निबोध विप्र द्वीपाख्यां पुरा या विधिना कृता
हे ब्राह्मण, पूर्वी विधीनुसार निर्माण केलेल्या द्वीप नावाच्या भूमीची कथा ऐक.
मेरोरष्टसु शृङ्गेषु ससृजेऽष्टौ पुरी प्रभुः
मेरूच्या आठ शिखरांवर प्रभूने आठ सुंदर नगरी निर्माण केल्या.
मूलेऽनन्तस्य नगरीं निर्माय जगतां पतिः
अनंताच्या पायथ्याशी जगाचा स्वामीने एक नगर उभारले.
भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं सुमनोहरम् 1.7.
त्याने भूर्लोक, भुवर्लोक आणि अतिशय मनोहारी स्वर्लोक निर्माण केला.
शृङ्गमूर्ध्नि ब्रह्मलोकं जरादिपरिवर्जितम्
त्या शिखराच्या टोकावर ब्रह्मलोक आहे, जेथे वार्धक्य वगैरे नाही.
तदधः सप्त पातालान्निर्ममे जगदीश्वरः
त्याच्या खाली जगाचा ईश्वर सात पाताळांची रचना करतो.
अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम्
अतल, वितल आणि तसेच सुतल, तसेच तलातल.
सप्तद्वीपैः सप्तनाकैः सप्तपातालसंज्ञकैः
सात द्वीप, सात स्वर्ग आणि सात पाताळ यांच्या नावांनी ओळखले जातात.
एवञ्चासंख्यब्रह्माण्डं सर्वं कृत्रिममेव च
अशा प्रकारे हे अनंत ब्रह्मांड सर्व कृत्रिमच आहे.
प्रतिविश्वेषु दिक्पाला ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
प्रत्येक विश्वात दिशांचे रक्षक म्हणजे ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर आहेत.
ब्राह्माण्डगणनां कर्तुं न क्षमो जगतां पतिः
जगाचा स्वामी ब्रह्मांडांची गणना करू शकत नाही.
संख्यातुमीश्वरः शक्तो न संख्यातुं तथापि सः
ईश्वराला मोजता येते, तरीही तो त्यांची संख्या सांगू शकत नाही.
कृत्रिमाणि च विश्वानि विश्वस्थानि च यानि च
ही सर्व कृत्रिम विश्वे आणि जी विश्वात स्थिर आहेत, ती सर्व.
वैकुण्ठः शिवलोकश्च गोलोकश्च तयोः परः 1.7.
वैकुंठ, शिवलोक आणि गोलोक—त्यातील गोलोक सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
सौतिरुवाच चकार वीर्य्याधानं च कामुक्यां कामुको यथा
सौतिने सांगितले: कामुकाने कामुकीमध्ये आपल्या इच्छेप्रमाणे वीर्य ठेवले.
सा दिव्यं शतवर्षं च धृत्वा गर्भं सुदुस्सहम्
तीने तो दिव्य आणि अत्यंत कठीण गर्भ शंभर वर्षे पोटात धरला.
विविधाञ्शास्त्रसंघांश्च तर्कव्याकरणादिकान्
तिने विविध शास्त्रांचे समूह, तर्क, व्याकरण वगैरे निर्माण केले.
षड्रागान्सुन्दरांश्चैव नानाताल समन्वितान्
आणि सहा सुंदर राग, विविध तालांनी युक्त, तिने निर्माण केले.
वर्षमासमृतुं चैव तिथिं दण्डक्षणादिकम्
वर्ष, महिना, ऋतू, तिथी आणि दंड, क्षण यांसारखे वेळेचे विभाग हे सर्व निर्माण झाले.
पुष्टिं च देवसेनां च मेधां च विजयां जयाम्
पोषण, देवांची सेना, बुध्दी, विजय आणि जय हेही उत्पन्न झाले.
देवसेनां महाषष्ठीं कार्त्तिकेयप्रियां सतीम्
देवांची सेना, महा षष्ठी आणि कार्तिकेयास प्रिय असणारी पवित्र सती हिचाही जन्म झाला.
ब्राह्मं पाद्मं च वाराहं कल्पत्रयमिदं स्मृतम्
ब्रह्म, पद्म आणि वाराह हे तीन कल्प म्हणून ओळखले जातात.
चतुर्विधं च प्रलयं कालं वै मृत्युकन्यकाम्
चार प्रकारचे प्रलय, काळ आणि मृत्यूची कन्या यांचा निर्माण झाला.
अथ धातुः पृष्ठदेशादधर्मः समजायत 1.8.
नंतर धातूच्या पाठीमागील भागातून अधर्माचा जन्म झाला.
नाभिदेशाद्विश्वकर्मा जातो वै शिल्पिनां गुरुः
नाभीच्या प्रदेशातून विश्वकर्मा, शिल्पकारांचा गुरु, उत्पन्न झाला.
अथ धातुश्च मनस आविर्भूताः कुमारकाः
नंतर धातूच्या मनातून कुमार मुले प्रकट झाली.
सनकश्च सनन्दश्च तृतीयश्च सनातनः
सनक, सनंदन आणि तिसरा सनातन हे प्रकट झाले.
आविर्बभूव मुखतः कुमारः कनकप्रभः
मुखातून सोन्यासारखा तेजस्वी कुमार प्रकट झाला.
क्षत्त्रियाणां बीजरूपो नाम्ना स्वायम्भुवो मनुः
क्षत्रियांचा बीजरूप, ज्याचे नाव स्वयंभुव मनु, असा जन्मला.
सस्त्रीकश्च मनुस्तस्थौ धात्राज्ञा परिपालकः
तो मनु पत्नीसमवेत धातृच्या आज्ञेने रक्षण करणारा म्हणून राहिला.