सर्वे देवाश्च मनवो नृपा वा मानवादयः 2.4.
सर्व देव, मनू, राजे आणि इतर माणसांनीही तसेच केले.
नारद उवाच पूजोपयुक्तं नैवेद्यं पुष्पं वा चन्दनादिकम्
नारद म्हणाले: पूजेसाठी वापरलेलं नैवेद्य, फुलं, चंदन आणि इतर वस्तू
वद वेदविदां श्रेष्ठ श्रोतुं कौतूहलं मम
हे वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, मला ऐकायची खूप उत्सुकता आहे, कृपया सांगा.
नारायण उवाच जगन्मातुः सरस्वत्याः पूजाविधिसमन्विताम्
नारायण म्हणाले: जगाची माता सरस्वती हिच्या पूजेची पद्धत,
माघस्य शुक्लपञ्चम्यां विद्यारम्भदिनेऽपि च
माघ महिन्यातील शुद्ध पंचमीला किंवा विद्यारंभाच्या दिवशी,
स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा घटं संस्थाप्य भक्तितः
स्नान करून, नित्यकर्मे आटोपून, भक्तीने कलश स्थापन करावा.
गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्
गणेश, सूर्य, अग्नी, विष्णु, शिव आणि शिवा देवी,
ध्यानेन वक्ष्यमाणेन ध्यात्वा बाह्यघटे बुधः
जशी ध्यानपद्धत सांगितली जाईल, तशी बाह्य कलशात त्यांचे ध्यान करावे.
पूजोपयुक्तं नैवेद्यं यद्यद्वेदे निरूपितम्
वेदांमध्ये पूजा आणि नैवेद्यासाठी जी जी अन्नपदार्थे सांगितली आहेत,
नवनीतं दधि क्षीरं लाजांश्च तिललड्डुकान्
ताजं लोणी, दही, दूध, लाह्या आणि तीळाचे लाडू,
स्वस्तिकं शर्करां शुक्लधान्यस्याक्षतमक्षतम् 2.4.
स्वस्तिक, साखर, पांढऱ्या तांदळाचे अखंडित अक्षता,
घृतसैन्धवसंस्कारैर्हविष्यैर्व्यञ्जनैस्तथा
तुप, सैंधव मिठ घालून केलेले हविष्य, आणि वेगवेगळ्या भाज्या,
पिष्टकं स्वस्तिकस्यापि पक्वरम्भाफलस्य च
पिठाचे पदार्थ, स्वस्तिक, आणि पिकलेलं आंब्याचं फळ,
नारिकेलं तदुदकं केशरं मूलमार्द्रकम् कालदेशोद्भवं पक्वफलं शुक्लं सुसंस्कृतम्
नारळ, त्याचं पाणी, केशर, आले, काळानुसार आणि प्रदेशानुसार मिळणारी पिकलेली पांढरी फळे, नीट तयार केलेली,
सुगन्धि शुक्लपुष्पं च गन्धाढ्यं शुक्लचन्दनम् माल्यं च शुक्लपुष्पाणां मुक्ताहीरादिभूषणम्
सुगंधी पांढरी फुलं, सुगंधाने भरलेलं पांढरं चंदन, पांढऱ्या फुलांची माळ, मोत्यांची आणि रत्नांची दागिने,
यद्दृष्टं च श्रुतौ ध्यानं प्रशस्तं श्रुतिसुन्दरम्
शास्त्रांमध्ये जे काही पाहिलं किंवा ऐकलं जातं, वेदांमध्ये जी ध्यानाची स्तुती केली आहे आणि सुंदर आहे,
सरस्वतीं शुक्लवर्णां सस्मितां सुमनोहराम्
ती सरस्वती, शुभ्र वस्त्रात, हसतमुख आणि अत्यंत मनमोहक,
वह्निशुद्धांशुकाधानां सस्मितां सुमनोहराम्
अग्नीत शुद्ध केलेली वस्त्र परिधान केलेली, हसतमुख आणि अत्यंत मनमोहक,
सुपूजितां सुरगणैर्ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः
देवतांच्या समूहांनी, ब्रह्मा, विष्णु, शिव आणि इतरांनी भक्तीने पूजलेली,
एवं ध्यात्वा च मूलेन सर्वं दत्त्वा विचक्षणः
अशा प्रकारे मूळ ध्यान करून, ज्ञानी सर्व काही अर्पण करतो,
येषां स्यादिष्टदेवीयं तेषां नित्यं शुभं मुने 2.4.
ज्यांची हीच इष्टदेवी आहे, त्यांना नेहमीच शुभ घडते, हे मुनी.
सर्वोपयुक्तमूलं च वैदिकाष्टाक्षरः परः सरस्वती चतुर्थ्यन्तो वह्निजायान्त एव च
सर्व अर्पणांसाठी जे मूळ आहे, तेच श्रेष्ठ वैदिक आठ अक्षरी मंत्र आहे, जो चतुर्थीमध्ये सरस्वती आणि अग्निपत्नीसह संपतो.
श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा
श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा.
पुरा नारायणश्चेमं वाल्मीकाय कृपानिधिः
पूर्वी नारायण, कृपामूर्ती, हे वाल्मीकींना दिले होते,
भृगुर्ददौ च शुक्राय पुष्करे सूर्य्यपर्वणि
भृगुंनी शुक्रमुनींना पुष्कर येथे सूर्यपर्वणी दिले,
भृगवे च ददौ तुष्टो ब्रह्मा बदरिकाश्रमे विभाण्डको ददौ मेरावृष्यशृङ्गाय धीमते
ब्रह्मदेवाने, प्रसन्न होऊन, भृगुला बदरिकाश्रमात दिले; विभांडकाने मेरू पर्वतावर ऋष्यशृंग या ज्ञानी ऋषींना दिले.
शिवः कणादमुनये गौतमाय ददौ मुने
शिवाने कणाद ऋषींना आणि गौतम ऋषींना दिलं, हे मुनी.
शेषः पाणिनये चैव भरद्वाजाय धीमते
शेषाने पाणिनीस आणि बुद्धिमान भरद्वाजाला दिलं.
चतुर्लक्षजपेनैव मन्त्रसिद्धिर्भवेन्नृणाम्
चार लाख वेळा जप केल्याने, माणसांना मंत्राची सिद्धी मिळते.
कवचं शृणु विप्रेन्द्र यद्दत्तं विधिना पुरा
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, पूर्वी विधीनं दिलेलं कवच ऐक.