मणीन्द्रमुख्यखचितक्वणन्मञ्जीररञ्जिताम्
ती उत्तम रत्नांनी मढवलेल्या पैंजणांनी सजली होती, आणि त्यांच्या मंजुळ आवाजाने तिची शोभा वाढली होती.
दधतीं कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम्
तिने केसांचा घनदाट गुच्छ माळला होता, आणि त्यात मोगऱ्याच्या फुलांची माळ घातली होती.
चित्रकुण्डलयुग्मश्रीसुषुमापरिशोभिताम्
तिच्या कानात सुंदर नक्षीदार कुंडलं आणि देखण्या दागिन्यांनी तिची शोभा अधिक खुलली होती.
रत्नकंकणकेयूरशंखभूषणभूषिताम्
ती रत्नांच्या कंकणांनी, केयूऱ्यांनी आणि शंखाच्या दागिन्यांनी सजलेली होती.
दृष्ट्वा तां ललितां रम्यां सुशीलां सुदतीं सतीम्
ती अत्यंत देखणी, मोहक, सद्गुणी, सुंदर दातांची आणि पवित्र आहे हे पाहून,
शंखचूड उवाच का त्वं कामिनि कल्याणि सर्वकल्याणदायिनि
शंखचूड म्हणाला — 'हे सुंदर आणि मंगलमयी स्त्री, सर्व शुभ देणारी, तू कोण आहेस?'
स्वर्गभोगादिसरितिविहारे हाररूपिणि
स्वर्गातील सुखात, नद्यांमध्ये विहार करणारी, आणि हारांनी सजलेली तू आहेस.
इत्येवं वचनं श्रुत्वा सकामा वामलोचना 2.16.
अशी वचने ऐकून, इच्छाशील आणि सुंदर डोळ्यांची ती स्त्री—
तुलस्युवाच तपस्विनीह तिष्ठामि कस्त्वं गच्छ यथासुखम्
तुलसी म्हणाली — 'मी इथे तपश्चर्या करणारी आहे; तू कोण आहेस? तुला हवे तसे जा.'
कामिनीं कुलजातां च रहस्येकाकिनीं सतीम्
मी एक कुलीन घरात जन्मलेली, एकटी, एकांतात असलेली आणि पवित्र स्त्री आहे.
लम्पटोऽसत्कुले जातो धर्मशास्त्रार्थवर्जितः
तो कामी, नीच घरात जन्मलेला, आणि धर्मशास्त्राचा अर्थ समजत नाही.
आपात मधुरामन्ते चान्तकां पुरुषस्य ताम्
ती सुरुवातीला गोड वाटते, पण शेवटी त्या पुरुषाचा नाश करते.
हृदये क्षुरधाराभां शश्वन्मधुरभाषिणीम्
हृदयात ती वधस्ताऱ्यासारखी तीक्ष्ण असते, पण नेहमी गोड बोलते.
कार्य्यार्थे स्वामिवशगामन्यथैवावशां सदा
स्वतःच्या कामासाठी ती मालकाच्या अधीन राहते, पण इतर वेळी कायम हट्टी असते.
श्रुतौ पुराणे यासां च चरित्रमनिरूपितम्
पुराणांमध्ये त्यांच्या वागणुकीचे नेमके वर्णन केलेले नाही.
तासां को वा रिपुर्मित्रं प्रार्थयन्तीं नवं नवम्
नवीन नवीन गोष्टी सतत मागणाऱ्यांना शत्रू कोण आणि मित्र कोण?
बाह्ये स्वात्मसतीत्वं च ज्ञापयन्तीं प्रयत्नतः
ती बाहेरून स्वतःच्या निष्ठेचे भासवते, पण ते मनापासून नसते.
बाह्ये छलाच्छादयन्तीं स्वान्तर्मैथुनलालसाम् 2.16.
ती बाहेरून फसवणूक दाखवते, पण आतून मैथुनाची इच्छा धरते.
मानिनीं मैथुनाभावे कोपिनीं कलहांकुराम्
ती अभिमानी असते, मैथुन न मिळाल्यास रागावते आणि भांडणाचा मूळ कारण असते.
सुमृष्टान्नं शीततोयमाकांक्षन्तीं च मानसे
तिच्या मनात नेहमी चांगले शिजवलेले अन्न आणि थंड पाणी हवे असते.
सुतात्परमतिस्नेहं कुर्वन्तीं रतिकर्तरि
ती आपल्या मुलावर फार प्रेम दाखवते, पण ते फक्त सुखाच्या वेळीच.
पश्यन्तीं रिपुतुल्यं च वृद्धं वा मैथुनाक्षमम्
जो वृद्ध आहे आणि मैथुनास असमर्थ आहे, त्याला ती शत्रूसमान समजते.
चर्चया भक्षयन्तीं तं कीनाश इव गोरजः
ती आपल्या वागण्याने त्याला संपवते, जसे किडा शेण खातो.
शश्वत्कपटरूपां च सर्वदोषाश्रयां सदा
ती नेहमी कपटी असते आणि सर्व दोषांची जागा असते.
तपोमार्गार्गलां शश्वन्मुक्तिद्वारकपाटिकाम्
ती नेहमी तपस्येच्या मार्गातील अडथळा आणि मुक्तीच्या दाराला कुलूप असते.
हरेर्भक्तिव्यवहितां सर्वमाया करण्डिकाम्
ती हरिच्या भक्तीला अडथळा आणते आणि सर्व मायेची पेटी आहे.
इन्द्रजालस्वरूपां च मिथ्यावादिस्वरूपिणीम्
ती मायेच्या स्वरूपाची आणि खोटे बोलण्याची मूर्ती आहे.
नानाविण्मूत्रपूयानामाधारं मलसंयुतम् ।।।2.16.
ती अनेक प्रकारच्या विष्ठा, लघवी आणि पू यांचे पात्र असून कायम घाणीत मिसळलेली असते.
मायारूपं मायिनां च विधिना निर्मितं पुरा
माया आणि मायावी हे दोन्ही सृष्टीकर्त्याने फार पूर्वी निर्माण केले.
इत्युक्त्वा तुलसी तं च विरराम च नारद
तुलसी आणि नारद यांनी असे सांगून मौन धरले.