अहं मृत्युञ्जयो यस्मादसंख्यं प्राकृतं लयम्
मी मृत्यूवर विजय मिळवणारा आहे, कारण अगणित सृष्टींचा विनाश मी पाहिला आहे.
स च प्रकृतिरूपश्च स एव पुरुषः स्मृतः 2.18.
तोच प्रकृतीचा रूप आहे आणि तोच पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
करोति सततं यो हि तन्नामगुणकीर्त्तनम्
जो नेहमी त्या परमेश्वराचं नाव आणि गुण गातो,
स्रष्टा कृतो विधिस्तेन पाता विष्णुः कृतो भवे
त्याच्यामुळे ब्रह्मा सृष्टीकर्ता झाला, विष्णू पालनकर्ता झाला आणि जग निर्माण झालं.
कालाग्निरुद्रं संहारे नियुज्य विषये नृप
त्याने संहारासाठी रुद्राला काळाग्नी म्हणून नेमलं, हे राजन.
तेन मृत्युञ्जयोऽहं च ज्ञानेनानेन निर्भयः
म्हणून मी मृत्यूवर विजय मिळवला आहे आणि या ज्ञानामुळे मी निर्भय आहे.
इत्युक्त्वा स च सर्वेशः सर्वज्ञः सर्वभावनः
असं म्हणून सर्वांचा स्वामी, सर्वज्ञ आणि सर्वांचा पालनकर्ता,
राजा तद्वचनं श्रुत्वा प्रशशंस पुनः पुनः
राजाने ती वचने ऐकून पुन्हा पुन्हा त्याचं कौतुक केलं.
शंखचूड उवाच तथाऽपि किञ्चिद्यत्सत्यं श्रूयतां मन्निवेदनम्
शंखचूड म्हणाला: तरीही, एक सत्य गोष्ट ऐका—माझं निवेदन.
ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना त्रयम्
आपण आता नातलगांचा विश्वासघात यातील तीन मोठ्या पापांची सांगितलीत.
सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः 2.18.
हिरण्याक्ष आणि त्याचे भाऊ देवांनी कसे त्रासले गेले?
पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः
पूर्वी समुद्रमंथनाच्या वेळी अमृत देवांनी पिलं.
क्रीडाभाण्डमिदं विश्वं कृष्णस्य परमात्मनः
हे विश्व कृष्ण परमात्म्याचं खेळणं आहे.
देवदानवयोर्वादः शश्वन्नैमित्तिकः सदा
देव आणि दैत्य यांच्यातील संघर्ष नेहमीच कधीमधी घडतो आणि कायम राहतो.
तत्रावयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं तव
आपल्या दोघांच्या या संघर्षात, तुझं हे जाणं व्यर्थ ठरेल.
जायते महती लज्जा स्पर्द्धाऽस्माभिः सहाधुना
आता आमच्याशी स्पर्धा केल्यामुळे मोठी लाज निर्माण झाली आहे.
शंखचूडवचः श्रुत्वा प्रहस्याह त्रिलोचनः
शंखचूडाचं बोलणं ऐकून त्रिनेत्रधारी हसला आणि म्हणाला:
श्रीमहादेव उवाच का लज्जा महती राजन्नकीर्तिर्वा पराजये
श्रीमहादेव म्हणाले — राजन, पराभवात काय मोठी लाज किंवा अपकीर्ती असते?
युद्धमादौ हरेरेव मधुना कैटभेन च
युद्धाची सुरुवात हरि आणि मधु-कैटभ यांच्यात झाली होती.
हिरण्याक्षस्य युद्धं च पुनस्तेन गदाभृता
हिरण्याक्षाशीही युद्ध झालं आणि पुन्हा गदाधारीशीही लढाई झाली.
सर्वेश्वर्य्याः सर्वमातुः प्रकृत्याश्च बभूव ह 2.18.
हे सर्व सर्वेश्वरी, सर्व मातेसह आणि प्रकृतीच्या इच्छेने घडलं.
पार्षदप्रवरस्त्वं च कृष्णस्य परमात्मनः
तू कृष्ण परमात्म्याचा श्रेष्ठ पार्षद आहेस.
का लज्जा महती राजन्मम युद्धे त्वया सह
राजन, तुझ्याशी युद्ध करताना मला काय मोठी लाज वाटावी?
देहि राज्यं च देवानां वाग्व्यये किं प्रयोजनम्
देवतांचं राज्य दे; शब्दांची फुकट उधळण कशाला?
इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र विरराम च नारद
असं म्हणून शंकर तिथे शांत झाला, नारद.
नारायण उवाच समारुरोह यानं च स्वामात्यैः सह सत्वरः
नारायण म्हणाले — तो आपल्या मंत्र्यांसह लवकरच आपल्या वाहनावर चढला.
बभूवुस्ते च संक्षुब्धाः स्कन्दशक्त्याऽर्दितास्तदा
त्या वेळी ते सर्व स्कंदाच्या शक्तीने त्रस्त होऊन अस्वस्थ झाले.
स्कन्दस्योपरि तत्रैव समरे च भयङ्करे
त्या भयंकर युद्धात, स्कंदाच्या वरती—
दानवानां क्षयकरं यथा प्राकृतिकं लयम्
—दानवांचा संहार झाला, जणू सृष्टीच्या प्रलयासारखा.
नृपस्य शरवृष्टिश्च घनवृष्टिर्यथा तथा
राजाच्या बाणांचा मारा जणू घनवर्षेसारखा कोसळत होता.