निर्वाणमुक्तिं लभते कर्मभोगाद्विमुच्यते
तो निर्वाणमुक्ती मिळवतो आणि कर्मफळांपासून मुक्त होतो.
शालग्रामशिलां धृत्वा मिथ्यावादं वदेत्तु यः
जो शाळग्राम धारण करून खोटे बोलतो,
शालग्रामशिलां स्पृष्ट्वा स्वीकारं यो न पालयेत्
जो शाळग्रामाला स्पर्श करून आपले वचन पाळत नाही,
तुलसीपत्र विच्छेदं शालग्रामे करोति यः
जो शाळग्रामपूजेसाठी तुळशीचे पान तोडतो,
तुलसीपत्रविच्छेदं शंखे यो हि करोति च
जो शंखासाठी तुळशीचे पान तोडतो,
शालग्रामं च तुलसीं शंखमेकत्र एव च
शाळग्राम, तुळशी आणि शंख हे तिघेही एकत्र असतील,
सकृदेव हि यो यस्यां वीर्य्याधानं करोति यः
जो कोण यापैकी कुठल्याही एकात एकदाही वीर्यस्राव करतो,
त्वं प्रिया शंखचूडस्य चैकमन्वन्तरावधि
तू शंखचूडाला एका मन्वंतरभर प्रिय आहेस.
इत्युक्त्वा श्रीहरिस्तां च विरराम च सादरम् 2.21.
असे म्हणून श्रीहरिने तिला आदराने सांगून थांबले.
यथा श्रीश्च तथा सा चाप्युवास हरिवक्षसि
जशी श्री स्वतः हरिवक्षावर वास करते, तशी तीही तेथे राहिली.
लक्ष्मीः सरस्वती गङ्गा तुलसी चापि नारद
नारद, लक्ष्मी, सरस्वती, गंगा आणि तुळशी—
सद्यस्तद्देहजाता च बभूव गण्डकी नदी
तिच्या देहातून लगेच गंडकी ही नदी उत्पन्न झाली.
कुर्वन्ति तत्र कीटाश्च शिलां बहुविधां मुने
मुनिवर, तिथे किटक वेगवेगळ्या प्रकारच्या दगडांची निर्मिती करतात.
स्थलस्थाः पिङ्गला ज्ञेयाश्चोपतापाद्धरेरिति
जे दगड जमिनीवर सापडतात, त्यांना पिंगळा म्हणतात, ते हरीच्या स्पर्शाने व्याकुळ झालेले असतात.
नारद उवाच तस्याः पूजाविधानं च स्तोत्रं किं न श्रुतं मया
नारद म्हणाले: तिच्या पूजेची पद्धत आणि तिचे स्तोत्र मला ऐकायला मिळाले नाही.
केन पूज्या स्तुता केन पुरा प्रथमतो मुने
मुनिवर, तिला प्रथम कोणी पूजले आणि स्तुती केली, हे कोण सांगेल?
सूत उवाच कथां कथितुमारेभे पुण्यरूपां पुरातनीम्
सूतमुनी म्हणाले: त्यांनी ती प्राचीन आणि पुण्यदायी कथा सांगायला सुरुवात केली.
नारायण उवाच रमासमां तां सौभाग्यां चकार गौरवेण च
नारायण म्हणाले: त्याने तिला रमेसारखीच भाग्यशाली आणि सन्माननीय केले.
सेहे लक्ष्मीश्च गंगा च तस्याश्च नवसंगमम्
लक्ष्मी आणि गंगा यांनी तिच्या नव्या संयोगाचा स्वीकार केला.
सा तां जघान कलहे मानिनी हरिसन्निधौ
ती अभिमानी होती, म्हणून तिने हरिच्या उपस्थितीत तिच्यावर वादात प्रहार केला.
सर्वसिद्धेश्वरी देवी ज्ञानिनी सिद्धयोगिनी
ती देवी सर्व सिद्धींची अधिष्ठात्री, ज्ञानी आणि सिद्ध योगिनी होती.
हरिर्न दृष्ट्वा तुलसीं बोधयित्वा सरस्वतीम्
हरीला तुळशी दिसली नाही, म्हणून त्याने सरस्वतीला समजावले.
तत्र गत्वा च स्नात्वा च तुलस्या तुलसीं सतीम्
तो तिथे गेला, स्नान केले आणि तुळशीच्या पानांनी तुळशीला भक्तिभावाने पूजले.
लक्ष्मीमायाकामवाणीबीजपूर्वं दशाक्षरम् 2.22.
लक्ष्मी, माया, काम आणि वाणी यांच्या बीजाक्षरांनी सुरू होणारा दहा अक्षरी मंत्र—
श्रीं ह्रीं क्लीं ऐं वृन्दावन्यै स्वाहा पूजयेच्च विधानेन सर्वसिद्धिं लभेन्नरः
श्रीं ह्रीं क्लीं ऐं वृंदावन्यै स्वाहा— जो मनुष्य योग्य पद्धतीने पूजा करतो, त्याला सर्व सिद्धी मिळतात.
घृतदीपेन धूपेन सिन्दुरचन्दनेन च
तुपाचा दिवा, धूप, कुंकू आणि चंदन यांनी—
हरिस्तोत्रेण तुष्टा सा चाविर्भूय महीरुहात्
हरीच्या स्तोत्राने तृप्त होऊन ती वृक्षातून प्रकट झाली.
वरं तस्यै ददौ विष्णुर्जगत्पूज्या भवेति च
विष्णूंनी तिला वर दिला: 'तू जगभर पूजली जाशील.'
सर्वे त्वां धारयिष्यन्ति स्वयं मूर्ध्नि सुरादयः
सर्व देव आणि इतरही स्वतः तुझं आपल्या डोक्यावर घेतील.
नारद उवाच तुलस्याश्च महाभाग तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
नारद म्हणाले — हे भाग्यवान, तुलशीबद्दल मला सुद्धा सांग, अशी मी विनंती करतो.