शतमन्वन्तरं विष्णुस्तप्त्वा पाता बभूव ह
विष्णूने शंभर मन्वंतरांचे तप करून तो रक्षणकर्ता झाला.
मन्वन्तरं तपस्तेपे शेषो भक्त्या च नारद
शेषाने एक मन्वंतर भक्तीने तप केले, हे नारद.
दिव्यं शतयुगं चैव वायुस्तप्त्वा च भक्तितः
वायूने भक्तीभावाने शंभर दिव्य युगे कठोर तप केलं आणि तो शुद्ध झाला.
एवं कृष्णस्य तपसा सर्वे देवाश्च पूजिताः
कृष्णाच्या तपामुळे सर्व देवतांची योग्य रीतीने पूजा झाली.
एवं ते कथितं सर्वं पुराणं च तथाऽऽगमम्
असं सगळं, पुराण आणि आगम यांच्यासह, तुला सांगितलं आहे.
नारद उवाच तस्य पाते प्राकृतिकः प्रलयः परिकीर्त्तितः
नारद म्हणाले: तिच्या पतनाच्या वेळी नैसर्गिक प्रलयाचं वर्णन केलं आहे.
प्रलये प्राकृते चोक्तं तत्रादृष्टा वसुन्धरा
प्रकृतिक प्रलयाच्या वेळी तिथे पृथ्वी दिसली नाही असं सांगितलं आहे.
वसुन्धरा तिरोभूता कुत्र वा तत्र तिष्ठति
पृथ्वी अदृश्य झाली—त्या वेळी ती कुठे होती?
कथं बभूव सा धन्या मान्या सर्वाश्रया जया
ती कशी धन्य, मान्य, सर्वांची आधारभूत आणि विजयी झाली?
श्रीनारायण उवाच आविर्भावस्तिरोभावः सर्वेषु प्रलयेषु च
श्रीनारायण म्हणाले: प्रत्येक प्रलयात प्रकट होणं आणि अदृश्य होणं हे घडतंच.
श्रूयतां वसुधाजन्म सर्वमंगलमंगलम्
पृथ्वीचं जन्मकथन ऐक, जी सर्व प्रकारे शुभ आणि अशुभ आहे.
अहो केचिद्वदन्तीति मधुकैटभमेदसा
अहो, काही जण म्हणतात ती मधु आणि कैटभ यांच्या मज्जेतून निर्माण झाली.
ऊचतुस्तौ पुरा विष्णुं तुष्टौ युद्धेन तेजसा
त्या दोघांनी पूर्वी युद्धातील पराक्रमामुळे तृप्त होऊन विष्णूला संबोधलं.
तयोर्जीवनकालेन प्रत्यक्षा च भवेत्स्फुटम्
त्यांच्या आयुष्यातच ती पृथ्वी स्पष्टपणे प्रकट झाली असं सांगितलं जातं.
मेदिनीति च विख्यातेत्युक्ता यैस्तन्मतं शृणु 2.8.
ती 'मेदिनि' म्हणून प्रसिद्ध आहे; त्यांनी सांगितलेलं मत ऐक.
कथयामि च तज्जन्म सार्थकं सर्वसम्मतम्
मी तुला तिच्या जन्माची गोष्ट सांगतो, जी अर्थपूर्ण आणि सर्वमान्य आहे.
महाविराट्शरीरस्य जलस्थस्य चिरं स्फुटम्
महाविराट शरीर, जे दीर्घ काळ पाण्यात होतं, त्यातून स्पष्टपणे—
स च प्रविष्टः सर्वेषां तल्लोम्नां विवरेषु च
तो त्या शरीराच्या सर्व केसांच्या रोमकूपांमध्ये प्रवेशला.
प्रत्येकं प्रतिलोम्नां च स्थिता कूपेषु सा स्थिरा
प्रत्येक रोमकूपात ती पृथ्वी घट्टपणे राहिली.
आविर्भूता सृष्टिकाले तज्जलात्पर्य्युपस्थिता
सृष्टीच्या वेळी ती त्या पाण्यातून प्रकट झाली.
प्रतिविश्वेषु वसुधा शैलकाननसंयुता
प्रत्येक विश्वात पृथ्वीला डोंगर आणि जंगलं जोडलेली आहेत.
हिमाद्रिमेरुसंयुक्ता ग्रहचन्द्रार्कसंयुता
ती हिमालय आणि मेरु पर्वतांसह, ग्रह, चंद्र आणि सूर्य यांच्यासोबत आहे.
पुण्यतीर्थसमायुक्ता पुण्यभारतसंयुता
ती पवित्र तीर्थक्षेत्रांनी आणि पुण्य भारतभूमीने युक्त आहे.
पातालाः सप्त तदधस्तदूर्ध्वे ब्रह्मलोककः
तिच्या खाली सात पाताळं आहेत आणि त्याच्या वर ब्रह्मलोक आहे.
एवं सर्वाणि विश्वानि पृथिव्यां निर्मितानि वै 2.8.
अशा प्रकारे सर्व जग पृथ्वीवर निर्माण झालेली आहेत.
नश्वराणि च विश्वानि कृत्रिमाकृत्रिमाणि च
ही सर्व विश्व नश्वर आहेत, नैसर्गिक असो किंवा कृत्रिम.
महाविराडादिसृष्टौ सृष्टः कृष्णेन चात्मना
महाविराट पासूनच्या सृष्टीत सर्व काही श्रीकृष्णांनी स्वतः निर्माण केलं.
क्षित्यधिष्ठातृदेवी सा वाराहे पूजिता सुरैः
पृथ्वीची अधिष्ठात्री देवी वाऱाही रूपात देवांनी पूजली.
विष्णोर्वराहरूपस्य पत्नी सा श्रुतिसम्मता
ती विष्णूंच्या वराह रूपाची पत्नी म्हणून वेदांनी मान्य केली आहे.
नारद उवाच वराहेण च वाराही सर्वैः सर्वाश्रया सती
नारद म्हणाले: वराहाने, सर्वांचा आधार असलेल्या वाऱाहीशी एकरूप झाला.