वृषलीपतिं याजयेद्यो भुंक्तेऽन्नं तस्य यो नरः
जो कुणबी स्त्रीच्या नवऱ्यासाठी यज्ञ करतो किंवा त्याच्याकडून अन्न खातो,
पादं ददाति वह्नौ च गाश्च पादेन ताडयेत्
जो अग्नीमध्ये पाय ठेवतो किंवा गायींना पायाने मारतो,
यो भुंक्ते स्निग्धपादेन शेते स्निग्धांघ्रिरेव च
जो तुपकट पायाने अन्न खातो किंवा तुपकट पायाने झोपतो,
अवीरान्नं च यो भुंक्ते योनिजीवी च वै द्विजः
जो वीरांसाठी न चालणारे अन्न खातो किंवा द्विज नीच मार्गाने उपजीविका करतो,
पितॄंश्च पर्वकाले च तिथिकाले च देवताम्
जो पितरांच्या काळात किंवा तिथीच्या दिवशी देवांना नैवेद्य अर्पण करतो,
स्वभर्तरि च कृष्णे च भेदबुद्धिं करोति या
ज्या स्त्रीच्या मनात आपल्या नवऱ्यात आणि कृष्णामध्ये भेदभाव असतो,
गोमार्गखननं कृत्वा वपते सस्यमेव च
जो गायींच्या वाटेवर खणून तिथे पिके पेरतो,
राजके दैवके यत्नाद्गोस्वामी गां न पातयेत्
राजासाठी किंवा देवासाठी असो, गायींचा मालक कधीच आपल्या गायीस पडू देऊ नये,
प्राणिनं लंघयेद्यो हि देवार्चायां रतं जलम् ।।2.30.
जो जिवंत प्राण्यावर किंवा देवपूजेसाठी ठेवलेल्या पाण्यावरून उडी मारतो,
शश्वन्नास्तीति वादी यो मिथ्यावादी प्रतारकः
जो नेहमी म्हणतो 'काहीच नाही' किंवा खोटं बोलतो, फसवणूक करतो,
देवताप्रतिमां दृष्ट्वा गुरुं वा ब्राह्मणं सति
जो देवतेची मूर्ती, योग्य गुरु किंवा ब्राह्मण पाहूनही,
न ददात्याशिषं कोपात्प्रणताय च यो द्विजः
जो द्विज रागातून वंदन करणाऱ्याला आशीर्वाद देत नाही,
गोहत्या ब्रह्महत्या च कथिता चातिदेशिकी
गोहत्येची आणि ब्रह्महत्येची पापे फार मोठी सांगितली आहेत,
सावित्र्युवाच न्यूनाधिके च को भेदस्तन्मां व्याख्यातुमर्हसि
सावित्री म्हणाली: कमी आणि जास्त यात काय फरक आहे, ते मला समजावून सांग.
यम उवाच कुत्रातिदेशिकः श्रेष्ठो वास्तवो न्यून एव च
यम म्हणाला: कुठे जास्त, कुठे कमी आणि कुठे खरा अतिरेक आहे,
कुत्र वा समता साध्वि तयोर्वेदप्रमाणतः
हे सती, वेदांच्या मते त्या दोघांमध्ये समता कुठे आहे?
पुरा परिचिते विप्रे विद्यामन्त्रप्रदातरि
पूर्वी, जो विद्या आणि मंत्र देणारा प्रसिद्ध ब्राह्मण होता,
पितुः शतगुणा माता मातुः शतगुणस्तथा
आई ही वडिलांपेक्षा शंभरपट मोठी मानली जाते आणि वडीलही आईपेक्षा शंभरपट मोठे मानले जातात.
गुरुतो गुरुपत्नी च गौरवे च गरीयसी ।। 2.30.
गुरू आणि गुरुपत्नी या दोघांनाही सर्वात मोठा मान द्यावा.
विप्रः शिवसमो यश्च विष्णुतुल्यपराक्रमः
ब्राह्मण हा शंकरासारखा आहे आणि त्याची ताकद विष्णूसारखी आहे.
सर्वं गङ्गासमं तोयं सर्वे व्याससमा द्विजाः
सर्व पाणी गंगेसारखे आहे आणि सर्व द्विज व्यासासारखे आहेत.
आतिदेशिकहत्याया वास्तवश्च चतुर्गुणः
गुरूचा वध केल्याचा परिणाम प्रत्यक्ष वधाच्या चारपट जड असतो.
आतिदेशिकहत्याया भेदश्च कथितः सति
गुरूवधाचा फरक आता सांगितला आहे.
स्वस्त्री गम्या च सर्वेषामिति वेदे निरूपिता
वेदात असे सांगितले आहे की प्रत्येकासाठी स्वतःची पत्नीच योग्य आहे.
सामान्यं कथितं सर्वं विशेषं शृणु सुन्दरि
सर्वसाधारण गोष्टी सांगितल्या, आता विशेष ऐक, सुंदरिनी.
शूद्राणां विप्रपत्नी च विप्राणां शूद्रकामिनी
शूद्रांसाठी ब्राह्मणाची पत्नी आणि ब्राह्मणांसाठी शूद्र स्त्री.
शूद्रश्चेद्ब्राह्मणीं गच्छेद्ब्रह्महत्याशतं लभेत्
जर शूद्राने ब्राह्मण स्त्रीकडे गेला, तर त्याला शंभर ब्रह्महत्या केल्याचा पाप लागतो.
यदि शूद्रां व्रजेद्विप्रो वृषलीपतिरेव सः
जर ब्राह्मणाने शूद्र स्त्रीकडे गेला, तर तो फक्त नीच स्त्रीचा नवरा राहतो.
विष्ठासमश्च तत्पिंडो मूत्रतुल्यं च तर्पणम् 2.30.
त्याचे पिंडदान विष्ठेसारखे आणि तर्पण मूत्रासारखे अपवित्र असते.
कोटिजन्मार्जितं पुण्यं सन्ध्यार्चातपसाऽर्जितम्
कोटी जन्मांनी मिळवलेले पुण्य, संध्यावंदन, पूजा आणि तपाने मिळवलेले पुण्य,