शास्त्रे च द्विविधं मार्गं निर्दिष्टं मुनिपुङ्गव
शास्त्रात, हे श्रेष्ठ ऋषी, दोन मार्ग सांगितले आहेत.
चरन्ति जीविनश्चादौ प्रवृत्तौ दुःखवर्त्मनि
सर्व जीव सुरुवातीला कर्माच्या, म्हणजे दुःखाच्या वाटेवर चालतात.
आपातमधुरे लोभात्क्लेशे च सुखमानिनः
लोभामुळे, जे सुरुवातीला गोड वाटते पण शेवटी त्रासदायक असते, त्यालाच ते सुख समजतात.
अनेकजन्मपर्य्यन्तं कृत्वा च भ्रमणं मुदा
अशा रीतीने, अनेक जन्म आनंदात भटकत राहतात.
ततः कृष्णानुग्रहाच्च सत्सङ्गं लभते जनः
नंतर, कृष्णाच्या कृपेने, माणसाला सत्संग मिळतो.
साधुः सत्त्वप्रदीपेन मुक्तिमार्गं प्रदर्शयेत्
सज्जन आपल्या निर्मळतेच्या प्रकाशाने मुक्तीचा मार्ग दाखवतो.
अनेकजन्मयोगेन तपसाऽनशनेन च
अनेक जन्मांची पुण्याई, तप आणि उपवास यामुळे,
इदं श्रुतं गुरोर्वक्त्रात्प्रसङ्गावसरेण च 2.36.
हे सर्व गुरुच्या तोंडून, योग्य वेळी, ऐकले आहे.
अधुना विधिना दत्तो विपत्तौ ज्ञानसागरः
आता, नशिबाने, संकटात ज्ञानाचा महासागर मिळाला आहे.
ज्ञानसिन्धो दीनबन्धो मह्यं दीनाय साम्प्रतम्
ज्ञानसागर, दीनांचा मित्र, मी सध्या दुःखी आहे, मला तुझी कृपा दे.
इन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा प्रहस्य ज्ञानिनां गुरुः
इंद्राचं बोलणं ऐकून ज्ञानी लोकांचे गुरु हसला.
दुर्वासा उवाच आपाततो दुःखबीजं परिणामसुखावहम्
दुर्वासांनी म्हटलं, "सुरुवातीला हे दुःखाचं बीज असतं, पण शेवटी ते सुख देतं."
स्वगर्भयातनानाशपीडाखण्डनकारणम्
हे आपल्या जन्माच्या वेदना आणि यातना दूर करणारे कारण आहे.
कर्मवृक्षाङ्कुरच्छेदकारणं सर्वतारकम्
हे कर्माच्या झाडाच्या कोंबांना छाटण्याचं कारण आहे आणि सर्वांना तारून नेणारं आहे.
दानेन तपसा वाऽपि व्रतेनानशनादिना
दान, तप किंवा व्रत, उपवास यांसारख्या गोष्टींनी,
काम्यानां कर्मणां चैव मूलं संछिद्य यत्नतः
इच्छेने केलेल्या कर्मांची मुळं काळजीपूर्वक छाटावीत.
यत्कर्म सात्त्विकं कुर्य्यादसंकल्पितमेव च
कोणतंही कर्म करताना ते सात्विक आणि स्वतःच्या हेतूशिवाय असावं.
सांसारिकाणामेतत्तु निर्वाणं मोचकं विदुः 2.36.
संसारात अडकलेल्यांसाठी हेच खऱ्या अर्थाने मुक्ती आणि सुटका आहे असं मानलं जातं.
सेवां कुर्वन्ति ते नित्यं विधायोत्तमदेहकम्
ते नेहमी उत्तम शरीर मिळवून सेवा करतात.
हरिसेवादिरूपां च मुक्तिमिच्छन्ति वैष्णवाः
वैष्णव लोक हरिची सेवा वगैरे स्वरूपातील मुक्तीची इच्छा करतात.
स्मरणं कीर्त्तनं विष्णोरर्चनं पादसेवनम्
विष्णूचं स्मरण, कीर्तन, पूजा आणि त्याच्या पायांची सेवा,
चरणोदकपानं च तन्मंत्रजपनं परम्
त्याच्या पायांवरचं पाणी पिणं आणि त्याचे मंत्र जपणं हे सर्वात श्रेष्ठ मानलं जातं.
इदं मृत्युञ्जयज्ञानं दत्तं मृत्युञ्जयेन मे
ही मृत्यूपर विजय मिळवणाऱ्याचं ज्ञान मला मृत्यूपर विजय मिळवणाऱ्याने दिलं आहे.
स जन्मदाता स गुरुः स च बन्धुः सतां परः
तोच जन्म देणारा, तोच गुरु, आणि तोच सज्जनांचा खरा मित्र आहे.
दर्शयेदन्यमार्गं च विना श्रीकृष्णसेवनम्
जो श्रीकृष्णाची सेवा सोडून दुसरा मार्ग दाखवतो,
सन्ततं जगतां कृष्णनाम मङ्गलकारणम्
कृष्णाचं नाव हे नेहमी जगासाठी मंगल घडवणारं असतं.
तेभ्योऽप्यपैति कालश्च मृत्युस्स्याद्रोग एव च
त्यांच्याजवळून काळही दूर जातो आणि मृत्यू फक्त आजारासारखा होतो.
कृष्णमन्त्रोपासकश्च ब्राह्मणः श्वपचोऽपि वा 2.36.
जो कृष्णमंत्राची उपासना करतो, तो ब्राह्मण असो वा अगदी नीच कुळात जन्मलेला असो,
ब्रह्मणा पूजितः सोऽपि मधुपर्कादिना च यः
ज्याची ब्रह्मदेवाने मधुपर्क वगैरे अर्पण करून पूजा केली आहे,
ज्ञानसारं तपःसारं ब्रह्मसारं परं शिवम्
तो ज्ञानाचा सार, तपाचा सार, ब्रह्माचा सर्वोच्च सार आणि अत्युच्च मंगल आहे,