वर्षः पञ्चविधो ज्ञेयः कालसंख्यां निबोध मे
वर्ष पाच प्रकारचे असते, काळाची मोजणी मी सांगतो, नीट ऐक.
वर्षे पूर्णे नराणां च देवानां च दिवानिशम् देवानां च युगो ज्ञेयः कालसंख्याविदां मतः
वर्ष पूर्ण झाल्यावर, माणसांसाठी आणि देवांसाठी दिवस-रात्र असते; आणि काळाची मोजणी जाणणाऱ्यांच्या मते, देवांचा युग असे ओळखले जाते.
मन्वन्तरं तु दिव्यानां युगानामेकसप्ततिः
देवतांसाठी एक मन्वंतर म्हणजे एकाहत्तर युगे असतात.
अष्टाविंशतिमे चेन्द्रे गते ब्राह्मं दिवानिशम्
अठ्ठाविसाव्या इंद्रानंतर ब्रह्मदेवाचा दिवस आणि रात्र येते.
प्रलयः प्राकृतो ज्ञेयस्तत्रादृष्टा वसुन्धरा
तेव्हा प्राकृत प्रलय येतो आणि त्या वेळी पृथ्वी दिसत नाही.
ऋषयो जीविनः सर्वे लीनाः कृष्णे परात्परे
सर्व ऋषी आणि जीवात्मे, हे सर्व श्रीकृष्ण या परात्परात एकरूप होतात.
लये प्राकृतिकेऽतीते पाते च ब्रह्मणो मुने
मुनीवर, जेव्हा मूळ संहार होतो आणि ब्रह्माचा काळ संपतो,
एवं नश्यन्ति सर्वाणि ब्रह्माण्डान्यखिलानि च
त्या वेळी सर्व ब्रह्मांडं आणि त्यातील सर्व काही नष्ट होतं.
निमेषमात्रः प्रलयो यत्र विश्वं जलप्लुतम् 2.7.
कधी कधी असा संहार क्षणभरच टिकतो, आणि त्या वेळी सगळं विश्व पाण्यात बुडतं.
एवं कतिविधा सृष्टिर्लयः कतिविधोऽपि वा
मग सृष्टी किती प्रकारची आहे आणि संहार किती प्रकारचे असतात?
सृष्टीनां च कलानां च ब्रह्माण्डानां च नारद
नारद, या सृष्टींच्या, काळाच्या विभागांच्या आणि ब्रह्मांडांच्या संदर्भात,
ब्रह्माण्डानां च सर्वेषामीश्वरश्चैक एव सः
सर्व ब्रह्मांडांचा एकच स्वामी आहे.
ब्रह्मादयश्च तस्यांशास्तस्यांशश्च महाविराट्
ब्रह्मा आणि इतर सर्व त्याचे अंश आहेत, आणि महाविराट हाही त्याच्या अंशाचा अंश आहे.
स च कृष्णो द्विधाभूतो द्विभुजश्च चतुर्भुजः
तो कृष्ण दोन रूपांत प्रकटतो—दोन हातांनी आणि चार हातांनी.
ब्रह्मादितृणपर्य्यन्तं सर्वं प्राकृतिकं भवेत्
ब्रह्मापासून गवताच्या काडीपर्यंत सर्व काही प्रकृतीचेच आहे.
विद्ध्येकं सृष्टिमूलं तत्सत्यं नित्यं सनातनम्
एकच सृष्टीचे मूळ आहे, तेच खरे, शाश्वत आणि सनातन आहे, हे जाण.
निरुपाधिं निराकारं भक्तानुग्रहविग्रहम्
ते निर्गुण, निराकार असूनही भक्तांवर कृपा करण्यासाठी रूप धारण करतात.
द्विभुजं मुरलीहस्तं गोपवेषं किशोरकम्
तो दोन हातांचा, हातात मुरली असलेला, गवळ्याच्या वेषात आणि नेहमीच तरुण आहे.
करोति धाता ब्रह्माण्डं ज्ञानात्मा कम लोद्भवः 2.7.
कमळातून जन्मलेला, ज्ञानस्वरूप असलेला धाता हे ब्रह्मांड निर्माण करतो.
यस्य ज्ञानाद्यत्तपसा सर्वेशस्तत्समो महान्
ज्याच्या ज्ञानामुळे आणि तपामुळे सर्वांचा स्वामी प्रकटतो, आणि त्याच्यापेक्षा मोठा कोणी नाही.
महामाया च प्रकृतिः सर्वशक्तिमतीश्वरी
महामाया हीच प्रकृती आहे, सर्व शक्तींनी युक्त अशी देवी.
सावित्री वेदमाता च वेदाधिष्ठातृदेवता
सावित्री ही वेदांची जननी आणि वेदांची अधिष्ठात्री देवी आहे.
सर्वविद्याधिदेवी सा पूज्या च विदुषां पुरा
ती सर्व विद्यांची अधिष्ठात्री देवी आहे आणि ज्ञानी लोकांनी तिला प्राचीन काळापासून पूजले आहे.
यत्सेवया यत्तपसा प्रदात्री सर्वसंपदाम्
जिची सेवा आणि तप केल्याने ती सर्व संपत्ती देते.
यत्सेवया यत्तपसा सर्वविश्वेषु पूजिता
जिच्या सेवेमुळे आणि तपामुळे ती सर्व विश्वांत पूजली गेली,
सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या सर्वेशं प्राप या पतिम्
ती सर्वांची अधीश्वरी, सर्वांनी वंदनीय, जिने सर्वांचा स्वामी असा पती मिळवला,
कृष्णवामांशसम्भूता कृष्णप्रेमाधिदेवता
कृष्णाच्या डाव्या भागातून उत्पन्न झालेली, ती कृष्णप्रेमाची मुख्य देवता आहे,
सर्वाधिकं च रूपं च सौभाग्यं मानगौरवम् 2.7.
तिच्याकडे सर्वश्रेष्ठ सौंदर्य, भाग्य आणि मान-सन्मान आहे.
तपश्चकार सा पूर्वं शतशृङ्गे च पर्वते
पूर्वी तिने शतशृंग पर्वतावर कठोर तप केले,
कृशां निःश्वासरहितां दृष्ट्वा चन्द्रकलोपमाम्
ती कृश, श्वासही न घेणारी, तरीही चंद्राच्या कलासारखी सुंदर दिसत होती,