बभूव सा नम्रमुखी नवसङ्गमलज्जिता
ती नवा संग झाल्याने लाजली, तिचं मुख खाली झुकलं.
पिबन्ती तन्मुखाम्भोजं लोचनाभ्यां च सन्ततम्
ती आपल्या डोळ्यांनी त्याच्या मुखकमळाकडे सतत पाहत राहिली.
पुष्पचन्दनतल्पस्थां वसन्तीं वाससा वृताम्
ती फुलांच्या आणि चंदनाच्या पलंगावर विसावली होती, सुंदर वस्त्रांनी वेढलेली होती.
सुपीनकठिनश्रोणीं पीनोन्नतपयोधराम्
तिचे कंबर गोल आणि मजबूत होत्या, आणि तिची उरोज भरदार व उठावदार होत्या.
पक्वबिम्बाधरोष्ठीं च सुनासां सुन्दरीं वराम्
तिचे ओठ पिकलेल्या बिंब फळासारखे लाल होते, नाक सुंदर होते, आणि ती फारच मोहक होती.
स्वतेजसा परिवृतां सुखदृश्यां मनोरमाम्
तिच्या स्वतःच्या तेजाने ती वेढलेली होती, पाहणाऱ्याला आनंद देणारी आणि मनमोहक होती.
सिन्दूरबिन्दुना शश्वत्सीमन्ताधःस्थलोज्ज्वलाम्
तिच्या मस्तकाच्या मध्यभागी कायम सिंदूराचा टिळा चमकत होता.
करपद्मतलारक्तां नखचन्द्रैर्विभूषिताम्
तिच्या हातांच्या तळव्यांवर कमळाच्या पाकळीसारखी लालिमा होती, आणि नखं चंद्रकोरीसारखी शोभत होती.
आरक्तवर्णं ललितमलक्तकसमप्रभम् 2.16.
तिचा रंग गुलाबी होता, नाजूक आलक्तकासारखा उजळ होता.
शरदिन्दुविनिन्द्यैकनखेन्द्वोघविराजिताम्
तिची नखं शरद ऋतूच्या चंद्रालाही लाजवतील अशी, चंद्रांच्या झुंडीप्रमाणे चमकत होती.
मणीन्द्रमुख्यखचितक्वणन्मञ्जीररञ्जिताम्
ती उत्तम रत्नांनी मढवलेल्या पैंजणांनी सजली होती, आणि त्यांच्या मंजुळ आवाजाने तिची शोभा वाढली होती.
दधतीं कबरीभारं मालतीमाल्यसंयुतम्
तिने केसांचा घनदाट गुच्छ माळला होता, आणि त्यात मोगऱ्याच्या फुलांची माळ घातली होती.
चित्रकुण्डलयुग्मश्रीसुषुमापरिशोभिताम्
तिच्या कानात सुंदर नक्षीदार कुंडलं आणि देखण्या दागिन्यांनी तिची शोभा अधिक खुलली होती.
रत्नकंकणकेयूरशंखभूषणभूषिताम्
ती रत्नांच्या कंकणांनी, केयूऱ्यांनी आणि शंखाच्या दागिन्यांनी सजलेली होती.
दृष्ट्वा तां ललितां रम्यां सुशीलां सुदतीं सतीम्
ती अत्यंत देखणी, मोहक, सद्गुणी, सुंदर दातांची आणि पवित्र आहे हे पाहून,
शंखचूड उवाच का त्वं कामिनि कल्याणि सर्वकल्याणदायिनि
शंखचूड म्हणाला — 'हे सुंदर आणि मंगलमयी स्त्री, सर्व शुभ देणारी, तू कोण आहेस?'
स्वर्गभोगादिसरितिविहारे हाररूपिणि
स्वर्गातील सुखात, नद्यांमध्ये विहार करणारी, आणि हारांनी सजलेली तू आहेस.
इत्येवं वचनं श्रुत्वा सकामा वामलोचना 2.16.
अशी वचने ऐकून, इच्छाशील आणि सुंदर डोळ्यांची ती स्त्री—
तुलस्युवाच तपस्विनीह तिष्ठामि कस्त्वं गच्छ यथासुखम्
तुलसी म्हणाली — 'मी इथे तपश्चर्या करणारी आहे; तू कोण आहेस? तुला हवे तसे जा.'
कामिनीं कुलजातां च रहस्येकाकिनीं सतीम्
मी एक कुलीन घरात जन्मलेली, एकटी, एकांतात असलेली आणि पवित्र स्त्री आहे.
लम्पटोऽसत्कुले जातो धर्मशास्त्रार्थवर्जितः
तो कामी, नीच घरात जन्मलेला, आणि धर्मशास्त्राचा अर्थ समजत नाही.
आपात मधुरामन्ते चान्तकां पुरुषस्य ताम्
ती सुरुवातीला गोड वाटते, पण शेवटी त्या पुरुषाचा नाश करते.
हृदये क्षुरधाराभां शश्वन्मधुरभाषिणीम्
हृदयात ती वधस्ताऱ्यासारखी तीक्ष्ण असते, पण नेहमी गोड बोलते.
कार्य्यार्थे स्वामिवशगामन्यथैवावशां सदा
स्वतःच्या कामासाठी ती मालकाच्या अधीन राहते, पण इतर वेळी कायम हट्टी असते.
श्रुतौ पुराणे यासां च चरित्रमनिरूपितम्
पुराणांमध्ये त्यांच्या वागणुकीचे नेमके वर्णन केलेले नाही.
तासां को वा रिपुर्मित्रं प्रार्थयन्तीं नवं नवम्
नवीन नवीन गोष्टी सतत मागणाऱ्यांना शत्रू कोण आणि मित्र कोण?
बाह्ये स्वात्मसतीत्वं च ज्ञापयन्तीं प्रयत्नतः
ती बाहेरून स्वतःच्या निष्ठेचे भासवते, पण ते मनापासून नसते.
बाह्ये छलाच्छादयन्तीं स्वान्तर्मैथुनलालसाम् 2.16.
ती बाहेरून फसवणूक दाखवते, पण आतून मैथुनाची इच्छा धरते.
मानिनीं मैथुनाभावे कोपिनीं कलहांकुराम्
ती अभिमानी असते, मैथुन न मिळाल्यास रागावते आणि भांडणाचा मूळ कारण असते.
सुमृष्टान्नं शीततोयमाकांक्षन्तीं च मानसे
तिच्या मनात नेहमी चांगले शिजवलेले अन्न आणि थंड पाणी हवे असते.