एकभागः कलेः पूर्वे तद्ध्रासश्च क्रमेण च
पूर्वी कलियुगाचा एकच भाग होता आणि त्याचा क्षय हळूहळू झाला.
यादृक्तेजो रवेर्ग्रीष्मे न तादृक्शिशिरे पुनः 2.18.
उन्हाळ्यात सूर्याचे तेज जसे असते, तसे हिवाळ्यात नसते.
उदयं याति कालेन बाल्यतां च क्रमेण च
काळानुसार त्याचा उदय होतो आणि बालपणही हळूहळू येते.
दिने प्रच्छन्नतां याति काले वै दुर्दिने घने
दिवसा, काळानुसार, दाट ढगाळ दिवशी ते लपते.
परिपूर्णतमश्चन्द्रः पूर्णिमायां च यादृशः।। । तादृशो न भवेन्नित्यं क्षयं याति दिनेदिने
पूर्णिमा रात्री चंद्र पूर्ण असतो, पण तो नेहमी तसाच राहत नाही; दररोज तो कमी होत जातो.
पुनः स पुष्टतां याति परकुह्वा दिनेदिने
नंतर अमावस्येनंतर रोज रोज तो पुन्हा वाढत पूर्णत्वाकडे जातो.
राहुग्रस्ते दिने म्लानो दुर्दिने निबिडे घने
राहूने ग्रासलेला दिवस, उदास वातावरण, आकाशात दाट ढग असताना चंद्र फिकट दिसतो.
भविष्यति बलिश्चेन्द्रो भ्रष्टश्रीः सुतलेऽधुना
पुढे चंद्र पुन्हा तेजस्वी होईल; सध्या त्याचं तेज पाताळात गेलं आहे.
काले जले निमग्ना सा तिरोभूता विपद्गता
काळानुसार ती पाण्यात बुडाली, अदृश्य झाली आणि संकटात सापडली.
चराचराश्च कालेन नश्यन्ति प्रभवन्ति च
सर्व चल आणि अचल जीव काळानुसार नष्ट होतात आणि पुन्हा निर्माण होतात.
अहं मृत्युञ्जयो यस्मादसंख्यं प्राकृतं लयम्
मी मृत्यूवर विजय मिळवणारा आहे, कारण अगणित सृष्टींचा विनाश मी पाहिला आहे.
स च प्रकृतिरूपश्च स एव पुरुषः स्मृतः 2.18.
तोच प्रकृतीचा रूप आहे आणि तोच पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
करोति सततं यो हि तन्नामगुणकीर्त्तनम्
जो नेहमी त्या परमेश्वराचं नाव आणि गुण गातो,
स्रष्टा कृतो विधिस्तेन पाता विष्णुः कृतो भवे
त्याच्यामुळे ब्रह्मा सृष्टीकर्ता झाला, विष्णू पालनकर्ता झाला आणि जग निर्माण झालं.
कालाग्निरुद्रं संहारे नियुज्य विषये नृप
त्याने संहारासाठी रुद्राला काळाग्नी म्हणून नेमलं, हे राजन.
तेन मृत्युञ्जयोऽहं च ज्ञानेनानेन निर्भयः
म्हणून मी मृत्यूवर विजय मिळवला आहे आणि या ज्ञानामुळे मी निर्भय आहे.
इत्युक्त्वा स च सर्वेशः सर्वज्ञः सर्वभावनः
असं म्हणून सर्वांचा स्वामी, सर्वज्ञ आणि सर्वांचा पालनकर्ता,
राजा तद्वचनं श्रुत्वा प्रशशंस पुनः पुनः
राजाने ती वचने ऐकून पुन्हा पुन्हा त्याचं कौतुक केलं.
शंखचूड उवाच तथाऽपि किञ्चिद्यत्सत्यं श्रूयतां मन्निवेदनम्
शंखचूड म्हणाला: तरीही, एक सत्य गोष्ट ऐका—माझं निवेदन.
ज्ञातिद्रोहे महत्पापं त्वयोक्तमधुना त्रयम्
आपण आता नातलगांचा विश्वासघात यातील तीन मोठ्या पापांची सांगितलीत.
सभ्रातृको हिरण्याक्षः कथं देवैश्च हिंसितः 2.18.
हिरण्याक्ष आणि त्याचे भाऊ देवांनी कसे त्रासले गेले?
पुरा समुद्रमथने पीयूषं भक्षितं सुरैः
पूर्वी समुद्रमंथनाच्या वेळी अमृत देवांनी पिलं.
क्रीडाभाण्डमिदं विश्वं कृष्णस्य परमात्मनः
हे विश्व कृष्ण परमात्म्याचं खेळणं आहे.
देवदानवयोर्वादः शश्वन्नैमित्तिकः सदा
देव आणि दैत्य यांच्यातील संघर्ष नेहमीच कधीमधी घडतो आणि कायम राहतो.
तत्रावयोर्विरोधे च गमनं निष्फलं तव
आपल्या दोघांच्या या संघर्षात, तुझं हे जाणं व्यर्थ ठरेल.
जायते महती लज्जा स्पर्द्धाऽस्माभिः सहाधुना
आता आमच्याशी स्पर्धा केल्यामुळे मोठी लाज निर्माण झाली आहे.
शंखचूडवचः श्रुत्वा प्रहस्याह त्रिलोचनः
शंखचूडाचं बोलणं ऐकून त्रिनेत्रधारी हसला आणि म्हणाला:
श्रीमहादेव उवाच का लज्जा महती राजन्नकीर्तिर्वा पराजये
श्रीमहादेव म्हणाले — राजन, पराभवात काय मोठी लाज किंवा अपकीर्ती असते?
युद्धमादौ हरेरेव मधुना कैटभेन च
युद्धाची सुरुवात हरि आणि मधु-कैटभ यांच्यात झाली होती.
हिरण्याक्षस्य युद्धं च पुनस्तेन गदाभृता
हिरण्याक्षाशीही युद्ध झालं आणि पुन्हा गदाधारीशीही लढाई झाली.