वरं तस्यै ददौ सारं सर्वेषामपि दुर्लभम्
त्यामुळे तिला सर्वांना दुर्मिळ असा, सर्वांचा सार असलेला वर दिला,
सौभाग्येन च मानेन प्रेम्णा वै गौरवेण च
भाग्य, मान, प्रेम आणि गौरव यांसह,
वरिष्ठा च गरिष्ठा च संस्तुता पूजिता मया
ती सर्वश्रेष्ठ, सर्वाधिक पूज्य झाली आणि मी तिला स्तुती व पूजा केली.
इत्युक्त्वा जगतां नाथश्चक्रे तच्चेतनां ततः
असे म्हणून जगाचा स्वामी त्या वेळी ती चेतना निर्माण करतो.
येषां या याश्च देव्यो वै पूजितास्तस्य सेवया
ज्यांच्या सेवेमुळे ज्या देवता पूजल्या गेल्या,
दिव्यं वर्षसहस्रं च तपस्तप्त्वा हिमालये
हिमालयात त्यांनी हजार दिव्य वर्षे तप केले,
सरस्वती तपस्तप्त्वा पर्वते गन्धमादने
सरस्वतीने गंधमादन पर्वतावर तप केले,
लक्ष्मीर्युगशतं दिव्यं तपस्तप्त्वा च पुष्करे 2.7.
लक्ष्मीने पुष्कर येथे शंभर युगांचे दिव्य तप केले,
सावित्री मलये तप्त्वा द्विजपूज्या बभूव सा
सावित्रीने मलय पर्वतावर तप करून ती द्विजांच्या पूजेला पात्र झाली.
शतमन्वन्तरं तप्तं शंकरेण पुरा विभो
पूर्वी शंकराने शंभर मन्वंतरांचे तप केले, हे प्रभो.
शतमन्वन्तरं विष्णुस्तप्त्वा पाता बभूव ह
विष्णूने शंभर मन्वंतरांचे तप करून तो रक्षणकर्ता झाला.
मन्वन्तरं तपस्तेपे शेषो भक्त्या च नारद
शेषाने एक मन्वंतर भक्तीने तप केले, हे नारद.
दिव्यं शतयुगं चैव वायुस्तप्त्वा च भक्तितः
वायूने भक्तीभावाने शंभर दिव्य युगे कठोर तप केलं आणि तो शुद्ध झाला.
एवं कृष्णस्य तपसा सर्वे देवाश्च पूजिताः
कृष्णाच्या तपामुळे सर्व देवतांची योग्य रीतीने पूजा झाली.
एवं ते कथितं सर्वं पुराणं च तथाऽऽगमम्
असं सगळं, पुराण आणि आगम यांच्यासह, तुला सांगितलं आहे.
नारद उवाच तस्य पाते प्राकृतिकः प्रलयः परिकीर्त्तितः
नारद म्हणाले: तिच्या पतनाच्या वेळी नैसर्गिक प्रलयाचं वर्णन केलं आहे.
प्रलये प्राकृते चोक्तं तत्रादृष्टा वसुन्धरा
प्रकृतिक प्रलयाच्या वेळी तिथे पृथ्वी दिसली नाही असं सांगितलं आहे.
वसुन्धरा तिरोभूता कुत्र वा तत्र तिष्ठति
पृथ्वी अदृश्य झाली—त्या वेळी ती कुठे होती?
कथं बभूव सा धन्या मान्या सर्वाश्रया जया
ती कशी धन्य, मान्य, सर्वांची आधारभूत आणि विजयी झाली?
श्रीनारायण उवाच आविर्भावस्तिरोभावः सर्वेषु प्रलयेषु च
श्रीनारायण म्हणाले: प्रत्येक प्रलयात प्रकट होणं आणि अदृश्य होणं हे घडतंच.
श्रूयतां वसुधाजन्म सर्वमंगलमंगलम्
पृथ्वीचं जन्मकथन ऐक, जी सर्व प्रकारे शुभ आणि अशुभ आहे.
अहो केचिद्वदन्तीति मधुकैटभमेदसा
अहो, काही जण म्हणतात ती मधु आणि कैटभ यांच्या मज्जेतून निर्माण झाली.
ऊचतुस्तौ पुरा विष्णुं तुष्टौ युद्धेन तेजसा
त्या दोघांनी पूर्वी युद्धातील पराक्रमामुळे तृप्त होऊन विष्णूला संबोधलं.
तयोर्जीवनकालेन प्रत्यक्षा च भवेत्स्फुटम्
त्यांच्या आयुष्यातच ती पृथ्वी स्पष्टपणे प्रकट झाली असं सांगितलं जातं.
मेदिनीति च विख्यातेत्युक्ता यैस्तन्मतं शृणु 2.8.
ती 'मेदिनि' म्हणून प्रसिद्ध आहे; त्यांनी सांगितलेलं मत ऐक.
कथयामि च तज्जन्म सार्थकं सर्वसम्मतम्
मी तुला तिच्या जन्माची गोष्ट सांगतो, जी अर्थपूर्ण आणि सर्वमान्य आहे.
महाविराट्शरीरस्य जलस्थस्य चिरं स्फुटम्
महाविराट शरीर, जे दीर्घ काळ पाण्यात होतं, त्यातून स्पष्टपणे—
स च प्रविष्टः सर्वेषां तल्लोम्नां विवरेषु च
तो त्या शरीराच्या सर्व केसांच्या रोमकूपांमध्ये प्रवेशला.
प्रत्येकं प्रतिलोम्नां च स्थिता कूपेषु सा स्थिरा
प्रत्येक रोमकूपात ती पृथ्वी घट्टपणे राहिली.
आविर्भूता सृष्टिकाले तज्जलात्पर्य्युपस्थिता
सृष्टीच्या वेळी ती त्या पाण्यातून प्रकट झाली.