श्रूयतां वसुधाजन्म सर्वमंगलमंगलम्
पृथ्वीचं जन्मकथन ऐक, जी सर्व प्रकारे शुभ आणि अशुभ आहे.
अहो केचिद्वदन्तीति मधुकैटभमेदसा
अहो, काही जण म्हणतात ती मधु आणि कैटभ यांच्या मज्जेतून निर्माण झाली.
ऊचतुस्तौ पुरा विष्णुं तुष्टौ युद्धेन तेजसा
त्या दोघांनी पूर्वी युद्धातील पराक्रमामुळे तृप्त होऊन विष्णूला संबोधलं.
तयोर्जीवनकालेन प्रत्यक्षा च भवेत्स्फुटम्
त्यांच्या आयुष्यातच ती पृथ्वी स्पष्टपणे प्रकट झाली असं सांगितलं जातं.
मेदिनीति च विख्यातेत्युक्ता यैस्तन्मतं शृणु 2.8.
ती 'मेदिनि' म्हणून प्रसिद्ध आहे; त्यांनी सांगितलेलं मत ऐक.
कथयामि च तज्जन्म सार्थकं सर्वसम्मतम्
मी तुला तिच्या जन्माची गोष्ट सांगतो, जी अर्थपूर्ण आणि सर्वमान्य आहे.
महाविराट्शरीरस्य जलस्थस्य चिरं स्फुटम्
महाविराट शरीर, जे दीर्घ काळ पाण्यात होतं, त्यातून स्पष्टपणे—
स च प्रविष्टः सर्वेषां तल्लोम्नां विवरेषु च
तो त्या शरीराच्या सर्व केसांच्या रोमकूपांमध्ये प्रवेशला.
प्रत्येकं प्रतिलोम्नां च स्थिता कूपेषु सा स्थिरा
प्रत्येक रोमकूपात ती पृथ्वी घट्टपणे राहिली.
आविर्भूता सृष्टिकाले तज्जलात्पर्य्युपस्थिता
सृष्टीच्या वेळी ती त्या पाण्यातून प्रकट झाली.
प्रतिविश्वेषु वसुधा शैलकाननसंयुता
प्रत्येक विश्वात पृथ्वीला डोंगर आणि जंगलं जोडलेली आहेत.
हिमाद्रिमेरुसंयुक्ता ग्रहचन्द्रार्कसंयुता
ती हिमालय आणि मेरु पर्वतांसह, ग्रह, चंद्र आणि सूर्य यांच्यासोबत आहे.
पुण्यतीर्थसमायुक्ता पुण्यभारतसंयुता
ती पवित्र तीर्थक्षेत्रांनी आणि पुण्य भारतभूमीने युक्त आहे.
पातालाः सप्त तदधस्तदूर्ध्वे ब्रह्मलोककः
तिच्या खाली सात पाताळं आहेत आणि त्याच्या वर ब्रह्मलोक आहे.
एवं सर्वाणि विश्वानि पृथिव्यां निर्मितानि वै 2.8.
अशा प्रकारे सर्व जग पृथ्वीवर निर्माण झालेली आहेत.
नश्वराणि च विश्वानि कृत्रिमाकृत्रिमाणि च
ही सर्व विश्व नश्वर आहेत, नैसर्गिक असो किंवा कृत्रिम.
महाविराडादिसृष्टौ सृष्टः कृष्णेन चात्मना
महाविराट पासूनच्या सृष्टीत सर्व काही श्रीकृष्णांनी स्वतः निर्माण केलं.
क्षित्यधिष्ठातृदेवी सा वाराहे पूजिता सुरैः
पृथ्वीची अधिष्ठात्री देवी वाऱाही रूपात देवांनी पूजली.
विष्णोर्वराहरूपस्य पत्नी सा श्रुतिसम्मता
ती विष्णूंच्या वराह रूपाची पत्नी म्हणून वेदांनी मान्य केली आहे.
नारद उवाच वराहेण च वाराही सर्वैः सर्वाश्रया सती
नारद म्हणाले: वराहाने, सर्वांचा आधार असलेल्या वाऱाहीशी एकरूप झाला.
तस्याः पूजाविधानं चाप्यधश्चोद्धरणक्रमम्
तिच्या पूजेची पद्धत आणि तिला वर काढण्याचा क्रमही सांगितला आहे.
नारायण उवाच उद्दधार महीं हत्वा हिरण्याक्षं रसातलात्
नारायण म्हणाले: हिरण्याक्षाचा वध करून त्याने पृथ्वीला रसातळातून वर उचलले.
जले तां स्थापयामास पद्मपत्रं यथाऽर्णवे
त्याने तिला पाण्यावर ठेवले, जशी कमळाच्या पानासारखी समुद्रावर तरंगते.
दृष्ट्वा तदधि देवीं च सकामां कामुको हरिः
तेथे ती देवी पाहून, इच्छा असलेल्या हरिने,
कृत्वा रतिकरीं शय्यां मूर्त्तिं च सुमनोहराम् 2.8.
आनंदासाठी सुंदर शय्या आणि अत्यंत मोहक रूप तयार केलं.
सुखसम्भोगसंस्पर्शान्मूर्च्छां सम्प्राप सुन्दरी
सुखद संगामुळे त्या सुंदर स्त्रीला मूर्च्छा आली.
विष्णुस्तदंगसंश्लेषाद् बुबुधे न दिवानिशम्
विष्णूंच्या आलिंगनामुळे तिला दिवस-रात्र कळत नव्हते.
दधार पूर्वरूपं हि वाराहं चैव लीलया
त्याने आपल्या इच्छेने पूर्वीचं रूप आणि वराहाचं रूपही धारण केलं.
धूपैर्दीपैश्च नैवद्यैः सिन्दूरैरनुलेपनः
धूप, दिवे, नैवेद्य आणि कुंकवाने पूजन करावे.
महावराह उवाच मुनिभिर्मनुभिर्देवैः सिद्धैर्वा मानवादिभिः
महावराह म्हणाले — ऋषी, मनु, देव, सिद्ध किंवा माणसे आणि इतरांनीही.