ज्ञाने सरस्वतीतोये गतं यैर्मानवैर्भुवि
ज्ञानात ती सरस्वती आहे, पाण्यात ती वास करते; ज्या माणसांनी पृथ्वीवर तिला प्राप्त केले—
भारते कृतपापश्च स्नात्वा तत्रैव लीलया
—भारतात जरी कोणी पाप केले असेल, तरी तिथे सहज स्नान केल्यानेही तो शुद्ध होतो.
चतुर्दश्यां पौर्णमास्यामक्षयायां दिनक्षये
चतुर्दशी, पौर्णिमा किंवा अक्षय दिवसाच्या शेवटी—
अनुषङ्गेण यः स्नाति हेलया श्रद्धयाऽपि वा
—जो कोणी तिथे अगदी सहज, किंवा श्रद्धेने स्नान करतो—
सरस्वतीमन्त्रकं च मासमेकं तु यो जपेत्
—आणि जो कोणी सरस्वतीचा मंत्र एक महिना जपतो—
नित्यं सरस्वतीतोये यः स्नात्वा मुण्डयेन्नरः
—जो दररोज सरस्वतीच्या पाण्यात स्नान करून डोके मुंडतो—
इत्येवं कथितं किंचिद्भारतीगुणकीर्त्तनम् 2.6.
अशा प्रकारे, भारताच्या गुणांचे थोडक्यात स्तुती सांगितली आहे.
सौतिरुवाच पुनः पप्रच्छ सन्देहच्छेदं शौनक सत्वरम्
सौति म्हणाला: पुन्हा शौनकाने आपल्या शंकेचे निरसन व्हावे म्हणून त्वरेने विचारले.
नारद उवाच कलया कलहेनैव समभूत्पुण्यदा सरित्
नारद म्हणाला: कलायुक्त आणि कलहामुळे ती पुण्यदायिनी नदी निर्माण झाली.
श्रवणे श्रुतिसाराणां वर्द्धते कौतुकं मम
या पवित्र कथा ऐकताना माझ्या मनातील कुतूहल वाढते.
कथं शशाप सा गङ्गा पूजितां तां सरस्वतीम्
गंगेने सरस्वतीला, जी पूजली जात होती, कसे शाप दिले?
तेजस्विन्योर्द्वयोर्वादकारणं श्रुतिसुन्दरम्
त्या दोन्ही तेजस्विनींच्या वादाचे कारण ऐकायला फारच मनमोहक आहे.
नारायण उवाच यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वपापात्प्रमुच्यते
नारायण म्हणाले: जिचे फक्त स्मरण केल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
लक्ष्मीस्सरस्वती गङ्गा तिस्रो भार्य्या हरेरपि
लक्ष्मी, सरस्वती आणि गंगा—ही तिघीही हरिच्या पत्नी आहेत.
चकार सैकदा गङ्गा विष्णोर्मुखनिरीक्षणम्
एकदा गंगेने विष्णूच्या मुखाकडे पाहिले.
विभुर्जहास तद्वक्त्रं निरीक्ष्य च मुदा क्षणम्
भगवंताने तिच्या चेहऱ्याकडे पाहून क्षणभर आनंदाने हसले.
बोधयामास तां पद्मा सत्त्वरूपा च सस्मिता 2.6.
पद्मा ही शुद्धस्वभाव असलेली, तिला ती सौम्य हास्याने समजावून सांगितले.
उवाच गङ्गां भर्त्तारं रक्तास्या रक्तलोचना
रक्त ओठ आणि लाल डोळे असलेली ती, गंगेला, आपल्या पतीला, बोलली.
सरस्वत्युवाच धर्मिष्ठस्य वरिष्ठस्य विपरीता खलस्य च
सरस्वती म्हणाली — धर्मी, श्रेष्ठ आणि उलट वागणाऱ्या दुष्ट व्यक्तींबद्दल,
ज्ञातं सौभाग्यमधिकं गंगायां ते गदाधर
गदाधर, मला कळले की गंगेचे भाग्य अधिक आहे.
गंगायाः पद्मया सार्द्धं प्रीतिश्चापि सुसम्मता
गंगा आणि पद्मा यांच्यातील प्रेम सर्वांना मान्य आहे.
किं जीवनेन मेऽत्रैव दुर्भगायाश्च साम्प्रतम्
मी इतकी दुर्दैवी असताना, इथे जगण्यात काय अर्थ आहे?
त्वां सर्वेशं सत्त्वरूपं ये वदन्ति मनीषिणः
सर्वज्ञा, सर्वज्ञानी लोक तुला शुद्धस्वभावाचा सर्वांचा स्वामी म्हणतात.
सरस्वतीवचः श्रुत्वा दृष्ट्वा तां कोपसंयुताम्
सरस्वतीचे बोल ऐकून आणि तिला रागाने भरलेली पाहून,
गते नारायणे गंगामवोचन्निर्भयं रुषा
नारायण निघून गेल्यावर, गंगाने निर्भयपणे आणि रागाने बोलले.
हे निर्लज्जे सकामे त्वं स्वामिगर्वं करोषि किम्
अगं निर्लज्जे, वासनांनी भरलेली, पतीचा गर्व का करतेस?
मानहानिं करिष्यामि तवाद्य हरिसन्निधौ 2.6.
आज मी तुझी मानहानी हरिच्या उपस्थितीत करीन.
इत्येवमुक्त्वा गंगाया जिघृक्षुं केशमुद्यताम्
असे म्हणून तिने गंगेचे केस पकडण्यासाठी हात उचलला.
शशाप वाणी तां पद्मां महाकोपवती सती
म्हणून वाणी, प्रचंड रागाने, पद्मेला शाप दिला.
विपरीतं यतो दृष्ट्वा किंचिन्नो वक्तुमर्हसि
तू चुकीचे वागली आहेस, त्यामुळे तुला पुढे काहीही बोलायचे अधिकार नाही.