सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः 2.18.
हिरण्याक्ष आणि त्याचे भाऊ देवांनी कसे त्रासले गेले?
पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः
पूर्वी समुद्रमंथनाच्या वेळी अमृत देवांनी पिलं.
क्रीडाभाण्डमिदं विश्वं कृष्णस्य परमात्मनः
हे विश्व कृष्ण परमात्म्याचं खेळणं आहे.
देवदानवयोर्वादः शश्वन्नैमित्तिकः सदा
देव आणि दैत्य यांच्यातील संघर्ष नेहमीच कधीमधी घडतो आणि कायम राहतो.
तत्रावयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं तव
आपल्या दोघांच्या या संघर्षात, तुझं हे जाणं व्यर्थ ठरेल.
जायते महती लज्जा स्पर्द्धाऽस्माभिः सहाधुना
आता आमच्याशी स्पर्धा केल्यामुळे मोठी लाज निर्माण झाली आहे.
शंखचूडवचः श्रुत्वा प्रहस्याह त्रिलोचनः
शंखचूडाचं बोलणं ऐकून त्रिनेत्रधारी हसला आणि म्हणाला:
श्रीमहादेव उवाच का लज्जा महती राजन्नकीर्तिर्वा पराजये
श्रीमहादेव म्हणाले — राजन, पराभवात काय मोठी लाज किंवा अपकीर्ती असते?
युद्धमादौ हरेरेव मधुना कैटभेन च
युद्धाची सुरुवात हरि आणि मधु-कैटभ यांच्यात झाली होती.
हिरण्याक्षस्य युद्धं च पुनस्तेन गदाभृता
हिरण्याक्षाशीही युद्ध झालं आणि पुन्हा गदाधारीशीही लढाई झाली.
सर्वेश्वर्य्याः सर्वमातुः प्रकृत्याश्च बभूव ह 2.18.
हे सर्व सर्वेश्वरी, सर्व मातेसह आणि प्रकृतीच्या इच्छेने घडलं.
पार्षदप्रवरस्त्वं च कृष्णस्य परमात्मनः
तू कृष्ण परमात्म्याचा श्रेष्ठ पार्षद आहेस.
का लज्जा महती राजन्मम युद्धे त्वया सह
राजन, तुझ्याशी युद्ध करताना मला काय मोठी लाज वाटावी?
देहि राज्यं च देवानां वाग्व्यये किं प्रयोजनम्
देवतांचं राज्य दे; शब्दांची फुकट उधळण कशाला?
इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र विरराम च नारद
असं म्हणून शंकर तिथे शांत झाला, नारद.
नारायण उवाच समारुरोह यानं च स्वामात्यैः सह सत्वरः
नारायण म्हणाले — तो आपल्या मंत्र्यांसह लवकरच आपल्या वाहनावर चढला.
बभूवुस्ते च संक्षुब्धाः स्कन्दशक्त्याऽर्दितास्तदा
त्या वेळी ते सर्व स्कंदाच्या शक्तीने त्रस्त होऊन अस्वस्थ झाले.
स्कन्दस्योपरि तत्रैव समरे च भयङ्करे
त्या भयंकर युद्धात, स्कंदाच्या वरती—
दानवानां क्षयकरं यथा प्राकृतिकं लयम्
—दानवांचा संहार झाला, जणू सृष्टीच्या प्रलयासारखा.
नृपस्य शरवृष्टिश्च घनवृष्टिर्यथा तथा
राजाच्या बाणांचा मारा जणू घनवर्षेसारखा कोसळत होता.
देवाः प्रदुद्रुवुश्चान्ये सर्वे नन्दीश्वरादयः
इतर सर्व देवता, नंदीश्वर आणि बाकीचेही पळाले.
पर्वतानां च सर्पाणां शिलानां शाखिनां तथा
पर्वत, साप, दगड आणि झाडेसुद्धा तिथून निघून गेले.
नृपस्य शरवृष्ट्या च प्रच्छन्नः शिवनन्दनः । नीरदेन च सान्द्रेण संच्छन्नो भास्करो यथा
राजाच्या बाणांच्या पावसात शंकराचा मुलगा लपला, जसा दाट पावसाच्या ढगाने सूर्य लपतो.
धनुस्स्कन्दस्य चिच्छेद दुर्वहं च भयङ्करम्
त्याने स्कंदाचं जड आणि भयंकर धनुष्य तोडून टाकलं.
मयूरं जर्ज्जरीभूतं दिव्यास्त्रेण चकार सः 2.19.
त्याने दिव्य अस्त्राने मोराचा चक्काचूर केला.
क्षणं मूर्छां च संप्राप्य चेतनामुपलभ्य सः
क्षणभर तो बेशुद्ध पडला, पण लगेच भानावर आला.
रत्नेन्द्रसारखचितं यानमारुह्य चाग्निभूः
रत्नांनी मढवलेल्या रथावर बसून अग्निभू पुढे गेला.
सर्पांश्च पर्वतांश्चैव वृक्षांश्च प्रस्तरांस्तथा
त्याने साप, डोंगर, झाडं आणि दगड फेकले.
आग्नेयं वारुणास्त्रेण वारयामास वै गुहः
गुहाने अग्नीचं अस्त्र वरुणाच्या अस्त्राने थोपवलं.
सवाहं सारथिं चैव किरीटं मुकुटोज्ज्वलम्
आपला रथ, सारथी आणि तेजस्वी मुकुट घेऊन—