कुण्डानि च न पश्यन्ति तत्र नैव पतंति च
तेथे कुठेही खड्डे दिसत नाहीत, आणि कोणी त्यात पडतही नाही.
किमाकाराणि कुण्डानि कानि तेषां मतानि च
हे खड्डे कसे असतात आणि त्याबद्दल कोणती मते आहेत?
स्वदेहे भस्मसाद्भूते यांति लोकान्तरं नराः
स्वतःचे शरीर राख झाल्यावर माणसे दुसऱ्या लोकांत जातात.
सुचिरं क्लेशभोगेन कथं देहो न नश्यति
दीर्घ काळ दुःख भोगूनही शरीर कसे नष्ट होत नाही?
नारायण उवाच कथां कथितुमारेभे गुरुं नत्वा च नारद
नारायण म्हणाले: गुरुजींना वंदन करून, नारद, त्यांनी कथा सांगायला सुरुवात केली.
यम उवाच पुराणेष्वितिहासेषु पाञ्चरात्रादिकेषु च
यम म्हणाले: पुराणांमध्ये, प्राचीन इतिहासांमध्ये आणि पाञ्चरात्रासारख्या ग्रंथांमध्ये,
अन्येषु सर्वशास्त्रेषु वेदांगेषु च सुव्रते 2.32.
इतर सर्व शास्त्रांमध्ये आणि वेदांच्या उपांगांमध्येही, हे सुभ्रते,
जन्ममृत्युजरारोगशोकसन्तापतारणम्
जन्म, मृत्यू, वार्धक्य, आजार, शोक आणि दुःख यांपासून पार होण्याचा उपाय,
कारणं सर्वसिद्धीनां नरकार्णवतारणम्
सर्व सिद्धी मिळवण्याचे कारण आणि नरकाच्या समुद्रातून पार जाण्याचा मार्ग,
गोलोकमार्गसोपानमविनाशिपदप्रदम्
गोलोकाच्या मार्गावर नेणारे पायऱ्या, आणि अविनाशी पद मिळवून देणारे,
कुण्डानि यमदूतं च यमं च यमकिङ्करान्
खड्डे, यमाचे दूत, यम आणि यमाचे सेवक—
हरिव्रतं ये कुर्वंति गृहिणः कर्मभोगिनः
जे गृहस्थ हरीचे व्रत पाळतात आणि संसारातील कर्मे करीत असतात,
प्रणमंति हरिं नित्यं हर्य्यर्चां पूजयन्ति च
जे दररोज हरिला वंदन करतात आणि हरिची मूर्ती भक्तीने पूजतात,
त्रिसन्ध्यपूता विप्राश्च शुद्धाचारसमन्विताः
जे ब्राह्मण दिवसातील तीन संध्याकाळी शुद्ध होतात आणि शुद्ध आचार पाळतात,
ते स्वर्गभोगिनोऽन्ये च शुद्धा देवान्यकिंकराः निवृत्तिं न हि लिप्सन्ति कृष्णसेवां विना नराः
ते, आणि इतर स्वर्गातील सुख उपभोगणारे, तसेच शुद्ध देवांचे सेवक, हे सर्व कृष्णसेवा वगळता मुक्तीची इच्छा करत नाहीत.
स्वधर्म्मनिरताश्चापि स्वधर्मविरतास्तथा
जे आपल्या धर्मात निष्ठावान आहेत, तसेच जे आपल्या धर्मात निष्ठावान नाहीत,
भीताः कृष्णोपासकाच्च वैनतेयादिवोरगाः 2.32.
कृष्णभक्तांच्या भीतीने गरुड व इतर सर्प तिथून पळून जातात.
यास्यसीति च सर्वत्र हरिभक्ताश्रमं विना
सर्वत्र, फक्त हरिभक्तांच्या आश्रमाचा अपवाद वगळता, तू निघून जाशील.
करोति नखराञ्जल्या चित्रगुप्तश्च भीतवत्
चित्रगुप्त भीतीने हात जोडून उभा राहतो.
विलंघ्य ब्रह्मलोकं च गोलोके गच्छतां सताम्
सज्जन लोक ब्रह्मलोक ओलांडून थेट गोलोकात जातात.
यथा सुप्रज्वलद्वह्नौ काष्ठानि च तृणानि च
जसा प्रज्वलित अग्नीत लाकूड व गवत जळून जाते,
कामश्च कामिनं याति लोभ क्रोधौ ततः सति
ज्याला इच्छा आहे त्याच्यामागे काम लागते, आणि त्यानंतर लोभ व रागही येतात.
कालः शुभाशुभं कर्म्म हर्षो भोगस्तथैव च
काळ, शुभ-अशुभ कर्म, आनंद व भोग हे सुद्धा मागे येतात.
शृणु देहस्य विवृतिं कथयामि यथागमम्
ऐक, मी तुला शास्त्रात सांगितल्याप्रमाणे देहाची नाशाची कथा सांगतो.
देहिनां देहबीजं च स्रष्टुः सृष्टिविधौ परम्
सर्व जीवांच्या देहाचे बीज, सृष्टी करताना सृष्टीकर्त्याने श्रेष्ठ मानले आहे.
स कृत्रिमो नश्वरश्च भस्मसाच्च भवेदिह
तो कृत्रिम आणि नाशवंत आहे, आणि इथे तो राखेत बदलतो.
बिभर्ति सूक्ष्मदेहं च तद्रूपं भोगहेतवे 2.32.
तो भोगासाठी तसाच सूक्ष्म देह धारण करतो.
जलेन नष्टो देहो वा प्रहारे सुचिरं कृते
पाण्यात देह नष्ट झाला किंवा दीर्घकाळ मार लागला,
तप्तद्रवे तप्तलौहे तप्तपाषाण एव च
किंवा तापलेल्या द्रवात, तापलेल्या लोखंडात किंवा तापलेल्या दगडात,
न च दग्धो न भग्नश्च भुंक्ते संतापमेव च कुण्डानां लक्षणं सर्वं निबोध कथयामि ते
तो ना जळतो ना तुटतो, फक्त यातना भोगतो; सर्व कुंडांचे लक्षण मी तुला सांगतो, नीट ऐक.