्वं मिथ्यैव केवलम्
ब्रह्मदेवापासून गवताच्या पातीपर्यंत सर्व काही खरेतर फसवेच आहे.
अतीव सुखदं सारं भुक्तिदं मुक्तिदं परम्
तो अत्यंत आनंद देणारा, भोग आणि मुक्ती देणारा खरा सार आहे.
योगिनामपि सिद्धानां यतीनां च तपस्विनाम्
योगी, सिद्ध, यती आणि तपस्वी यांच्यासाठीसुद्धा,
भस्मसाच्च भवेत्पापं यदुपस्पर्शमात्रतः
भस्माचा केवळ स्पर्श जरी झाला तरी पाप नष्ट होते.
ततो रोगा हि वेपन्ते पापानि च भयानि च
म्हणूनच रोग, पाप आणि भीती हे सर्व थरथर कापतात.
तावन्निबद्धः संसारे कारागारे विधेर्जनः
जोपर्यंत माणूस विधीच्या कारागृहात, संसाराच्या ओझ्यात बांधलेला आहे,
कृतकर्मौघभोगाख्यनिगडच्छेदकारणम्
कर्मांच्या आणि त्यांच्या फळांच्या साखळ्या तोडण्याचे कारण हेच आहे.
गोलोकमार्गसोपानं निस्तारे बीजकारणम् 2.36.
हेच गोलोकाच्या मार्गावर नेणारे पाऊल आहे आणि मुक्ती मिळवण्याचे मूळ कारण आहे.
सारं च सर्वतपसां योवानां साधनं तथा
सर्व तपांचा सार आणि तरुणांसाठीसुद्धा हेच साधन आहे.
दानानां तीर्थशौचानां यज्ञादीनां पुरन्दर
दान, तीर्थस्नान, यज्ञ वगैरे यांचा, हे पुरंदर,