स्तनयोर्युग्ममूर्वोर्मे सुन्दरं मुखपंकजम्
छातीचे दोन उन्नत भाग, मांड्या आणि सुंदर कमळासारखे मुख.
स्त्रीरसः सुखसारश्च मुनीनामभिवाञ्छितः
स्त्रीसंगाचा आनंद आणि सुखाचा गाभा, जो ऋषींनाही हवाहवासा वाटतो.
देवो वा मानवो वाऽपि गन्धर्वो वाऽथ राक्षसः
तो देव असो, माणूस असो, गंधर्व असो किंवा राक्षस असो,
रहस्युपस्थितां कान्तां न भजेद्यो जितेन्द्रियः
जो आपली इंद्रिये जिंकून एकांतात प्रियेला स्वीकारत नाही,
सत्यं तस्याश्च वधभाक्तच्छापेन प्रणश्यति
खरं सांगतो, तिच्या मनस्तापाच्या शापामुळे तो नष्ट होतो.
येन त्यक्तोपस्थिता तं यथा पश्यति पुंश्चली
जिला तिने सोडून दिलं, तिला ती स्त्री आपल्या इच्छेप्रमाणे पाहते.
परं प्रियं च सर्वेषां जारं जानाति पुंश्चली 4.30.
ती स्त्री सर्वांमध्ये आपल्या प्रियकरालाच सर्वात जास्त जिव्हाळ्याचा मानते.
पुंश्चली हिंस्रजन्तुभ्यो नवघातिभ्य एव च
ती स्त्री हिंस्र प्राण्यांपेक्षा आणि नवख्या खुनींपेक्षाही अधिक धोकादायक असते.
त्यज ध्यानं मुनिश्रेष्ठ भुंक्ष्वेदं तपसः फलम्
मुनिश्रेष्ठा, ध्यान सोड आणि आपल्या तपस्येचं फळ उपभोग.
स रम्भावचनं श्रुत्वा तामुवाच भयाकुलः
रंभेचं बोलणं ऐकून तो घाबरून तिला म्हणाला.
देवल उवाच कुलधर्मोचितं सत्यं ब्राह्मणानां तपस्विनाम्
देवल म्हणाला: ब्राह्मण आणि तपस्वी यांना योग्य असा वंशपरंपरागत सत्य आचार आहे.
धर्मोऽयं युक्तकाले च स्वयोषिति रतो द्विजः
योग्य वेळी आपल्या पत्नीमध्ये रमणारा द्विज हा धर्माचं पालन करतो.
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो यो रतः परयोषिति
जो ब्राह्मण, क्षत्रिय किंवा वैश्य दुसऱ्याच्या स्त्रीमध्ये रमतो,
ग्राह्या चोपस्थिता स्त्री च गृहिणा न तपस्विना
घरात असणाऱ्या स्त्रीला गृहस्थाने स्वीकारावं, तपस्व्याने नाही.
ब्रह्मा जगद्विधाताऽपि न विरक्तः कलत्रवान्
जगाचा सृष्टीकर्ता ब्रह्मादेखील आपल्या पत्नीपासून विरक्त नाही.
स्वभार्यां च परित्यज्य यो गृह्णाति परस्त्रियम् 4.30.
जो आपली पत्नी सोडून दुसऱ्याची स्त्री स्वीकारतो,
भुवि नास्ति यशो यस्य जीवनं तस्य निष्फलम्
ज्याचं पृथ्वीवर नाव नाही, त्याचं आयुष्य व्यर्थ आहे.
निष्कामेन च वृद्धेन मया किं ते प्रयोजनम्
मी म्हातारा आणि इच्छा नसलेला, मग तुला माझा काय उपयोग?
इत्येवं वचनं श्रुत्वा चुकोपाप्सरसां वरा
ही शब्दं ऐकून, अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रमभेला राग आला.
रम्भोवाच तपःप्रभावात्सश्रीकः सुवेषः संमतः स्त्रियाः
रंभा म्हणाली : तुझ्या तपाच्या प्रभावामुळे तू तेजस्वी, सुंदर वेशात आणि सर्व स्त्रियांमध्ये मान्य आहेस.
त्वया विनाऽन्यं कं यामि को वास्ति त्वत्परः पुमान्
तुझ्याशिवाय मी दुसऱ्या कोणाकडे जाऊ? तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असा पुरुष आहेच कोण?
शीघ्रं मां भज विप्रेन्द्र दग्धां कामाग्निना सदा
ब्राह्मणश्रेष्ठा, लवकर माझ्याशी एकरूप हो, कारण मी नेहमीच कामाग्नीने जळत आहे.
न चेच्छापं प्रदास्यामि वद वेदविदां वर
जर तू नाही केलेस, तर मी तुला शाप देईन — वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठा, सांग.
दग्धाः प्राणा मनोदग्धं स्वात्मा वा इति संततम्
प्राण जळतात, मन जळते, किंवा आत्माच जळतो — असे नेहमीच घडते.
स्वान्तर्दुःखेन दुःखार्तो यो यं शपति निश्चितम्
ज्याच्या अंतःकरणात दुःख आहे, तो दुःखाने दुसऱ्याला शाप देतो — हे नक्कीच खरे आहे.
द्विजो रम्भावचः श्रुत्वा बभूव ध्यानतत्परः 4.30.
रंभेचे शब्द ऐकून, तो ब्राह्मण ध्यानात मग्न झाला.
त्यक्ताहारस्यान्तरं च भस्मपूर्णं ततो मुनेः 4.30.
अन्न सोडल्यावर, त्या ऋषीच्या शरीरात आतून राख भरली गेली.
निष्कलः पुंश्चली शापाद्ब्रह्माऽपूज्यो यथा पुरा सुखदं पुण्यदं गूढं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
वेश्या रंभेच्या शापामुळे तो सारांशहीन झाला, जसा ब्रह्मा पूर्वी पूजेला अयोग्य झाला होता; हे गुप्त आहे, सुखदायक आणि पुण्य देणारे आहे — तुला अजून काय ऐकायचे आहे?