सौभाग्या सुप्रिया त्वं च भव सत्यवति प्रिये वृणु देवि महाभागे सर्वं दास्यामि निश्चितम्
तसेच, सौभाग्यवती आणि प्रिय सत्यवती, तूही सुखी रहा. देवी, तू जे काही मागशील ते सर्व मी नक्की देईन.
सावित्र्युवाच भविष्यति महाभाग वरमेतन्मदीप्सितम् ।। 2.26.
सावित्री म्हणाली: हे महाभाग, मी ज्या वराची इच्छा केली आहे तो मला मिळू दे.
मत्पितुः पुत्रशतकं श्वशुरस्य च चक्षुषी
माझ्या वडिलांना शंभर पुत्र होऊ देत आणि माझ्या सासऱ्यांना पुन्हा दृष्टी मिळू दे.
अन्ते सत्यवता सार्द्धं यास्यामि हरिमन्दिरम्
शेवटी मी सत्यवतानं सोबत हरिच्या मंदिरात जाईन.
जीवकर्मविपाकं च श्रोतुं कौतूहलं च मे
जिवंत प्राण्यांच्या कर्मफळांबद्दल ऐकायला मला खूप उत्सुकता आहे.
यम उवाच जीवकर्म्मविपाकं च कथयामि निशामय
यम म्हणाला: मी जिवंत प्राण्यांच्या कर्मफळांबद्दल सांगतो—लक्ष देऊन ऐक.
शुभानामशुभानां च कर्म्मणां जन्म भारते
भारतात जन्म हा शुभ आणि अशुभ अशा दोन्ही प्रकारच्या कर्मांमुळे मिळतो.
सुरा दैत्या दानवाश्च गन्धर्वा राक्षसादयः
देव, दैत्य, दानव, गंधर्व, राक्षस आणि इतरही अनेक जण—
विशिष्टजीविनः कर्म्म भुञ्जते सर्वयोनिषु
विशेष पुण्य मिळवलेली जीवात्मा सर्व जन्मांत आपल्या कर्माचे फळ भोगते.
शुभाशुभं भुञ्जते च कर्म पूर्वार्जितं परम्
ती जीवात्मा पूर्वी केलेल्या शुभ आणि अशुभ कर्मांचे श्रेष्ठ फळ भोगते.
कर्म्मणा चाशुभेनैव भ्रमन्ति नरकेषु च
फक्त अशुभ कर्मांमुळे ती जीवात्मा नरकांत भटकत राहते.
निर्वाणरूपा सेवा च कृष्णस्य परमात्मनः 2.26.
कृष्ण परमात्म्याची सेवा हीच खऱ्या अर्थाने मुक्ती आहे.
दीर्घजीवी च क्षीणायुः सुखी दुःखी च निश्चितम्
कोणी दीर्घायुषी असतो, कोणी अल्पायुषी; कोणी सुखी, कोणी दुःखी—हे निश्चितच.
सिद्ध्यादिकमवाप्नोति सर्वोत्कृष्टेन कर्म्मणा
सर्वश्रेष्ठ कर्मामुळे मनुष्य सिद्धी आणि इतर उत्तम गोष्टी मिळवतो.
सुदुर्लभं सुभोग्यं च पुराणेषु श्रुतिष्वपि
जे फार दुर्मिळ आणि अत्यंत आनंददायक आहे, त्याचा उल्लेख पुराणे आणि वेदांत केला आहे.
दुर्लभा मानवी जातिः सर्वजातिषु भारते
भारतात सर्व जन्मांमध्ये मानवी जन्म मिळणे फारच कठीण आहे.
विष्णुभक्तो द्विजश्चैव गरीयान्भारते ततः
म्हणून भारतात विष्णूभक्त ब्राह्मण सर्वांत श्रेष्ठ मानला जातो.
सकामश्च प्रधानश्च निष्कामो भक्त एव च
कोणाच्याही मनात इच्छा असो वा नसो, खरा भक्त हाच मुख्य आहे.
स याति देहं त्यक्ता च पदं विष्णोर्निरामयम्
तो भक्त देह सोडल्यावर विष्णूचे निर्मळ स्थान प्राप्त करतो.
ये सेवन्ते च द्विभुजं कृष्णमात्मानमीश्वरम्
जे लोक द्विभुज कृष्ण, आत्मा आणि ईश्वर यांची सेवा करतात—
ये च नारायणं भक्ताः सेवन्ते च चतुर्भुजम्
आणि जे भक्त चतुर्भुज नारायणाची सेवा करतात—
सकामिनो वैष्णवाश्च गत्वा वैकुण्ठमेव च 2.26.
इच्छा असलेले वैष्णवही वैकुंठात जातात.
कालेन ते च निष्कामा भविष्यन्ति क्रमेण च
काळानुसार, तेही हळूहळू निष्कामी होतील.
ब्राह्मणाद्वैष्णवादन्ये सकामाः सर्वजन्मसु
ब्राह्मण वैष्णव सोडून इतर सर्वजण प्रत्येक जन्मात इच्छाच धरून राहतात.
तीर्थाश्रिता द्विजा ये च तपस्यानिरताः सति
जे द्विज तीर्थांवर राहतात आणि नेहमी तप करतात,
स्वधर्मनिरता विप्राः सूर्य्यभक्ताश्च भारते
भारतातले जे ब्राह्मण आपापल्या कर्तव्याला आणि सूर्यभक्तीला वाहिलेले आहेत,
स्वधर्मनिरता विप्राः शैवाः शाक्ताश्च गाणपाः
आपल्या धर्मात निष्ठा असलेले ब्राह्मण, तसेच शंकर, शक्ती किंवा गणपतीचे भक्त,
ये विप्रा अन्यदेवेष्टाः स्वधर्मनिरताः सति
जे ब्राह्मण इतर देवांची पूजा करतात पण आपले कर्तव्य पाळतात,
हरिभक्ताश्च निष्कामाः स्वधर्म्मरहिता द्विजाः
आणि जे द्विज निष्कामी असून फक्त हरिभक्त आहेत, पण आपले कर्तव्य सोडतात,
स्वधर्म्मरहिता विप्रा देवान्यसेविनः सदा
जे ब्राह्मण आपले कर्तव्य सोडून नेहमी इतर देवांची सेवा करतात,