संन्यस्य लक्ष्मणं रामो जानक्या रक्षणे वने
रामाने लक्ष्मणाला वनात जानकीचे रक्षण करायला ठेवले.
लक्ष्मणेति च शब्दं वै कृत्वा मायामृगस्तदा
मायाहरीनं तेव्हा 'लक्ष्मण!' असा आवाज केला.
वैकुण्ठस्य महाद्वारं किङ्करो द्वारपालयोः 2.14.
वैकुंठाच्या मोठ्या दरवाज्यावर द्वारपालांपैकी एक सेवक होता.
शापेन सनकादीनां सम्प्राप्तो राक्षसीं तनुम्
सनकादींच्या शापामुळे त्याला राक्षसीचे रूप मिळाले.
अथ शब्दं च सा श्रुत्वा लक्ष्मणेति च विक्लवम्
मग तिने 'लक्ष्मण!' असा व्याकुळ आवाज ऐकला.
गते च लक्ष्मणे रामं रावणो दुर्निवारणः
लक्ष्मण गेल्यावर, रोखता न येणारा रावण रामाजवळ आला.
विषसाद च रामश्च वने दृष्ट्वा च लक्ष्मणम्
वनात लक्ष्मणाला पाहून राम खूप निराश झाला.
मूर्च्छां सम्प्राप्य सुचिरं विललाप भृशं पुनः
बराच वेळ बेशुद्ध पडून, तो पुन्हा जोरजोराने रडू लागला.
काले संप्राप्य तद्वार्तां गृधद्वारा नदीतटे
काळानुसार, नदीच्या काठावर गिधाडामार्फत त्याला ती बातमी कळली.
लङ्कां गत्वा रघुश्रेष्ठश्चावधीत्सायकेन च
लंकेला जाऊन, रघुकुलातील श्रेष्ठ रामाने त्याला बाणाने मारले.
तां च वह्निपरीक्षां व कारयामास सत्वरम्
त्याने पटकन अग्निपरीक्षा घ्यायला लावली.
छाया चोवाच वह्निं च रामं च विनयान्विता
छाया नम्रतेने अग्नीला आणि रामाला बोलली.
वह्निरुवाच कृत्वा तपस्यां तत्रैव स्वर्गलक्ष्मीर्भविष्यसि ।। 2.14.
अग्नी म्हणाले, "इथेच तप करून, तुला स्वर्गसंपत्ती मिळेल."
सा च तद्वचनं श्रुत्वा प्रतेपे पुष्करे तपः
तीने ते शब्द ऐकून पुष्करात तप सुरू केले.
सा च कालेन तपसा यज्ञकुण्डसमुद्भवा
काळानुसार, तिच्या तपामुळे ती यज्ञकुंडातून प्रकट झाली.
कृते युगे वेदवती कुशध्वजसुता शुभा
कृतयुगात ती शुभ्र वेदवती, कुशध्वजाची कन्या होती.
तच्छाया द्रौपदी देवी द्वापरे द्रुपदात्मजा
द्वापरयुगात तिची छाया द्रौपदी देवी, द्रुपदाची मुलगी झाली.
नारद उवाच इति वै चित्तसन्देहं दूरीकुरु महाप्रभो
नारद म्हणाले, "म्हणून, हे महाप्रभो, मनातील सगळा संदेह दूर कर."
नारायण उवाच रूपयौवनसम्पन्ना छाया सा बहुविह्वला
नारायण म्हणाले, "ती छाया रूप आणि तारुण्याने संपन्न असूनही फारच व्याकुळ होती."
रामाग्न्योराज्ञया तप्त्वा ययाचे शङ्करं वरम्
राम आणि अग्नी यांच्या आज्ञेने तिने तप केले आणि शंकराकडे वर मागितला.
पतिं देहि पतिं देहि पतिं देहि त्रिलोचन
"मला पती दे, मला पती दे, मला पती दे, हे त्रिनेत्र!"
शिवस्तत्प्रार्थनां श्रुत्वा सस्मितो रसिकेश्वरः
शिवाने तिची प्रार्थना ऐकून हसत उत्तर दिले.
तेनासीत्पाण्डवानां च पञ्चानां कामिनी प्रिया 2.14.
त्यामुळे ती पाच पांडवांची प्रिय पत्नी झाली.
अथ संप्राप्य लङ्कायां सीतां रामो मनोहराम्
नंतर रामाने लंकेत मनमोहक सीतेला प्राप्त केले.
एकादशसहस्राब्दं कृत्वा राज्यं च भारते
त्याने भारतात अकरा हजार वर्षे राज्य केले.
कमलांशा वेदवती कमलायां विवेश सा
लक्ष्मीचा अंश असलेली वेदवती कमळात विलीन झाली.
सततं मूर्तिमन्तश्च वेदाश्चत्वार एव च
चारही वेद नेहमी साकार स्वरूपात आहेत.
कुशध्वजसुताख्यानमुक्तं संक्षेपतस्तव
कुशध्वजाच्या कन्येची कथा तुला थोडक्यात सांगितली.
नारायण उवाच नृपेण सार्द्धं सा रागाद्रेमे वै गन्धमादने
नारायण म्हणाले, "ती राजासोबत गंधमादन पर्वतावर प्रेमाने रमली."
शय्यां रतिकरींकृत्वा पुष्पचन्दनचर्चिता
त्यांनी फुलांनी आणि चंदनाने सुशोभित अशी रतिक्रीडेची शय्या तयार केली.