ब्राह्मणश्च सुरापीती विड्भोजी वृषलीपतिः
जो ब्राह्मण मद्यपान करतो, विष्ठा खातो किंवा नीच स्त्रीचा नवरा असतो—
गुरुपत्नीं राजपत्नीं सपत्नीमातरं प्रसूम्
गुरुपत्नी, राजपत्नी, सवत माई किंवा स्वतःची आई,
सोदरभ्रातृजायां च मातुलानीं पितृप्रसूम्
सख्ख्या भावाची बायको, मामा, किंवा वडिलांची बायको,
शिष्यां च शिष्यपत्नीं च भगिनेयस्य कामिनीम्
शिष्या, शिष्याची पत्नी किंवा भगिनीच्या मुलाची प्रेयसी—
एतास्वेकामनेकां वा यो व्रजेन्मानवोऽधमः
या स्त्रियांपैकी एक किंवा अधिक कोणाकडेही जो पुरुष जातो, तो सर्वांत नीच समजला जातो.
अकर्म्मार्होऽपि सोऽस्पृश्यो लोके वेदेऽति निन्दितः
तो कोणत्याही कर्माला पात्र नसला तरी, समाजात अस्पृश्य आणि वेदात अत्यंत निंद्य ठरतो.
करोत्यशुद्धां सन्ध्यां च सन्ध्यां वा न करोति यः
जो संध्यावंदन शुद्ध न करता किंवा संध्यावंदनच करत नाही,
वैष्णवं च तथा शैवं शाक्तं सौरं च गाणपम्
वैष्णव, तसेच शैव, शाक्त, सौर आणि गाणपत्य,
प्रवाहमवधिं कृत्वा यावद्धस्तचतुष्टयम् 2.30.
प्रवाहाची मर्यादा चार मुठीपर्यंत ठेवली,
तत्र नारायणक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे हरेः पदे
त्या ठिकाणी, नारायणक्षेत्रात, कुरुक्षेत्रात, हरिच्या पायरीवर,
पुष्करे भास्करक्षेत्रे प्रभासे रासमण्डले
पुष्कर येथे, भास्करक्षेत्रात, प्रभास येथे आणि रासमंडळात,
सरस्वतीनदीतीरे पुण्ये वृन्दावने वने
सरस्वती नदीच्या काठी, पवित्र वृंदावनाच्या वनात,
एष्वन्यत्र च यो दानं प्रतिगृह्णाति कामतः
या किंवा इतर कोणत्याही ठिकाणी, जो कोणी इच्छा करून दान स्वीकारतो,
शूद्रातिरिक्तयाजी यो ग्रामयाजी च कीर्त्तितः
शूद्राव्यतिरिक्त जो यज्ञ करणारा, आणि जो गावात यज्ञ करणारा आहे,
शूद्रपाकोपजीवी यः सूपकार इति स्मृतः
जो शूद्रांसाठी स्वयंपाक करून उपजीविका करतो, त्याला स्वयंपाकी म्हणतात.
उक्तं पूर्वप्रकरणे लक्षणं वृषलीपतेः
वृषलीपतीचे लक्षण पूर्वीच्या प्रकरणात सांगितले आहे.
कुंडान्यन्यानि ते यान्ति निबोध कथयामि ते
इतर खड्डे त्यांच्याकडे जातात; ऐक, मी तुला सांगतो.
यम उवाच शुभकर्म्म स्वर्गबीजं नरकं च कुकर्म्मतः
यम म्हणाला: शुभ कर्म हे स्वर्गाचे बीज आहे, आणि दुष्कर्मामुळे नरक मिळतो.
पुंश्चल्यन्नं च यो भुंक्ते वेश्यान्नं च पतिव्रते
जो पुरुष वेश्या किंवा व्यभिचारिणीचे अन्न खातो, किंवा पतिव्रता स्त्री वेश्येचे अन्न खाते,
शतवर्षं कालसूत्रे स्थित्वा शूद्रो भवेद्ध्रुवम्
शंभर वर्षे काळसूत्रात राहून तो नक्कीच शूद्र होतो.
पतिव्रता चैकपत्नी द्वितीये कुलटा स्मृता
एकपत्नी असलेली स्त्री पतिव्रता, दुसरीला व्यभिचारिणी म्हणतात.
वेश्या च पञ्चमे षष्ठे युग्मी च परिकीर्तिता
पाचव्या क्रमांकाला वेश्या, सहाव्या क्रमांकाला दोन पुरुष असलेली स्त्री म्हणतात.
यो द्विजः कुलटां गच्छेद्धर्षिणीं पुंश्चलीमपि
जो द्विज व्यभिचारिणीकडे किंवा धाडसी वेश्येकडे जातो,
शताब्दं कुलटागामी धृष्टागामी चतुर्गुणम्
शंभर वर्षे व्यभिचारिणीकडे जाणाऱ्याला, आणि धाडसीकडे जाणाऱ्याला त्याच्या चारपट काळ भोगावा लागतो.
युग्मीगामी दशगुणं वसेत्तत्र न संशयः
जो दुसऱ्याच्या जोडीदाराजवळ जातो, त्याला दहा पट परिणाम भोगावे लागतात, यात शंका नाही.
तदा हि सर्वगामी चेत्येवमाह पितामहः
त्या वेळी, जो सर्व स्त्रियांच्या मागे जातो, असे ब्रह्मदेव म्हणतात.
तित्तिरिः कुलटागामी धृष्टागामी च वायसः 2.31.
तित्तिरी पक्षी दुसऱ्याच्या जोडीदाराकडे जातो, व्यभिचारिणी स्त्री तसेच करते, आणि कावळा निर्लज्जपणे असेच वागतो.
युग्मीगामी सूकरश्च सप्तजन्मसु भारते
डुक्करही दुसऱ्याच्या जोडीदाराकडे जातो, आणि भारतभूमीत सात जन्म असेच करतो.
यो भुंक्ते ज्ञानहीनश्च ग्रहणे चन्द्रसूय्यर्योः
जो चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी अज्ञानाने अन्न खातो,
ततो भवेन्मानवस्स्यादुदरव्याधिसंयुतः
तो नंतर माणूस म्हणून जन्म घेतो आणि पोटाच्या आजारांनी त्रस्त राहतो.